Background

Waarom de SP bij verkiezingen nu wel de tweede partij wordt

Wanneer er nu verkiezingen zijn, wordt de Socialistische Partij (SP) de tweede partij van Nederland. In diverse opiniepeilingen moet de club van Emile Roemer alleen de VVD voor zich dulden. Dit keer kunnen die peilingen ook bij de 'echte' verkiezingen stand houden.

SP-leider Emile Roemer.Beeld anp

Volgens de laatste peiling van Maurice de Hond zou de SP nu 29 zetels halen, tegen 31 voor de VVD. Daarmee heeft de partij een voorsprong van vijf zetels op nummer drie, de PVV.

De consequent hoge peilingen betekenen een kans voor de SP om definitief door te breken. Tot nu toe zat de partij altijd in de oppositie. Van een 'tegen-partij' heeft de SP zichzelf veranderd in een club die lonkt naar regeringsdeelname. Zo zei Roemer deze week dat hij zijn partij best ziet regeren met de VVD en dat standpunten die ver uit elkaar liggen 'niet onoverkomelijk' hoeven te zijn.

Mocht de SP onder Roemer ministers en staatssecretarissen gaan leveren, dan loopt het wel een groot risico. Want een belangrijke pijler onder het huidige succes van de partij is de felle oppositie die de partij voert tegen het kabinet-Rutte. Retoriek die ook de komende jaren houdbaar blijft. Tegen forse bezuinigingen op zorg en onderwijs, tegen korten op de sociale werkplaats en al helemaal tegen de miljarden van het Europees Noodfonds.

Een partij als de VVD zal nooit toestaan dat de steun aan dat fonds wordt teruggedraaid. Het is nog maar de vraag of de SP zich hier 'omwille van het pluche' aan wil conformeren. En mochten er SP'ers in regeringsvak K. plaatsnemen, dan is het zaak om wel herkenbaar te blijven en niet te veel te lijken op de PvdA.

De sociaal-democraten wisten in voorgaande verkiezingen op het laatste moment nog heel wat zetels af te snoepen van de SP. Door bijvoorbeeld de vraag welke partij de grootste zou worden centraal te stellen. Daardoor stemden veel SP-stemmers strategisch op de PvdA. De PvdA staat inmiddels in de peilingen zo veel lager dan de SP dat deze strategie eerder andersom kan werken: PvdA-kiezers die strategisch op de SP stemmen. Zodra dat gebeurt, zou Emile Roemer wel eens de volgende bewoner van het torentje kunnen worden.

Electoraat gestaag groeiende
Sinds haar oprichting begin jaren zeventig is het electoraat van de SP gestaag groeiende. In 1994 wist Jan Marijnissen genoeg stemmen te verzamelen om twee zetels in de Tweede Kamer te veroveren. Vervolgens ging men naar vijf, negen (twee keer achter elkaar) en de uitschieter van 25 zetels in 2006. Marijnissen stond al deze verkiezingen bovenaan de kieslijst.

Ook in provincies, gemeenteraden en Eerste Kamer raakte de SP steeds beter vertegenwoordigd. Totdat Marijnissen in 2008 afzwaaide en werd opgevolgd door zijn secondant Agnes Kant. Voor het eerst gingen de peilingen naar beneden. Kant had het zo moeilijk als partijleider dat ze na tegenvallende gemeenteraadsverkiezingen in 2010 aftrad. Ze werd toen opgevolgd door Emile Roemer, die bij zijn eerste verkiezingen als lijsttrekker 15 zetels haalde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden