Waarheen wil Europa met kernenergie?

De Duitse onenigheid over de omgang met kernenergie vormt een goede gelegenheid voor Europa zijn psoitie te bepalen, menen Stephan Slingerland en Christof Tönjes....

Stephan Slingerland en Christof Tönjes

De verkiezingen in Duitsland zijn van groot belang voorEuropa. Dat geldt in het bijzonder voor één aspect:kernenergie. De formatie nu na de verkiezingen kan een kenteringbetekenen in de houding in Europa tegenover kernenergie.

Energiebeleid was de afgelopen jaren één van de speerpuntenvan de rood-groene regering in Duitsland. Onder meer door deinvloed van de Grünen heeft de regering de afgelopen jareningezet op hernieuwbare energiebronnen. Ook kwam zij met deDuitse elektriciteitsbedrijven een Atomausstieg overeen: deDuitse kerncentrales zouden na een gemiddelde bedrijfsduur van32 jaar geleidelijk van het net worden gehaald.

Dat energiebeleid was in binnen-en buitenland nietonomstreden. Binnenlands vanwege de hoge elektriciteitsprijzen,buitenlands vanwege de instabiliteit van het elektriciteitsnetdie de grote hoeveelheid Duitse windturbines daar veroorzaakt.Desondanks was de rood-groene regering van plan het huidigeenergiebeleid voort te zetten, wanneer zij opnieuw het mandaatzou krijgen, inclusief het gefaseerde afscheid van kernenergie.De CDU/CSU daarentegen wil af van de afspraken over kernenergie.Volgens partijleider Merkel moet kernenergie ook in de toekomstdeel uitmaken van de Duitse energiemix.

Het is nog niet zeker wie in Duitsland aan de macht komt.Rood-groen is verslagen, en de door Merkel beoogde zwart-gelecoalitie van CDU/CSU met FDP heeft evenmin een meerderheidgekregen. Een coalitie van SPD en Groenen met de FDP is door delaatste partij al uitgesloten. Zwart-geel-groen lijktbuitengewoon lastig. Breekpunt daar kunnen juist de groteverschillen op energiegebied zijn.

De meest waarschijnlijke optie lijkt een grote coalitie. Openergiegebied lijken de verschillen tussen de twee partijenoverbrugbaar. Van oudsher is de SPD de partij van desteenkoolsubsidies, vanwege de traditioneel grote aanhang onderde mijnwerkers in het Roergebied. De stellingname van de SPDvoor hernieuwbare energie en tegen kernenergie, lijkt meeringegeven door de huidige coalitiepartner dan dat hiervoor vanuitverkiezingsstrategische overwegingen een noodzaak bestaat. DeAtomausstieg lijkt voor de SPD een onderhandelingspunt waarvanhet denkbaar is dat dit wordt opgegeven in ruil voor hetzekerstellen van de steenkoolsubsidies.

Mocht dat gebeuren, dan krijgt Merkel op energiegebied haarzin en komt er een omslag in het beleid ten opzichte vankernenergie in Duitsland. Daarmee zou Duitsland zich voegen ineen rij Europese landen waarin de laatste tijd het denken overkernenergie veranderd is. In Nederland wordt gesproken over eendeal waarbij de kerncentrale in Borssele van de regering langermag openblijven in ruil voor investeringen in hernieuwbareenergie door de eigenaren van deze centrale.

Ook in België en Zweden worden inmiddels vraagtekens gezetbij de geplande uitfasering van kernenergie. Worden dezevraagtekens omgezet in beleid, dan zijn daarmee, met uitzonderingvan Spanje, alle voorziene uitfaseringen van kernenergie inEuropa van de baan. Dat betekent een omslag in de tendens die totvoor kort in Europa zichtbaar was, namelijk dat kernenergiebinnen de EU zijn langste tijd gehad leek te hebben.

De op handen zijnde omslag in het denken over kernenergie inEuropa lijkt eerder de uitkomst van een geleidelijk proces, dandat er een heldere visie over de rol van kernenergie in de EU aanten grondslag ligt. Het langer openhouden van kerncentralesbetekent namelijk niet dat alle bestaande vraagstukken rond dezeenergiebron, zoals de afvalproblematiek, het risico opongevallen, non-proliferatie en mogelijke aanslagen doorterroristen, zijn opgelost. De vraag blijft daarom of kernenergieeen energiebron voor de toekomst is. En als het 'nee' in veelEuropese landen aan het omslaan is in een 'voorlopig ja', voorhoe lang geldt dat 'ja' dan wel?

Het lijkt daarom goed dat er een breder debat wordt gevoerdover de toekomst van deze energiebron. Punten voor dit debat zijnonder meer:

- Stimuleert of blokkeert het langer openhouden vankerncentrales de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen?

- Opent het langer openhouden van kerncentrales de deur voorde bouw van nieuwe kerncentrales?

- Kan Europa zonder kerncentrales en, zo ja, op welke termijn?En zo nee, kunnen de bestaande vraagstukken rondom kernenergiein de toekomst worden opgelost?

- Moeten de Europese onderzoeksfondsen gestoken worden inkernenergieonderzoek of niet?

- Welke rol spelen de ontwikkelingen buiten Europa voorkernenergie binnen de EU?

De Duitse verkiezingen zijn een goede aanleiding dit hoogstnoodzakelijke Europese debat over kernenergie eindelijk tevoeren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden