Column

Waar komen Toedeledoki en Dikke Ik vandaan?

Hoe Dikke Ik en Toedeledoki samen op reces gaan.

Avocado met remkleppen van Jisketfet.

Dit zou de week worden van de glorieuze terugkeer op het Binnenhof van Dikke Ik, en ook van Toedeledoki, zijn trouwe adjudant. Meteen nadat premier Rutte het duo tijdens een VVD-congres afstofte, verdrongen de fractieleiders elkaar rond de interruptiemicrofoons. Hier moest over worden gesproken, en wel met spoed. Iedereen wilde graag zijn eigen Dikke Ik laten zien en die van Rutte de maat nemen.

We zijn uit de economische crisis, eindelijk weer tijd voor morele kwesties, verzuchtte een Kamerlid eind vorige week nog verlekkerd bij dit vooruitzicht. Van Dikke Ik was het immers een kleine stap naar privatisering, naar debatteren over de steeds verder krimpende overheid. Aan Griekenland dachten we gemakshalve nog even niet. Al is het aannemelijk dat Dikke Ik ook daar een prominente rol speelt.

Onder een afdakje, ergens in het centrum van Den Haag, staat een mand gevuld met roestige woorden. Politici en andere figuren met een boodschap grabbelen daar in. Ton Heerts van de werknemers haalde er 'gladjakker' uit om een nare werkgeversbaas eens stevig neer te zetten. Hans de Boer van VNO/NCW heeft al een week plezier van het 'labbekak' dat hij er opduikelde.

Ook Mark Rutte gaat graag naar die mand. Maanden geleden viste hij er de Grote Dikke Ik uit op. Bij de VVD roken ze een dubbelslag toen de premier even later ook nog met 'toedeledoki' aankwam. Een heerlijke combinatie, passend bij 'gaaf', 'top' en ander Muziek Expres-vocabulaire waar Rutte dol op is.

Sindsdien wordt Dikke Ik geclaimd door jan en alleman. Diederik Samsom liet meteen weten dat hij 'm al in 2007 in het vizier had, en dat hij trouwens liever een dikkere overheid zag. Prof. Kunneman bleek er al eens een boek over te hebben geschreven. Tekenaar Albert Hahn, verre voorganger van Jos Collignon, kwam Dikke Ik al in het begin van de vorige eeuw vaak in het wild tegen, al heette hij toen anders en was hij te herkennen aan een lorgnet en massieve onderkin. Mijn eigen Dikke Ik werd begin jaren tachtig opgeschrikt door de Amerikaanse historicus Christopher Lasch, die in zijn bestseller The Culture of Narcissism beschreef hoe onze cultuur stukloopt op egocentrisme en het najagen van individueel geluk.

Zo heeft iedereen zijn eigen Dikke Ik. Vraag je Diederik Samsom ernaar, dan vertelt hij over de zorgzame samenleving. Loop je bij Emile Roemer binnen, dan zal hij over graaigedrag beginnen en over het opportunisme van Rutte: 'Ik had wel zin in een ideologisch debat', zegt hij.

Het nieuwe aan de situatie is wel dat Dikke Ik nu ook in liberale kring als probleem wordt waargenomen. Rolvaste liberalen vormen van oudsher liever een beschermende kring rond Dikke Ik, als die weer eens wordt belaagd door sociaal-democraten en christenen.

Albert Hahn: Dikke Ik avant la lettre.

Hoe dat zit, wordt duidelijk als we toedeledoki in het debat betrekken. Toedeledoki, dat is zwaaien naar een Amerikaanse oom op de pakketboot. 'Toedeledoki, ga dan, en zoek die baan in Londen', zou Rutte tegen bonusjagende bankiers willen zeggen. Met een wuifhandje erbij is dat de vrijblijvendheid ten top. Wel de waarden benoemen, niet de normen die daar bij horen. Bij de PvdA zeggen ze 'dan rot je maar op' in vergelijkbare situaties. Grimmiger, minder vrijblijvend, dieper gemeend waarschijnlijk.

Toedeledoki is eigenlijk een typisch Dikke Ik-woord. Niet toevallig blijkt ook Hans de Boer toedeledoki-zegger. 'Dat gelul wil ik niet meer horen', zei hij in het labbekak-interview. 'Brussel? Toedeledoki.' Deze week zeggen we het hem allemaal na: Griekenland? Toedeledoki.

Toedeledoki komt van Jiskefet. Jos, personage van Herman Koch, zegt het als hij op kantoor het fruit uit zijn lunchpakketje in de prullenbak kiepert: 'Avocado met remkleppen. Nou, die kan dus ook op eigen kracht landen, dacht ik. Toedelodoki.' Een zelfbedacht woord, vertelt Koch: 'Voor 1994 moet het nooit zijn voorgekomen. Het moest popi klinken. Dus werd het een samenvoeging van okido en toedeloe. Zo simpel was het.'

En de Kamer? Die heeft andere dingen aan haar hoofd. Ruimde een uur in om afscheid te nemen van de griffier en baant zich zwetend een weg door een kolossale wachtlijst met debatten. Dikke Ik moet wachten. Hij is met vereende krachten over het reces heen getild. Naar een moment dat niemand meer weet waar hij vandaan kwam.

Vergaderen tot zes uur 's morgens?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden