Waar Hilbrand Nawijn zeker niet tegen is, is zakendoen

Aalglad, met olifantenhuid. Overal tegen, maar voor de tribune. Hilbrand Nawijn is een Groep en beschouwt het hoofd van Hirsi Ali als zijn trofee....

Kort nadat Hilbrand Nawijn eind jaren negentig was vertrokken als voorzitter van de Zoetermeerse voetbalvereniging DSO, dook hij op als sponsorwerver bij concurrent DWO. Een forse overstap: DSO is de club van de protestanten, DWO die van de katholieken.

Een dag nadat Hilbrand Nawijn in Zoetermeer namens het CDA tot raadslid was beëdigd, april 2002, stond de naam Nawijn in de kranten als kandidaat-minister van de LPF voor Vreemdelingenzaken en Integratie. ‘Goh, leuk, zijn broer is ook al politiek actief’, dacht Jos Boontjes-Witkamp van de VVD, die op dezelfde dag als Nawijn tot raadslid werd beëdigd.

Als eind april van dit jaar de Zoetermeerse gemeenteraad, op uitdrukkelijk verzoek van de Lijst Hilbrand Nawijn LHN (vijf zetels), debatteert over de verplaatsing van een Turks cultureel centrum, is de publieke tribune stevig bezet en is er van de 39 raadsleden één opvallend afwezig: Nawijn.

Terwijl de LHN in Zoetermeer voor zero tolerance pleit, maakteNawijn vorige maand kenbaar dat het ‘belachelijk’ is dat hij tweemaal is beboet voor te hard rijden. Zeker, regels zijn regels en hij betaalt ook wel. Maar 70 rijden waar je 50 mag, vloekt toch niet met de opvatting dat Zoetermeer een zero tolerance-beleid moet voeren?

Het is, kortom, lastig vat te krijgen op de volgens velen aalgladde burgemeesterszoon Hilbrand Nawijn.

Vorige week eiste hij als eerste luidruchtig het hoofd van het VVD-Kamerlid Hirsi Ali, omdat zij bij haar asielverzoek had gelogen. De week ervoor stond hij op de barricaden om de moord op Marianne Vaatstra op te lossen. Nawijn is altijd bezig – of op zijn minst altijd op zoek naar aandacht.

‘Een zeer toegankelijke man, die zeker niet vies is van aandacht’, zegt de nestor van de Zoetermeerse gemeenteraad Flip Huisman. ‘Zijn insteek is: aandacht genereren’, weet VVD-fractievoorzitter Boontjes-Witkamp. ‘Heel erg bevlogen, gezellig en mediageil’, karakteriseert René Kiebert, oud-jeugdvoorzitter van DSO en werkzaam bij het ministerie van Justitie met en onder Nawijn.

Aalglad, maar ook voorzien van olifantenhuid, is de samenvatting.

Nawijn was het Kamerlid dat de kwestie-Hirsi Ali/Verdonk aanzwengelde door nog op de avond van de Zembla-uitzending aan zevenhonderd journalisten Kamervragen te mailen – die het parlement zelf pas de maandag erop zouden bereiken. ‘Hij beschouwt Ayaan als zijn trofee’, zegt Kamerlid Boris Dittrich (D66), die Nawijn in 1994 leerde kennen tijdens een Kamerlid-stage bij de IND.

‘In die tijd leek hij heel betrokken bij vreemdelingen en gaf hij zeker niet de indruk ze liefst buiten de deur te willen houden’, zegt Dittrich. Tegenwoordig ligt dat anders. Zijn opstelling in de zaak-Hirsi Ali vindt de D66’er stuitend. ‘Mijn haren gingen overeind staan bij de manier waarop hij zich daarin lijkt te verlustigen. Hij liep glunderend en handenwrijvend over de gangen en begon direct de jacht op Kamerlid Karimi van GroenLinks. “Nu zij nog”, riep hij. ‘Verwerpelijk.’

