Waardig opvolger van Erich Salomon

Met de komst van de nieuwe zaal voor de Tweede Kamer lijkt een einde gekomen aan de Nederlandse parlementaire fotografie....

Een aantal 'vaste' parlementaire fotografen keerde zich daarom af van het Binnenhof en verschijnt alleen nog als er werkelijk iets van belang te fotograferen valt. Daarmee is een traditie gebroken die begon bij de legendarische Duitse fotograaf Erich Salomon, die als eerste in Nederland toestemming kreeg het politieke bedrijf vast te leggen. De aartsvader van de candid fotografie, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werd vermoord, legde in de jaren dertig Colijn cum suis op ontnuchterende wijze vast.

De lijn loopt door naar de jaren zestig, naar Dolf Toussaint, naar - weer later - fotografen als Vincent Mentzel, Bert Verhoeff, Hans Kouwenhoven, Werry Crone en Jan Everhard. Ooit vaste volgers van het politieke theater, nu slechts af en toe in Den Haag aan het werk.

Een van de weinige fotografen die nog wel regelmatig in Den Haag te zien zijn, is Roel Rozenburg. Deze fotojournalist uit Voorburg, die het twee jaar geleden waagde een fotoboek over Elco Brinkman te maken, noemde zijn nieuwste werkstuk simpelweg Tweede Kamer, met als aanvullende informatie: 'parlementaire fotografie 1992-1996'.

Rozenburg is een waardige opvolger van de grote Salomon. Hij fotografeerde weinig in de - oude en nieuwe - zalen van de Kamer, maar zocht zijn heil meer achter de coulissen.

Dit levert regelmatig fraaie platen op, niet zelden in een groezelig zwart-wit, vanwege het spaarzame licht. We zien demonstranten de revue passeren, soms een eenling die protesteert tegen de aanscherping van de WAO-wet, een andere keer een groepje dat - terwijl twee Haagse dames over koffie met een punt gebogen zitten - over de Lange Poten loopt.

Ook in de wandelgangen van het nieuwe kamergebouw kan - ondanks die rechte lijnen - redelijk worden gewerkt. We zien Bolkestein zittend met zijn voorlichter iets doornemen; op de achtergrond herkennen we Wolffensperger, Van Traa en De Koning. En is de Haagse politiek nou echt zo saai? Welnee. Daar is Dijkstal met stetson en saxofoon in een tot heuse saloon verbouwd kamerrestaurant. Yeah!

Rozenburg is een nog jonge fotograaf die nog vele jaren inspiratie zal vinden in het politieke bedrijf. Een generatiegenoot van hem, Martin Roemers, legde voor zijn fotoboek De laatste lichting een inmiddels uitgestorven fenomeen vast. Negen maanden volgde Roemers de laatste Nederlandse dienstplichtigen, de 'ongelukkigen' die net niet konden profiteren van de afschaffing van de dienstplicht op 22 augustus 1996.

Roemers trok op met lichting 95-02 van het Bravo Eskadron 101 Tankbataljon in Soesterberg. De laatste gang werd op rustige en keurige wijze gefotografeerd, zonder veel spektakel, precies zoals het was, want wat valt er nou op de hei van Bergen-Hohne te beleven?

De - welhaast rituele - beelden zijn heel herkenbaar voor diegenen die zelf onder de wapenen zijn geweest: de rechte kamers, het appèl, de oefeningen in Duitsland, de verveling, het opgewonden gedrag in de avonduren, de bravoure, de gasmasker-oefening, de inspecties van kamer en toilet, het draven over de stormbaan.

Minister van Defensie Voorhoeve schreef het voorwoord en neemt daarin afscheid van een tijdperk dat honderdvijftig jaar duurde: 'Alleen als de veiligheidssituatie dramatisch verslechtert, zal Defensie weer dienstplichtigen moeten oproepen.' Symboliek: op een van de laatste foto's zwaait lichting 95-02 af; tekst op een schoolbord: 'Iedereen die afzwaait, een prettig (?) leven gewenst.'

Rolf Bos

Roel Rozenburg: Tweede Kamer.

Menno van de Koppel, Amsterdam; * 42,50.

ISBN 90 73926 16 9.

Martin Roemers: De laatste lichting - Afscheid van de dienstplicht.

Het Apollohuis, Eindhoven; 54 pagina's; * 35,-.

ISBN 90 71638 23 5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden