Waarom betaalt Israël zo'n hoge prijs voor één soldaat?

Een 'bitter sweet victory'. Zo noemen ze in Israël de langverwachte vrijlating van hun 'held', soldaat Gilad Shalit. De prijs is hoog - met 1027 gevangengenomen Palestijnen op vrije voeten. Vijf vragen over een historische deal.

De eerste beelden van een vrijgelaten Shalit Beeld reuters

Eerst even, wordt Shalit nu inderdaad onthaald als een held?
Held, held..., niet echt. Natuurlijk zijn de Israëliërs blij dat hun 'verloren zoon' terugkeert. Er was een ware hype ontstaan rond de vijf jaar geleden gevangengenomen Shalit. Iedereen loopt met polsbandjes met daarop Free Shalit - mede dankzij de professionele inzet van een pr-bureau, ingeschakeld door de familie van de soldaat. Maar Shalit is, volgens Volkskrant-correspondent Rolf Bos in Jeruzalem, 'eigenlijk meer een 'nerd-achtig'-figuur, die feitelijk, op strategisch gebied, natuurlijk als een sukkel kan worden gezien. Hij werd destijds door de Palestijnen ingerekend na een mislukte militaire operatie.'

Ok, na vijf jaar is er dan een deal over zijn vrijlating. Waarom zo ontzettend veel gevangenen vrij in ruil voor één soldaat?
De huidige Israëlische onderhandelaars betaalden in zekere zin de prijs voor het afschieten van een eerder bod. Vlak na de gevangenneming van Shalit, vijf jaar geleden, bood Hamas aan hem vrij te laten in ruil voor het vrijlaten van 'slechts' 250 gevangenen. Toenmalig premier Olmert wees de deal af, waardoor Hamas jarenlang de hakken in het zand zette. 1000 gevangenen, of anders niets, klonk het. Er zat voor Netanyahu niets anders op dan uiteindelijk in te stemmen. Want in Israël gaan ze door het vuur voor hun soldaten. Het leger is veel meer verweven in de maatschappij dan bijvoorbeeld in Nederland of Engeland. De prijs die men wil betalen voor een ontvoerde soldaat ligt veel hoger. Netanyahu liet families van terreurslachtoffers weten hun gevoelens over de ruil te begrijpen. Zijn broer Yonatan kwam in 1976 om bij de bevrijding van gijzelaars in Entebe, Oeganda. 'Maar ik ben verplicht een militair terug te brengen die eropuit is gestuurd om Israël te beschermen'.

En waarom nu?
Israël liet in het conflict een bemiddelende rol aan Egypte. Maar met de grillige politieke ontwikkelingen in dat land, is het nog maar de vraag met welke machthebbers Israël straks te maken krijgt. Er was Netanyahu veel aan gelegen om snel zaken te doen met de huidige gematigde politici in Egypte.

Maar Hamas viert de overwinning én ruikt nu natuurlijk bloed. Nog een soldaat kidnappen en er komen wéér honderden gevangenen vrij. Toch?
Die kans is inderdaad best groot. Maar het Israëlische parlement hoopt daar een stokje voor te steken. Het bereidt een wet voor waarbij het in de toekomst alleen nog maar mogelijk is om één ontvoerde soldaat te ruilen met één Palestijnse gevangene. Een dergelijke megaruil is dan niet meer mogelijk. Of Hamas hier ook maar één nacht wakker van ligt, is de vraag.

Is deze historische vrijlating nu een overwinning voor zittend premier Netanyahu?
Als blijkt dat straks één van de vrijgelaten Palestijnse gevangenen zich opblaast in een Israëlische pizzeria natuurlijk niet. Dan zijn we weer verder van huis. Tot die tijd krijgt hij het voordeel van de twijfel. Het volk staat achter de beslissing om zo'n ongelooflijk aantal gevangenen vrij te laten. Uit een peiling bleek onlangs dat 79 procent de beslissing steunt. Het maakt de extremistische Hamas sterker en dat biedt Netanyahu de mogelijkheid om in zijn retoriek harder uit de halen en er zodoende politiek voordeel uit te halen. Daarbij zou het voor hetzelfde geld het begin van een nieuw begin kunnen zijn. Met andere woorden, Israël wilde nooit praten met de extremistische Hamas. Want in haar manifest zegt de partij de vernietiging van Israël en in plaats daarvan een islamitische staat na te streven. Reden voor Israël om niet met Hamas te willen praten. Dat is nu - weliswaar dankzij onderhandelaars - gelukt. En dat schept mogelijkheden voor nieuwe onderhandelingen over Gaza, dat van de buitenwereld werd afgesloten na de kidnapping van Shalit. Mogelijk komt er dus nog iets goeds uit.

Met medewerking van Volkskrant-correspondent Rolf Bos.

Beeld reuters
Beeld reuters
Palestijnen reageren uitzinnig op de vrijlating van ruim 1000 gevangenen. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.