Hoewel ze er formeel niets mee te maken hebben, hebben ook Zoetermeerse politici een oordeel over de rol van Nawijn in de affaire. ‘Dat hij nog tijdens het debat naar NOVA gaat, zegt alles over hem’, vindt SP-fractievoorzitter Daniel Westhoek. ‘In Zoetermeer veroorzaakt hij een relletje over dat Turkse centrum, wat helemaal nergens over gaat, en dan is ie er niet eens tijdens het raadsdebat’, hoont Jos Boontjes-Witkamp van de VVD. ‘In de kwestie met Ayaan heeft hij beet en dan moet heel Nederland weten dat hij er is.’

Nawijn woont al meer dan een kwarteeuw in Zoetermeer. In 1990 stond hij voor het CDA op een onverkiesbare plaats. Twaalf jaar later komt hij alsnog voor de partij in de raad. Zeer kortstondig: tot ieders verrassing treedt hij namens de LPF ineens toe tot het kabinet.

Rob Janssen, fractievoorzitter van de PvdA: ‘Wij bespraken destijds plannen van het kabinet om gemeenten te korten. Iedereen boos, maar Nawijn had sussende woorden. Kom kom, nou nou, laten we afwachten, we weten nog niks. Pas later begreep ik die houding. Hij had nota bene de kabinetsplannen al gezien!’

In Zoetermeer is hij sinds maart van dit jaar teruggekeerd in de politiek. Met de LHN kwam Nawijn uit het niets op vijf raadszetels. Maar bij de raadsvergaderingen is hij nog niet gesignaleerd. Alle collega-politici in Zoetermeer noemen Nawijn innemend en hartelijk en twijfelen niet aan zijn warme gevoelens voor stad en ingezetenen. ‘Zijn liefde voor de sport in de stad is authentiek’, weet Huisman van D66.

Alle collega-politici weten ook dat je best een glaasje kunt drinken met Nawijn, wiens bijnaam ook wel Navieux is. Boontjes: ‘Nawijn is graag en lang in de horeca.’ Soms overigens ten koste van het bestuurlijke werk. Eind maart drinkt Nawijn in Barcelona een glaasje met sponsors van FC Den Haag, en moppert hij verongelijkt dat zijn partij buiten het college is gehouden. Rob Janssen (PvdA): ‘Precies in die week had hij als Kamerlid iets kunnen betekenen voor Zoetermeer. Wij raakten onze intercity-status kwijt en D66 werkte aan een amendement om dat ongedaan te maken. Met steun van Nawijn, die misschien zijn oude makkers van de LPF had kunnen overreden, kon het lukken. Maar Nawijn is gewoon niet in de Tweede Kamer. Kan dat zomaar, een pretreisje naar Barcelona, terwijl de Kamer niet op reces is?’

Veiligheid, minder regels, zero tolerance, meer voor de sport, meer voor de ouderen en, uiteraard, transparantie van bestuur. Het zijn de items waarmee Nawijn vijf zetels in de raad weet te winnen. En nu? Hoe gedraagt de nieuweling zich? SP-raadslid Westhoek: ‘Hij is gewoon tegen.’ Tegen wat? ‘Gewoon, tegen; tegen alles.’ Ook de SP is als ‘tegenpartij’ in de Kamer gekomen, erkent Westhoek. Maar toch.

Waar Hilbrand Nawijn zeker niet tegen is, is het doen van zaken. Zijn bestuurlijke en zakelijke belangen lopen zelfs geregeld door elkaar. Soms ontstaan daardoor dubieuze affaires.

Zo is het Zoetermeerse raadslid Nawijn tevens exploitant van de Zoetermeerse ijssporthal SilverDome, die in 2004 door een faillissement in moeilijkheden kwam. Directeur Jan Wagenaar van SilverDome vroeg Nawijn destijds als nieuwe uitbater. ‘Hij is een goed zakenman en ondernemer, vooral vanwege zijn uitgebreide netwerk van relaties. Hij is rechtlijnig en consequent, zowel in zijn uitspraken als afspraken. Zakelijk komt hij zijn beloftes altijd na.’

Maar de gemeente Zoetermeer stak bijna zes miljoen euro in de bouw van het evenementen- en sportcomplex, en wegens een nog onopgelost zakelijk geschil heeft projectontwikkelaar Frion BV voor twee miljoen beslag laten leggen op de beheersstichting van het centrum. De financiële risico’s van het SilverDome worden inmiddels op verzoek van de gemeenteraad onderzocht.

Wagenaar kende Nawijn ‘uit het Zoetermeerse’, zegt hij, met name als oud-voorzitter van voetbalvereniging DSO. Voetbal is voor Nawijn al jaren een schatkamer van zakelijke contacten. Berucht is de affaire uit 1996, toen belangrijke zakenpartners van de immigratiedienst IND ook sponsor bleken te zijn van zijn voetbalclub. Ook was de secretaris van DSO aangesteld als directiesecretaris bij de IND. De verstrengelingen vormden een van de redenen voor Nawijns gedwongen vertrek als hoofd van de immigratiedienst – hoewel hij zelf nog steeds volhoudt daar vrijwillig te zijn vertrokken.

In 2002 kwam Nawijn opnieuw in opspraak toen De Telegraaf onthulde dat de belastingdienst de Zoetermeerse voetbalclub een naheffing had opgelegd van 150 duizend euro, later verlaagd tot 13.650 euro. De voorzitter zou de amateurspelers ruim drie jaar zwart hebben betaald, maar ook dat ontkent Nawijn. De betalingen aan de amateurs verliepen volgens hem ‘volledig legaal met een regeling voor sociale premies bij de bedrijfsvereniging’. De belastingschuld ontstond bij de nieuwbouw van tribune en kleedkamers en is afbetaald.

Ook richtte Nawijn het Immigratie Adviescentrum op. Een oud IND-medewerker die wegens corruptie bij de dienst was ontslagen, kon bij dit adviescentrum aan de slag. Voor de financiering wendde de oud-IND-directeur zich tot Luc van Gompel Plinsenga, de steenrijke medeoprichter van het bedrijf AND International Publishers.

Niet toevallig leverde dat bedrijf in 1996 het elektronisch identificatiesysteem voor de grenscontrole op Schiphol en het registratiesysteem voor asielzoekers, toen Nawijn de scepter zwaaide bij de IND. Van Gompel kent Nawijn ook al ‘via een vriend uit het Zoetermeerse’, zegt hij. Zijn investering in het immigratie-adviesbureau was niet rendabel. Verder wil hij weinig kwijt over de contacten met de oud IND-man. ‘En ik wil ook niet dat u mijn naam noemt.’

Hilbrand Nawijn de zakenman is directeur en enig aandeelhouder van de Nawijn Holding BV en bestuurslid van de stichting Fondsenwerving Nawijn. Die stichting is gevestigd in het Zoetermeerse SilverDome, waar zijn persoonlijk woordvoerder Bart Bakker tevens in dienst is als voorlichter. Het belang in Nawijn Advocaten en het Immigratie Adviesbureau heeft Nawijn afgestoten.

De mores van het zakenleven gelden wat Nawijn betreft niet voor het publieke bestuur. Zakenlieden mogen graag samen zijn in hotels. Als enige fractie verzet de Lijst Hilbrand Nawijn zich tegen deelname aan een driedaagse bijeenkomst van de Zoetermeerse gemeenteraad, volgende maand in een hotel in Noordwijk. Bedoeld om een hechte raad te krijgen nu 21 nieuwe leden zijn gekozen, zegt PvdA-voorman Janssen.

Cursussen, elkaar beter leren kennen, ‘het is toch in het belang van de bevolking dat onze raad een eenheid is?’, vindt Janssen. Weggooien van belastinggeld, vond Nawijn aanvankelijk. Nadien bepleitte hij dat de bijeenkomst dan in ieder geval in een Zoetermeers hotel moest worden gehouden. Want: eigen ondernemers eerst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden