Analyse

Waar is het optimisme van het Lenteakkoord gebleven?

Het Centraal Planbureau (CPB) rapporteert net als De Nederlandse Bank tegenvallende economische cijfers. De jubelstemming van na het Lenteakkoord is alweer helemaal verdwenen. Wat nu?

Demissionair minister van Financien Jan Kees de Jager komt uit de fractiekamer van D66 nadat de fractievoorzitters van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie het eens zijn geworden over de details van het eind april gesloten begrotingsakkoord. Beeld anp

In slechts drie maanden tijd is de prognose van het CPB voor de Nederlandse economie schrikbarend snel verslechterd. Elk kwartaal komt het Planbureau met een kortetermijnraming voor de economie. Nadat VVD, CDA, D66, ChristenUnie en GroenLinks in mei het Lenteakkoord over de begroting van 2013 hadden gesloten, was het CPB twee kwartalen lang optimistisch. In juni raamden de CPB-economen voor 2013 een tekort in 2013 van 2,9 procent. Drie maanden later werd dat cijfer zelfs naar beneden bijgesteld; het tekort zou volgend jaar 2,7 procent zijn. Politici droomden al van van nieuwe uitgaven voor extra plannen, omdat beide cijfers onder de in Brussel afgesproken norm van 3 procent liggen.

Weer drie maanden later blijkt die voorspelling veel te optimistisch. 'Wij waren ook verrast door dat hele slechte derde kwartaal', zei Johannes Hers van het CPB vanmorgen op Radio 1. De grote boosdoener: de tegenvallende economische groei. In juni dacht het CPB nog dat de economie van 2013 tot 2017 met gemiddeld anderhalf procent zou gaan groeien. Rond Prinsjesdag werd dit al bijgesteld naar 0,75 procent groei voor 2013. In de vandaag gepubliceerde cijfers ziet de toekomst er nog slechter uit. De economie krimpt volgend jaar weer, met 0,5 procent.

Hiermee bevestigt het CPB de trend die De Nederlansche Bank in haar raming van vorige week liet zien. DNB meldde dat de economische groei tegenvalt, de werkloosheid oploopt en dat het begrotingstekort zowel in 2013 als 2014 onder de Europese drieprocentsnorm dendert. Anders dan DNB gaf het planbureau vandaag nog geen langetermijnperspectief. Die cijfers komen in het voorjaar, waarna het kabinet wel met een reactie zal moeten komen. Zeker is wel dat met het Lenteakkoord te vroeg is gejuicht.

Rampkwartaal
Met de ramingen van DNB en CPB wordt eens te meer duidelijk dat economische voorspellingen beperkt zijn. 'Er zijn natuurlijk grote onzekerheden, en het is onduidelijk wat er in Europa wel of niet goed gaat', aldus CPB-econoom Hers op de vraag waarom de cijfers nu ineens enorm tegenvallen. Daarnaast bleek het derde kwartaal van dit jaar een rampkwartaal: de groei viel tegen, de werkloosheid liep op en - misschien wel het belangrijkste - het consumentenvertrouwen bleef laag.

Wat nu? Minister Dijsselbloem van Financiën zal zijn kaken stijf op elkaar houden tot de voorjaarsraming van het CPB. En dan zal er weer onderhandeld moeten worden, binnen het kabinet en met Brussel. Nederland wilde tot nu toe steeds het goede voorbeeld geven in Europa door zich strikt aan de drieprocentsnorm te houden. Ook Dijsselbloem, beoogd voorzitter van de Eurogroep, zal streng in de leer willen zijn. Tegelijk roepen economen harder dan ooit dat de bezuinigingsgrens bereikt is. En Brussel mag in het geval van onverwachte tegenvallers coulant zijn. Overigens incasseerde het kabinet vorige week juist een meevaller: de telecomveiling van 4G-frequenties leverde bijna 4 miljard op; veel meer dan verwacht. Dat geld gaat, zei Dijsselbloem al, gewoon de schatkist in. Misschien kan de minister van Financiën in Brussel opmerken dat het slechts voorspellingen zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.