Waaraan heeft de zzp'er behoefte?

Als groep zijn zzp'ers nu wel genoeg onderzocht. Wat moet er van de individuele kleine zelfstandige op de agenda om zijn bedrijf goed te laten draaien?

'Vorig jaar heb ik een opleiding gedaan om mij als zzp'er te ontwikkelen. Via mijn netwerk had ik gehoord dat daarvoor een subsidie beschikbaar werd gesteld door Agentschap NL. De opleiding heb ik in juni 2012 afgerond, en ik heb natuurlijk alle formulieren keurig ingevuld en opgestuurd. Het is nu april 2013 en nog steeds is nog niet duidelijk of ik wel of geen subsidie krijg. Dat wordt waarschijnlijk pas deze zomer bekend,'


Gerda Venema (49), sinds 2006 zzp'er en veranderadviseur voor ondernemers in Noord-Holland, heeft wel een wensenlijstje om de werkomstandigheden voor zelfstandigen zonder personeel te verbeteren. En ze zou geen ondernemer zijn als ze al niet een oplossing voor haar probleem had bedacht. 'Het zou bijvoorbeeld fijn zijn als alle geregistreerde zzp'ers een mailtje krijgen als dit soort subsidiemogelijkheden zich voordoen.'


Het is tijd dat er een moderniseringsagenda komt voor kleine zelfstandigen, vinden onderzoeker Fabian Dekker van het Verweij-Jonker Instituut in Utrecht en Linde Gonggrijp, directeur van FNV Zelfstandigen. 'Ze zijn als groep wel genoeg onderzocht', vindt Dekker. 'Ik wil nu weleens weten wat ze willen. Waaraan hebben ze behoefte?' Gonggrijp: 'En die agenda moeten de zzp'ers zelf bepalen. Zij weten het best wat ze nodig hebben. Het is tijd om een volgende stap te zetten.'


Dekker en Gonggrijp beginnen op initiatief van FNV Zelfstandigen een denktank waarin zzp'ers en wetenschappers uit verschillende disciplines samenwerken. Want het onlangs gesloten Sociaal Akkoord benoemt zelfstandigen wel, maar bevat geen moderniseringsagenda voor deze nog steeds groeiende groep. Later dit jaar worden de eerste oplossingen gepresenteerd.


De zelfstandigen zonder personeel zijn in vijftien jaar tijd uitgegroeid tot een niet meer weg te denken fenomeen van 760 duizend werkenden. De zzp'er is gemiddeld 44 jaar. Ongeveer 85 procent van hen verdient een modaal inkomen (33 duizend euro) of meer. En ze gelden, samen met de andere flexwerkers, als de smeerolie van de economie. Ze vangen problemen in de krimpende economie op, een groot aantal kleine zelfstandigen meldt een terugvallende omzet.


Ideeën over wat zzp'ers op hun eigen agenda willen, zijn er genoeg, blijkt uit een willekeurige rondgang onder zelfstandige professionals. Maar de onderwerpen zijn zo divers als de groep is. 'Marketing, netwerken en concreet ondernemen', noemt Ger Hoofwijk (46), coach voor docenten in Zuid-Limburg en zzp'er sinds 2010, als punten die hij belangrijk vindt. 'Afhankelijk van de tak van sport die je als zzp'er bedrijft, verschillen we daarin weliswaar van elkaar, maar dat zijn zaken waaraan ik behoefte heb.'


Een onderwerp dat al bijna zo lang op de agenda staat als de zzp'er bestaat, zijn het pensioen en een betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekering. De onderwerpen komen en gaan in de politiek, nu weer heeft staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) het opgepakt om vooral voor het pensioen met een oplossing te komen.


'Er moet één spaarvoorziening komen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid', weet Charles Verhoef, directeur van Zelfstandigen Bouw. Dat is de belangrijkste wens onder zijn ongeveer tienduizend leden. 'En het opgebouwde pensioen moet niet verdwijnen in een faillissement als de zzp'er het niet meer kan bolwerken.'


Lang niet alle zzp'ers willen een pensioen of arbeidsongeschiktheidsverzekering, maar wie die dat wel wil, moet een hoge premie betalen. Slechts de helft van de zelfstandigen zonder personeel heeft een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Verhoef: 'Wie 45 is, is vaak al te oud om een verzekering te kunnen afsluiten. En als je een uitkering echt nodig hebt, stopt die als je 55 bent geworden. Daarna zoek je het maar uit.'


Het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO) krijgt veel vragen over bezuinigingen van de overheid. 'Versobering dan wel afschaffing van de zelfstandigenaftrek, meewerkaftrek en startersaftrek kunnen zzp'ers onterecht hard gaan treffen', zegt Marieke Lips van PZO. 'Het gaat om een grote groep mensen die voor eigen rekening en risico opereren en zelf hun pensioen en arbeidsongeschiktheid moeten regelen.'


Een andere kwestie in de wereld van de kleine zelfstandigen is de bedrijfsauto. Die staat met stip op nummer twee: een zzp'er betaalt net zo veel bijtelling als een werknemer die de auto gratis ter beschikking krijgt van zijn werkgever. 'De kosten die een zzp'er maakt voor de aanschaf, het onderhoud en de verzekeringen van de auto moet een kleine ondernemer kunnen aftrekken van de bijtelling', zegt Verhoef.


Dekker en Gonggrijp vermoeden dat de financiële dienstverlening ook op de agenda van de zzp-denktank komt, maken ze op uit wat ze 'uit het veld' horen. 'Variërend van kleine kredieten tot hypotheken bijvoorbeeld. Zaken waar veel kleine ondernemers tegenaan lopen terwijl de banken nu de hand op de knip houden', zegt Gonggrijp.


'Verschillen in de uurtarieven', staat hoog op het wensenlijstje van Rob Adank (59) uit Breda. De zelfstandig schilder heeft last van concurrentie uit het buitenland. 'Nederlandse zzp'ers in mijn sector hebben 35 tot 40 euro per uur nodig om redelijk van rond te kunnen komen, inclusief reserveringen en wat verzekeringen. Polen en Roemenen nemen genoegen met 10 tot 15 euro per uur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden