Waarnemers van het tijdsbeeld

Voor Inspiring Designers vroeg Paul Rodgers ontwerpers naar hun inspiratiebronnen. Het boek laat zich lezen als een almanak van de populaire cultuur....

Door Jeroen Junte

De ouderwetse wc-pot met zwanenhals is misschien wel het beste ontwerp van de afgelopen 150 jaar. Waarom? Omdat er al die tijd amper iets aan is veranderd. Deze stelling van de Nederlandse ontwerper Arnout Visser is op z'n minst prikkelend te noemen. Maar er is eigenlijk ook weer geen speld tussen te krijgen. 'Je kunt een spiksplinternieuwe wc-bril kopen voor een pot die al een eeuw oud is! Noem één product waarvoor dat ook geldt', schrijft Visser over zijn favoriete ontwerp.

Maar meer nog dan een messcherpe analyse van de existentiële vraag van elke ontwerper - waarom telkens weer iets nieuws ontwerpen, terwijl er al een goedwerkend product bestaat? - geeft Visser hiermee ook inzicht in zijn werkwijze. Deze jongen laat zich niet leiden door de waan van de dag, zo luidt zijn boodschap. Voor Droog Design ontwierp hij begin jaren negentig een brievenweger waarbij het gewicht is af te lezen door water dat naar beneden wordt gedrukt. Dit speelse ontwerp was niet geïnspireerd op de nieuwste digitale technieken maar op de tweeduizend jaar oude wet van Archimedes.

Visser is een van de achttien ontwerpers die in het boek Inspiring designers hun belangrijkste inspiratiebronnen prijsgeven. De diversiteit van de geselecteerde ontwerpers is groot: de Franse broers Erwan en Ronan Bouroullec vertellen waardoor hun strenge minimalisme is beïnvloed, terwijl Karim Rashid zijn gelikte en kleurrijke design toelicht. Of de robuuste, aardse werken van Ron Arad naast het conceptuele, bijna immateriële design van Marti Guixé. Naast deze kanonnen komen ook onbekendere ontwerpers als Matali Crasset en het Nederlandse DUM Office (inmiddels ontbonden) aan bod.

Om hun inspiratiebronnen te achterhalen is deze ontwerpers gevraagd naar hun favoriete ontwerpers, gebouwen, producten, boeken, auto's, films, kunstenaars, muziek, media en zoiets vaags als people, wat kan varieren van politici als Anwar Sadat (Ron Arad) tot de Neanderthaler (Tejo Remy).

Soms laten de antwoorden zich bijna raden. Dat Marcel Duchamp de favoriete kunstenaar is van Ron Arad zal niemand verbazen. In de hoogtijdagen van het chroomdesign maakte Arad zijn Rover Chair. Deze oude autostoel in een stalen frame van gevonden buizen uit 1981 is rechtstreeks geïnspireerd op de al even onconventionele assemblages van de dadaist Duchamp. En dat de Bouroullecs zich aangetrokken voelen tot het minimalisme van Donald Judd is ook geen verrassing.

Opzienbarend is dan weer wél dat 'de ontwerper die producten haat', Marti Guixé, inspiratie put uit de catalogi van postorderbedrijven als Neckermann. 'Deze boeken verbeelden perfect waaraan een maatschappij behoefte heeft', is zijn verklaring. En wie had gedacht dat Hella Jongerius, geroemd om haar conceptuele en experimentele werkwijze, zich bij voorkeur in de allerduurste Mercedes verplaatst?

Nu hangt aan zulke persoonlijke ontboezemingen al gauw de geur van een gezellig Viva-interview, waarbij favoriet drankje en vakantiebestemming zijn vervangen door gebouw en kunstenaar. Inderdaad zit in de antwoorden van de achttien designers maar af en toe een prikkelende visie op het ontwerpersvak verpakt, zoals bij Visser. Meestal blijft het bij het noemen van namen.

Toch stoort het niet, deze lichtvoetige aanpak. Inspiring designers laat zich lezen als een almanak van de populaire cultuur. Immers, ontwerpers zijn bij uitstek geschikt om aan te geven what's hot and what not. Een goede ontwerper is een scherpe observator van het tijdsbeeld, want zijn werk moet inspelen op actuele behoeftes.

Daarbij worden op een speelse wijze topstukken uit de designhistorie aan de lezer voorgesteld. Als Marcel Wanders laat weten beïnvloed te zijn door Frank Gehry, dan staat er een grote foto van diens elegant golvende Cardboard Furniture afgebeeld.

Bladerend door dit fraai vormgegeven boek valt op hoezeer zulke alledaagse gebruiksvoorwerpen zelf onderdeel zijn geworden van de populaire cultuur, net als film, popmuziek en, vooruit, auto's. Designklassiekers als de Panton Chair van Verner Panton of de Vlinderstoel van Arne Jacobsen zijn net zo goed deel van ons collectieve bewustzijn als pak 'm beet het beeld van de mompelende Marlon Brando in The Godfather, de provocerende raps van Eminem of de Citroen DS (de snoek).

Zo gek is het dus niet dat na Marlon Brando en Eminem nu ook ontwerpers wordt gevraagd naar hun helden en hun passies. Het is de ultieme bevestiging van de sterstatus die ze tegenwoordig genieten. En het is ook gewoon léuk om te lezen dat Marcel Wanders fan is van de behaagzieke Top 40-pop van Jamiroquai en dat Tejo Remy een groot liefhebber is van Star Wars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden