Feiten voor bij de borrelAmerikaanse verkiezingen

Waar kandidaten zich laten zien, kun je vuurwerk verwachten

Lang niet iedere Amerikaan ziet continu verkiezingsspotjes. Het ware strijdtoneel ligt in de staten waar wordt getwijfeld.  

Een persoon brengt zijn stem uit in een stemhokje in Lanham, Maryland, op 30 oktober 2020.Beeld EPA

Bij de Amerikaanse verkiezingen dinsdag draait alles om de swingstaten, de staten waar in de peilingen geen van beide kandidaten een duidelijke meerderheid heeft. Welke staten swingen het meest, en welke kiezers kunnen hun dansschoenen wel thuislaten? Hoe staan de kandidaten Trump en Biden ervoor? En vooral: hoe proberen de Republikeinse en Democratische kandidaat deze belangrijke swingstaten te winnen?

De Amerikaanse president wordt niet rechtstreeks door het volk gekozen, maar door 538 kiesmannen die ­samen het kiescollege vormen. Elke staat levert kiesmannen, die (behalve in Maine en Nebraska) volgens het winner takes all-principe worden toegewezen: wint een kandidaat de helft plus een van de kiesmannen, dan is dat voldoende om alle kiesmannen van die staat te ­krijgen. Zo kan een kandidaat – het gebeurde ­Hillary Clinton vier jaar geleden – een meerderheid van de uitgebrachte stemmen krijgen en toch de verkiezingen niet winnen.

Dit systeem betekent ook dat het voor Biden niet uitmaakt of hij extra stemmen krijgt in Californië, een staat waar hij sowieso mag rekenen op meer dan de helft van de stemmen, en dat Trump niet veel heeft aan extra kiezers in Tennessee. Of zij deze staten winnen met 60, 70 of 80 procent maakt niet uit voor het aantal kiesmannen. 

Eigenlijk zijn de verkiezingen maar voor 112 miljoen Amerikanen (van de 331 miljoen) in tien staten echt spannend, in de rest van het land heeft ­volgens de laatste peilingen een van de kandidaten een kans van 95 procent of meer om te winnen.

Trump en Biden weten dat ook, en ­besteden hun aandacht voornamelijk aan een paar staten. Tot half oktober hebben ze al ruim 1 miljard dollar (860 miljoen euro) aan tv-advertenties uitgegeven, blijkt uit onderzoek van de NPR. Dat is meer dan er in een jaar in ­Nederland aan tv-reclame wordt uit­gegeven. Maar een groot deel van de VS zal het niet zijn opgevallen, 9 van elke 10 tv-dollars gaan naar zes staten: ­Florida, Pennsylvania, Michigan, North Carolina, Wisconsin en Arizona. De Trumpcampagne geeft ook fors geld uit in Georgia, Ohio en Iowa. In 2016 won hij deze staten op z’n gemak, de uitkomst is nu, gezien de polls, een stuk onzekerder.

Ondanks corona wordt er ­‘ouderwets’ campagne gevoerd, met rally’s, town hall meetings en andere bijeenkomsten. De kandidaten reizen veel, maar zien ­zeker niet het hele land. Van de 50 staten moeten 35 het zonder bezoek van Trump of Biden doen. Hoe loyaler je als staat bent aan een partij, hoe kleiner je kans om de kandidaten in het echt te zien. 

In Pennsylvania en Florida is de kans het grootst dat je de kandidaten tegen het lijf loopt. Deze staten worden ook door vrijwel iedereen als het spannendst beschouwd. Florida is al begonnen met het tellen van de early vote en hoopt ­dinsdagavond snel een uitslag te kunnen ­geven. Dat is ook ­weleens anders ­geweest, in 2000 won George W. Bush de staat pas na 36 dagen en een juridisch gevecht.

Volgens Amerikaanse media is winst in Pennsylvania cruciaal voor beide kandidaten. Als Biden, die nu 7 procentpunten voor staat in de peilingen, in Penn­sylvania wint, zijn Florida, Iowa en Ohio niet meer nodig voor een meerderheid in het kiescollege. Peilers geven Trump een zeer kleine kans op een tweede termijn als hij Pennsylvania niet wint. Maar als er iets is wat 2016 duidelijk heeft ­gemaakt, is dat een kleine kans nog steeds een kans is.

Er wordt dit jaar veel per post gestemd, het tellen van die stemmen kan ruim een maand duren. Stemlokalen kampen door de pandemie mogelijk met personeelstekorten, en als de verschillen klein zijn, is de kans op een rechtszaak over de resultaten groot.

Slecht nieuws dus voor politieke junkies die normaliter op verkiezingsnacht niet slapen om alle resultaten live te zien binnenkomen. November zou weleens een slapeloze maand kunnen worden.

Niks missen van de strijd tussen Biden en Trump? Lees hier alles over het Amerikaanse verkiezingscircus. Of luister naar POTUS de podcast, waarin u wordt bijgepraat over het laatste verkiezingsnieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden