Waar is die grote rivier?

Een nieuw lange-afstandswandelpad voert van Hoek van Holland naar Duitsland.

Op het uitkijkpunt boven de rivier vertelt een Amerikaanse vrouw een verhaal. Ze gebaart naar de twee bruggen - 'Moet je je zo'n veldmaarschalk eens indenken' - en op de huizen bij het water. De woorden Market Garden en A bridge too far vallen geregeld. Haar familie knikt en maakt foto's.


Dat Operatie Market Garden bij de Waal in Arnhem plaatsvond en dat Richard Attenborough de film opnam aan de IJssel in Deventer, het zijn details. Dit is Holland, en dit is een van de grote rivieren. 'En daar' - de vrouw wijst naar het oosten - 'ligt Duitsland.'


De Waal bij Nijmegen stroomt traag en blauw door het laagland, dat in deze buurt zo oneindig laag niet meer is. Het begint al wat te heuvelen. Hier, op de strategische Valkhofheuvel bij Nijmegen, verrees een burcht in de 12de eeuw bij de nog oudere Sint-Nicolaaskapel. Alleen de kapel, een mooi Romaans exemplaar, staat er nog. De heuvel is een van de punten in het Grote Rivierenpad waar je onbelemmerd zicht hebt op het water. 'Naar rechts geeft de spoorwegbrug een nogal zware afsluiting. De nieuwe brug links is luchtiger', schreef Jac. P. Thijsse in 1938 vanaf de overkant. Het nieuwste lange-afstandswandelpad (LAW) volgt globaal het traject dat de beroemste schoolmeester van zijn dagen vastlegde in het Verkade-album Onze Groote Rivieren. Van Hoek van Holland naar Kleef, 276 kilometer langs de meest Hollandse van alle Hollandse landschappen: Nieuwe Waterweg, Oude Maas, Lek, Linge, Waal.


We volgen de wandelroute in oostelijke richting, de stad uit, een land in van stuwwallen. Op de korte kuitenbijtertjes zwoegen fietsers; niet iedereen komt op de pedalen naar boven. De rivier verdwijnt uit zicht, maakt plaats voor vergezichten over de Ooijpolder en de herenhuizen bij Ubbergen. Huizennamen - Avalon, Maartenshof - loggia's, erkers, serres en grote tuinen; het pad, niet meer dan een meter breed nu, loopt erachter langs.


De achterkanten van de meeste steden en dorpen zijn een crime voor routemakers; ze laten zelden de meest charmante kant zien van een plaats. Dat bezwaar geldt hier niet. In tegenstelling tot fietsers en automobilisten krijgen wandelaars aan de achterkant, of ze willen of niet, flarden mee van het huiselijk leven achter de statige voorgevels. Een klassiek ingerichte keuken die vol staat met vuile vaat. Een opblaaszwembadje op een met een nagelschaar geknipt gazon, opa en oma buiten adem achter een roekeloze bende kleinkinderen.


Bij de Heerlijkheid Beek, gelegen op een stuwwal, begint een afwisselend landschap van bossen en weilanden. De paden nu eens onverhard, dan weer geasfalteerd, door een dichte haag, een trappetje op van boomstammen, langs loofbomen die op springen staan. In de kastanjes zitten dikke knoppen en de beuken hebben eindelijk hun roestbruine bladeren afgegooid. Achter Beek passeren we een voormalig wasbekken. De laatste wasserij verdween hier pas in 1979. Het beekje, dat voorzag in glashelder waswater, kabbelt langs ons pad.


Maar waar is de rivier, de grote? 'De route is samengesteld uit delen van bestaande paden zoals het Linge-, Oeverloper- en Erasmuspad. Je kunt niet overal de rivier volgen', zegt Joep Naber van het Wandelplatform dat de LAW uitzette. 'Voor het Rivierenpad zijn nieuwe stukken langs het water toegevoegd, over de uiterwaarden bij Tiel en Ochten bijvoorbeeld.'


Het zijn kleine overwinningen. 'Op veel van die stukken kon je voorheen de rivier alleen in de verte zien, vanachter prikkeldraad.' Na onderhandelingen met de eigenaren kregen wandelaars toegang. Een bewijs ervan vinden we bij een villa achter Berg en Dal. Een bordje vertelt dat we op particulier terrein komen, een tuinpad alleen voor wandelaars toegankelijk. Voor inkijk hoeft de eigenaar niet bang te zijn. Hij heeft een grote muur laten bouwen rondom zijn woning. Wel zo fijn ook voor wandelaars - wat zichtbaar is van de villa, is foeilelijk.


De Duivelsberg komt dichterbij. We hebben de 80 meter hoge stuwwal tot eindpunt van ons traject benoemd. Het wemelt in de nog kale loofbossen van de mooiweer-wandelaars die al hun kinderen, kleinkinderen en buurkinderen hebben meegebracht en die allemaal maar één doel hebben: Pannenkoekenrestaurant Duivelsberg. Eenmaal op het terras staan we voor het eerste dilemma tijdens deze etappe: appel-rozijnen of appel-spek.


Vanaf hier kunnen we doorlopen tot Istanboel. Het Grote Rivierenpad - de LAW 6 - heeft aansluiting op de E8, een internationale wandelroute langs Rijn, Main en Donau naar het oosten. Lopen naar Istanboel, mooie gedachte op een zonnig terras met wat te drinken erbij. Maar eerst eens zien hoe we weer in de bewoonde wereld komen. Bussen rijden er niet op de Duivelsberg. De regiotaxi die we bellen, zegt dat we morgen de eersten zijn.


Routebeschrijving

Een boekje met de routebeschrijving van Het Grote Rivierenpad is te koop bij reisboekhandels en is voor 18,70 euro te bestellen bij het Wandelplatform-LAW. Ook het Erasmuspad door Rotterdam is erin opgenomen. Het boekje bevat ook suggesties voor dagetappes en informatie over openbaar vervoer.


www. wandelnet.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden