Waar komen al die 'verwarde personen' opeens vandaan?

In 2014 registreerde de politie 60 duizend incidenten met 'verwarde personen' - bijna de helft meer dan in 2011. De politie werkt met het brede etiket 'verward', omdat zij slechts het afwijkende gedrag constateert en de agent er niet is om diagnoses te stellen, zegt Henk van Dijk, voorzitter van het landelijk platform ggz bij de politie. 'Het zijn mensen met psychiatrische problematiek, licht verstandelijk gehandicapten of mensen die zich door middelengebruik verward gedragen.'

Een politiecel in Utrecht voor verwarde personen. Beeld Mike Roelofs

De politievakbonden luidden dit voorjaar de noodklok: agenten zouden overbelast raken door al het extra werk dat die groeiende groep verwarde personen de politie bezorgt.

Maar niet iedereen is ervan overtuigd dat het probleem groter is geworden. Psychiater Jeroen Zoeteman werkt op de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam, waar de politie verwarde personen die hulp nodig hebben naartoe vervoert. 'Ik vraag me af of er écht zoveel meer verwarde personen rondlopen. In 2012 is de aandacht voor ggz-problematiek bij de politie tot speerpunt benoemd. Er is bij agenten op gehamerd dat ze erop moeten letten, dan kom je ook meer tegen.' Zoeteman denkt dat er vooral beter wordt geregistreerd. 'Mijn indruk is dat de politie dit als probleem wil agenderen, omdat zij dit niet tot haar taak rekent en erop wil wijzen dat de ggz haar werk beter moet doen.'

Henk van Dijk van de politie ontkent stellig dat er iets is veranderd in de manier van registreren. Hij vermoedt andere oorzaken voor de stijging. 'Door de afbouw van het aantal opnameplekken in de geestelijke gezondheidszorg blijven mensen met psychische problemen vaker thuis wonen. Dat idee van ambulantisering is mooi, maar dan moet de zorg wel goed geregeld zijn. Wij signaleren als politie dat te veel mensen thuis zitten zonder de juiste begeleiding. De terugloop in het aantal ggz-bedden is al gerealiseerd, terwijl de zorg in de wijk nog niet goed is opgebouwd. Dan vallen mensen tussen wal en schip.'

Lees ook

Verwarde mensen die een bedreiging vormen voor zichzelf of voor anderen worden minder vaak opgesloten in een politiecel. In 30 procent van de gevallen brengt de politie verwarde mensen na een incident rechtstreeks naar de geestelijke gezondheidszorg.

Je bent manisch, de politie komt je met loeiende sirenes halen en je belandt in een cel: het overkwam Paula. Anneke Stoffelen sprak met haar en met medewerkers van ggz en politie (+).

Crisis

Daarnaast is de financiële crisis de trigger geweest voor meer incidenten, denkt Hans Slijpen van de politie Utrecht. 'Het water komt de mensen tot de lippen en dat kan psychisch enorm zwaar zijn. Bovendien zijn er allerlei eigen bijdragen ingevoerd en eigen risico's opgehoogd, waardoor mensen minder geneigd zijn hulp te zoeken.'

Psychiater Annemiek Kuijer van ggz Mondriaan in Zuid-Limburg, vermoedt dat de toename van het aantal geregistreerde incidenten ook voortkomt uit een afgenomen tolerantie voor gedrag dat afwijkt. We zijn eerder geneigd alarm te slaan als iemand zich 'verward' gedraagt, denkt Kuijer. 'Door sociale media komt er ook meer nadruk te liggen op afwijkend gedrag. Zei een psychotische patiënt vroeger: pa, ma, ik steek de boel in de hens, dan kreeg verder niemand dat mee. Nu post je zoiets misschien op Facebook en krijgt het een enorme lading.'

Toch zijn alle mogelijke verklaringen voor de groei van het aantal incidenten slechts 'boterzachte veronderstellingen', in de woorden van Hans Slijpen. Degelijk onderzoek naar de oorzaken is er niet. Minister Schippers van Volksgezondheid schreef aan de Tweede Kamer dat nader onderzoek nodig is om te inventariseren om welke 'typen van verwarde personen' het gaat. De minister eist van alle gemeenten dat zij voor het einde van dit jaar een 'sluitende aanpak' hebben voor verwarde personen. Mensen die zorg nodig hebben moeten zo snel mogelijk terechtkomen bij de juiste hulpverleners. De intensieve samenwerking tussen politie en ggz-instellingen zoals die nu al in de grote steden wordt toegepast, dient daarbij als voorbeeld voor andere gemeenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden