Waar zijn de vanillestokjes ineens gebleven?

Er is iets aan de hand met de vanillestokjes. Bij De Peperbol in Amsterdam liggen de kruiden en specerijen op alfabetische volgorde in de volle schappen....

Vreemd, maar doe er maar een paar. 'Ze zijn nogal duur op het moment', waarschuwt de verkoper. Hij noemt de prijs: 3,95 euro per stuk. Zeker duur, vandaar die angst voor diefstal. 'Coca-Cola is bezig met het ontwikkelen van een nieuw drankje', is de uitleg. 'Daarvoor hebben ze heel veel vanille nodig, ze kopen hele partijen op.'

Broodje aap of klopt deze verklaring? In elk geval zijn de stokjes niet alleen in Amsterdam zo duur (maar helaas wel het duurst). Op de markt in Groningen verkoopt De Kruidenspecialist ze voor 2 euro per stuk. Bij Abraham Mostert in Utrecht gaan ze voor 4,50 euro per twee. Dezelfde prijs rekent Rozemarijn en Thijm in Venlo: 2,25 per stuk. De eigenares van die laatste zaak benadrukt dat dit weinig is, ze durft de normale winstmarge niet te rekenen.

Ook de groothandel heeft last van de schaarste. 'De prijs is meer dan verdubbeld', zegt Peter Allart, directeur van Silvo. Hij wijt dat aan tegenvallende oogsten. 'Als de productie een tijd lang hoog is, levert dat de boeren te weinig op. Dan worden de plantages verwaarloosd, en gaan ze maïs of iets anders verbouwen.'

De zwarte stokjes groeien aan de vanilla planifolia, een orchideeënsoort. Het zijn zogenoemde doosvruchten, die na acht tot tien maanden kunnen worden geplukt, gefermenteerd en gedroogd. De planten worden meestal geteeld door kleine boeren, in onder andere Mexico, Madagaskar en het Franse eiland Réunion.

Silvo-directeur Allart kent het verhaal over Coca-Cola. Hij heeft er iets over gelezen in VMT, vakblad voor de voedingsmiddelenindustrie. De multinational zou voor zijn nieuwe drankje Vanilla Coke jaarlijks 200 à 250 ton vanille nodig hebben, 10 procent van de wereldproductie. 'Dat is een broodje aap', meent Allart. 'Cola is een chemisch product, daar komt niets natuurlijks bij kijken. Maar Coca-Cola zal met een glimlach op het gerucht reageren. Ik denk nu even hardop: misschien is het wel een pr-stunt.'

Groothandel Verstegen kan ook moeilijk aan vanillestokjes komen. 'Wij kopen ze in Madagaskar, maar daar is bijna geen oogst', zegt Ton Kleijzen van de afdeling verkoop. Dat het tekort zou worden veroorzaakt door Coca-Cola heeft hij nog niet gehoord. 'Het lijkt me stug. Ze moeten er dan eerst een extract van maken, aan droge spullen hebben ze niets. Als het waar is, hebben ze wel heel veel nodig. Anders kan het nooit zoveel invloed hebben op de markt.'

Coca-Cola Nederland moet uitsluitsel brengen, koopt het bedrijf inderdaad alle vanille opt Voorlichter Hans van Bochove weet het niet: 'Vanilla Coke wordt sinds 15 mei voorlopig alleen in Noord-Amerika verkocht. Ik kan me niet voorstellen dat het zo'n impact heeft op de wereldmarkt.' Hij moet in de VS even navragen of er eigenlijk wel natuurlijke vanille door het drankje gaat.

Dat even valt wat tegen. Er zijn dagen nodig voor het formuleren van een antwoord. Omdat er nog niet eerder naar werd gevraagd, aldus Van Bochove. 'Maar ik kan nu bevestigen: er gaat natuurlijke vanille door Vanilla Coke. Ze willen in Amerika niet precies zeggen hoeveel er wordt gebruikt, dat zien ze als vertrouwelijke informatie. Maar het is zeker geen 10 procent van de wereldproductie, dat is veel te veel.'

Van Bochove legt uit hoe de limonade wordt gemaakt. Door de basissiroop met geheime formule, die wordt vermengd met water en koolzuur, gaat een extract van de vanille. 'Maar daar is slechts een heel klein beetje voor nodig.'

Zijn Amerikaanse collega's hebben ook meteen maar uitgezocht waarom de vanilleprijzen dan wel zo hoog zijn. Het is de schuld van cycloon Hudah, beweren ze, die heeft in 2000 de oogsten in Oost-Afrika vernietigd.

Coca-Cola speelt dus kennelijk de hoofdrol in een vers broodje aap. Eén ding is zeker: vanillepudding is voorlopig een kostbare delicatesse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden