Waar is Kim Jong-un?

Het ziet ernaar uit dat de hoogtijdagen van Kim Jong-un als leider van Noord-Korea voorbij zijn. Hij is al een maand niet meer in het openbaar verschenen en tijdens officiële aangelegenheden wordt de 'Briljante Kameraad' vervangen door bejaarde mannen uit de kliek van zijn overleden vader Kim Jong-il.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un inspecteert op 28 augustus een landingsbaan voor parachutisten op een onbekende locatie. Beeld afp

De wildste speculaties doen de ronde over de verdwijning van Kim Jong-un. Hij zou een beroerte hebben gehad, want hij liep tijdens een ceremonie in juli mank. Op de meest recente beelden is bovendien duidelijk zichtbaar dat Jong-un een stuk zwaarlijviger door het leven gaat. Hij zou er dan ook een ongezonde levensstijl op nahouden, zo was in verschillende media te lezen. Jong-un is een stevige roker en drinker en zou een voorliefde voor vettige kaas hebben.

Eind september liet de staatstelevisie weten dat de leider 'aan ongemakken' lijdt, zonder te specificeren wat die ongemakken precies behelzen. Voor Noord-Korea-deskundige Remco Breuker, die verbonden is aan de Universiteit van Leiden, is het feit dat de gebreken van Kim Jong-un openlijk worden getoond een van de vele aanwijzingen dat de machtspositie van de leider definitief voorbij is.

'Een sterke leider wordt niet ziek', zegt hij. 'De Noord-Koreaanse propagandamachine bekokstooft altijd nauwkeurig wat er wel en niet wordt getoond. Kim Jong-il werd gepresenteerd als een god, zijn zoon als een mens dat opeens sterfelijk blijkt te zijn.'

Volgens Breuker wijst alles erop dat er achter de schermen een machtswisseling gaande is, al komt die term niet helemaal tot zijn recht. 'Kim Jong-un heeft nooit echt de macht gehad. Hij heeft het land niet geleid zoals zijn vader dat heeft gedaan. Wat dat betreft verandert er eigenlijk niets.'

Kim Jong-un bezoekt een koekjesfabriek. Foto vrijgegeven op 24 augustus. Beeld epa

Tot hun onderbroek ontkleed

Toch hebben er de afgelopen weken een aantal merkwaardige gebeurtenissen plaatsgevonden die wijzen op een naderend vertrek van Kim Jong-un. Misschien wel het meest in het oog springende voorbeeld is een foto die in juli opdook van bejaarde parlementsleden die voor de ogen van de leider gingen zwemmen. 'Ze hadden zich tot aan hun onderbroek ontkleed', aldus Breuker. 'Dat geldt in de Noord-Koreaanse omgangsvormen als de totale vernedering.'

Ook opmerkelijk: de leider was niet aanwezig bij de jaarlijkse parlementszitting en ook niet tijdens de viering van zijn vaders verkiezing als algemeen secretaris van de Arbeiderspartij, deze week precies 17 jaar geleden. Nog vreemder was het dat Kim Jong-un, een fervent sportliefhebber, afwezig was bij de recent georganiseerde Asian Games in buurland Zuid-Korea.

De Noord-Koreaanse atleten die deelnamen aan het sportevenement bezongen hun liefde voor de leider, ironisch genoeg, voor de ogen van drie hoge vertegenwoordigers uit de kliek van Kim Jong-il: Kim Yang-gon, Hwang Pyong-so en Choe Ryong-hae.

'Dat zijn de mannen die Noord-Korea feitelijk besturen', zegt Breuker. 'Ze maakten tijdens hun bezoek aan Seoul gebruik van de privéjet van de grote leider en werden omringd door zijn persoonlijke bodyguards. Na terugkomst in Noord-Korea, werd de leider nauwelijks bedankt, wat wel gebruikelijk is. Dat is heel veelzeggend.'

Van links naar rechts: Kim Yang-gon (links), Hwang Pyong-so en Choe Ryong-hae tijdens hun bezoek aan Seoul, op 4 oktober. Beeld afp

Charmeoffensief

De toekomst van Kim Jong-un, mocht hij daadwerkelijk afgezet worden, is ongewis. 'Hij zou gevangen genomen kunnen worden, gedood, of zelfs aan Den Haag worden uitgeleverd', speculeert Breuker.

Was er onder Kim Jong-un nog lichte hoop dat het land zich zou hervormen, onder leiding van de oude garde van Kim Jong-il is die hoop vervlogen. Toch lijken de studievrienden van de overleden leider precies te weten hoe ze internationaal goede sier kunnen maken: halverwege september liet Noord-Korea weten dat het weer bereid is te praten over zijn kernwapenprogramma, en gisteren gaf een Noord-Koreaanse diplomaat bij de Verenigde Naties voor het eerst toe dat het land werkkampen heeft.

Eind september maakte de hoge Noord-Koreaanse diplomaat Kang Song-ju bovendien een charmetour door Europa. 'Dat is nooit eerder vertoond', zegt Breuker. 'Niemand heeft doorgaans het recht om de leider in het buitenland te vertegenwoordigen. Het gaat al langer slecht met de politieke elite van Noord-Korea. Duidelijk is nu dat ze er alles aan doen om te overleven.'

Hwang Pyong-so, Choe Ryong-hae en Kim Yang-gon tijdens de Asian Games in Seoul. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden