Waar is het orakel van Nyfer?

Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl


Ooit was Eduard Bomhoff de luis in de pels van het Centraal Planbureau (CPB). Hij was toen hoogleraar economie aan de Business University in Breukelen en de bekendste econoom van Nederland.


In 1995 richtte hij zijn eigen glazen bol op - het Nyenrode Forum for Economic Research (Nyfer) - waarmee hij wilde aantonen met eentiende van de mensen net zo goed te kunnen voorspellen als het staatsplanbureau. Hij gooide de complexe modellen overboord en baseerde zich op simpele marktinformatie zoals obligatiekoersen.


Na vijf jaar was de stand 7-7, tenminste zeven keer had het CPB de groei beter voorspeld en zeven keer Nyfer. Als marketeer wist Bomhoff wel het CPB te overtreffen. Hij liep graag voor de muziek uit en becijferde wat de voordelen konden zijn van een zweeftrein van Amsterdam naar Groningen of een investering van 6 miljard euro in het onderwijs - nieuwtjes die natuurlijk gretig door de media werden opgepakt.


Uit puur opportunisme stapte hij in 2002 over van de PvdA naar de LPF, zodat hij minister en vicepremier kon worden in Balkenende I. Hier transformeerde de luis in de pels tot de grootste politieke intrigant van Nederland. VVD'er Remkes noemde hij 'een leugenaar', Zalm 'een zwarte prins' en Herman Heinsbroek 'de wildeman uit Naarden'. Na 87 dagen was het kabinet al gevallen.


Eduard Bomhoff nam wraak door uit de school te klappen over de vergaderingen van de ministerraad en vereffende ook nog een oude rekening met het CPB door te onthullen dat toenmalig directeur Henk Don op verzoek van minister Hans Hoogervorst bereid zou zijn geweest het begrotingstekort voor 2003 wat gunstiger uit te laten vallen. 'Het CPB is niet ongevoelig voor politieke druk', laakte hij de zogenoemde onafhankelijkheid van de overheidsinstantie.


Bomhoff was meteen persona non grata. Een hoogleraarsstoel in Leiden kreeg hij niet en vervolgens werd hij via Dubai verbannen naar een universiteit in Kuala Lumpur. Af en toe orakelt hij vandaaruit nog wel over Nederland en Europa ('Liever geld naar leraren dan naar Grieken'), maar veel gezag heeft hij niet meer. De restanten van Nyfer zijn door een ex-medewerker opgekocht en bevinden zich in een kantoortje aan de Maliebaan in Utrecht. Daar doet een handvol mensen in opdracht nog wat onderzoek, maar voor de rest hoort niemand er meer van.


Dat is jammer. Nu is iedere politieke partij uitgeleverd aan de opinie van een staatsmonopolist. De uitkomsten van het CPB-onderzoek worden daardoor tot mythische proporties opgeklopt. Misschien had de glazen bol van Bomhoff er een vraagteken bij kunnen zetten voordat die een eigen leven zouden gaan leiden. Na tien jaar verbanning moet zelfs Bomhoff een herkansing krijgen.


Niet als minister, maar wel als een luis in de pels die af en toe het CPB het vuur na aan de schenen legt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden