'Waar vind je anders een kamer?'

Studenten werken zelf mee aan de verbouwing van een grauwe kantoorkolos in Utrecht tot 400 studentenkamers. 'Het voelt als een kruising tussen jongerenhostel en kraakpand.'

UTRECHT - Katja (19) is geen ervaren klusser, zegt ze. Net als haar maatje Mathijs (20), student informatica. Hij heeft nog nooit een gipswandje geplaatst. Maar dat geeft niks, zeggen ze opgewekt. Het is veel leuker wonen in een ruimte die je zelf hebt gemaakt. Én voordeliger: studenten die meeklussen om van dit Utrechtse kantoorpand een wooncomplex te maken, krijgen korting op de huurprijs.


Meer kantoorgebouwen in steden met veel woningnood zijn kansrijk voor hergebruik, denkt de Stichting Tijdelijk Wonen (STW). Vanwege het succes van het Utrechtse project zijn er plannen om ook elders in het land kantoren te transformeren tot onder meer jongerenhuisvesting.


De grauwe kantoorkolos aan de Archimedeslaan roept van buiten herinneringen op aan het voormalige Oostblok. Binnen geven de studenten het pand uit de jaren zeventig een nieuwe toekomst. Al ruim 300 van hen hebben een deels zelf gebouwde kamer betrokken.


Ouders willen nog wel eens bedenkelijk kijken als ze de onafgewerkte wanden en systeemplafonds zien, vertelt Pim Koot, de kersverse directeur van STW Nederland. De jongeren die al wonen in een van de woongroepen met twintig kamers aan één gang zijn echter meer dan tevreden. Hier voelen ze zich vrij om wandschilderingen te maken in de gang of andere versierselen aan te brengen.


Tijdens een van hun fietstochten ontdekten medewerkers van de Utrechtse afdeling van STW het pand in het kantorenpark Rijnsweerd, gelegen tussen de universiteitswijk De Uithof en het centrum. Ze benaderden de eigenaar, belegger Aprisco, en sloten een deal waar beide partijen beter van worden. Utrecht heeft er 400 studentenkamers bij en op de 18 duizend vierkante meter van het pand zijn verder een ruim café-restaurant, ateliers en bedrijfsruimtes geopend. Een stichting heeft een vleugel gehuurd om studenten met een autistische stoornis begeleid onderdak te bieden. Voor dat alles ontvangt Aprisco de komende vijf jaar 400 duizend euro huur per jaar.


'Het voelt een beetje als een kruising tussen een jongerenhostel en een kraakpand. Omdat het pand niet steriel is, kun je veel zelf invullen', zegt Emiel de Bruijne (19), student rechten. Hij staat met zijn studiegenote Roos Inklaar (18) in een van de gemeenschappelijke ruimtes, waarin ze zelf een bar hebben gebouwd. Bovendien, zeggen de studenten, waar anders in Utrecht vind je een kamer van 17 vierkante meter voor minder dan 350 euro?


Jaap Zwart, lid van de raad van toezicht van de STW, is er trots op dat dit complex van een kostenpost voor de eigenaar is verworden tot een bloeiende broedplaats en woonomgeving. Zonder subsidie, benadrukt hij. De investeringen zijn kostendekkend voor de vijf jaar dat het pand zo wordt gebruikt. Maar, zegt Zwart, eigenaren van leegstaande kantoren moeten wel bereid zijn de huursom te verlagen. Wat hij ontvangt, is tenslotte altijd meer dan wanneer zo'n pand leeg staat te verpieteren. Gemeenten zouden daarnaast soepel en snel vergunningen moeten verstrekken. En het zou helpen als de termijn van een tijdelijke bestemming wordt verlengd van vijf naar tien jaar.


Niet van elk kantoor is een broedplaats te maken, zegt Koot. Je moet inspelen op de plek: woonstudio's voor starters of ruimte voor opvang van dak- en thuislozen. Maar met het huidige overschot aan leegstaande kantoorpanden zijn er volgens hem voorlopig nog kansen genoeg.


Hergebruik leegstaande kantoorpanden


10 tot 20 procent van de leegstaande kantoren is te transformeren tot een andere bestemming, zegt programmaregisseur Anne-Jo Visser van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV). Eind van deze maand presenteert de SEV samen met het Ontwikkelingsbedrijf Amsterdam een handleiding voor hergebruik.


Steeds meer gemeenten zijn volgens Visser bezig met het transformeren van kantoorpanden tot woonruimte. In Amsterdam ontwikkelt woningcorporatie De Alliantie het voormalige gebouw van het Academisch Centrum Tandheelkunde tot 400 studentenkamers en 40 bedrijfsruimtes. In Helmond komt een Polenhotel, in Nieuwegein komen ouderenwoningen in een leegstaand pand.


Voorwaarde is dat het gebouw staat 'op een goede locatie, waar mensen willen wonen'. Daarnaast moet aanpassing tot woonruimte technisch mogelijk zijn. Kantoren uit medio jaren tachtig zijn volgens Visser zeer geschikt.


Voor de eigenaar levert de transformatie voordelen op; herontwikkelen en verhuren levert meer op dan leegstand en verloedering wordt tegengegaan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden