Reportage

Waar de X uit het Koningsspelenlied voor staat? ‘Geen idee, een Xbox ofzo?’

Kinderen van basisschool De Wissel in Den Haag vieren enthousiast de Koningsspelen.  Beeld  Guus Dubbelman / de Volkskrant
Kinderen van basisschool De Wissel in Den Haag vieren enthousiast de Koningsspelen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De Koningsspelen zijn vrijdag na een jaar vol beperkingen met veel enthousiasme onthaald op de basisscholen. Alleen het inclusieve thema (IK +JIJ = WIJ) kon niet op ieders goedkeuring rekenen.

Een bontgekleurde sliert aan kinderen komt met de nodige bombarie de school binnen gedenderd. De één draagt rood-wit-blauwe linten in het haar, de ander heeft een kroon op het hoofd. Ter begroeting steken ze hun elleboog uit richting Marc van der Maaten (43), ook wel bekend als die vrolijke, tikkeltje gekke gymleraar.

Met zijn rijzige gestalte staat hij pontificaal in de hal van de Haagse basisschool De Wissel. Speciaal voor de Koningsspelen, een sportief evenement dat vanaf vrijdag op een recordaantal van 6.300 Nederlandse basisscholen plaatsvindt, heeft hij zich in een oranje broek met klokspijpen gehesen. Op zijn pruik fonkelen lichtjes.

Ja, Van der Maaten had wel weer zin in een feestje, grijnst hij. ‘Net als de kinderen. Die staan te trappelen.’ Na een jaar vol beperkingen – alle sportactiviteiten gingen bijvoorbeeld niet door – voelt het een beetje alsof de boer zijn koeien voor het eerst in het jaar weer vrijlaat in de wei.

Positieve dag

De Koningsspelen, ooit bedoeld als eenmalige activiteit tijdens de inhuldiging van koning Willem-Alexander in 2013, en wegens succes voor de negende keer verlengd, hebben als doel om basisschoolkinderen bij te brengen dat gezond ontbijten en bewegen belangrijk is. ‘En dat het ook leuk kan zijn’, voegt projectleider Annemarie Smith daaraan toe. ‘We willen kinderen vooral een positieve dag bezorgen.’

Dat de spel- en sportactiviteiten dit jaar in beperkte mate plaatsvinden (en zonder gezamenlijk ontbijt), is al een hele verbetering ten opzichte van vorig jaar. Toen moest alles nog online. Dit jaar kunnen ook koning Willem-Alexander en koningin Máxima weer fysiek aanwezig zijn. Ze openden de Koningsspelen op een school in Amersfoort, tegen een decor van siervuurwerk en joelende kinderen.

De Koningsspelen hebben ieder jaar een thema, waar traditiegetrouw een lied en dans bij hoort die voorafgaand aan het evenement worden ingestudeerd in de klassen. Dit jaar is dat IK +JIJ = WIJ. Het lied – onderdeel van Kinderen voor Kinderen – draagt de titel Zij aan Zij. Dat klinkt allemaal tamelijk onschuldig, maar een ouder van een christelijke basisschool dacht hier anders over, zo valt te lezen in het Nederlands Dagblad.

Jiggyjig

Het woord‘jiggyjig uit de zin De jiggyjig doen we met elkaar betekent volgens haar namelijk ‘geslachtsgemeenschap’ in Indonesische slang. Ook over de zin ‘Kijk hoe mooi, in de mix, Hij of zij of X’ – een verwijzing naar inclusiviteit en genderneutraliteit – was de betreffende ouder allerminst te spreken.

Nadat de vrouw een screenshot met commentaar op Instagram had gedeeld, begonnen meer christelijke ouders zich erover op te winden. Evenals gemeenteraadsleden van de SGP en ChristenUnie. Zo noemde Arie Rijneveld, nummer 11 op de lijst voor de SGP en leraar wiskunde, het lied ‘weerzinwekkend’. Sommige scholen besloten de ‘vulgaire tekst’ in de ban te doen.

Voor choreograaf Lucia Marthas, die het lied samen met componist Tjeerd Oosterhuis maakte, is jiggyjig gewoon een zelfverzonnen term voor een ‘coole dansmove’. In een tijd dat kansengelijkheid en genderneutraliteit actuele thema’s zijn, leek het haar mooi om middels het lied een statement te maken. ‘Ik vind dat iedereen mag zijn wie die wil zijn’, zegt ze aan de telefoon. ‘Scholen mogen die ‘x’ ook helemaal zelf invullen.’

Het voornaamste doel van het lied, zo benadrukt Marthas, is om kinderen in beweging te krijgen. Dat schoot er het afgelopen coronajaar bij in. ‘Kinderen hebben veel te lang thuis gezeten’, zegt Marthas. ‘Het ministerie is voorbijgegaan aan kinderen die geen achtertuin hebben. En dat zijn er een hoop.’

Geen gezeik

Op basisschool De Wissel – met 45 nationaliteiten en veel nieuwkomerskinderen een gemengde school – is geen onvertogen woord gevallen over het lied. ‘Zolang wij het met enthousiasme uitdragen, krijg je er geen gezeik mee’, zegt gymleraar Marc van der Maaten, terwijl hij in zijn kakelbonte outfit over het sportveld achter de school struint. Speciaal voor deze gelegenheid staat er een springkussen en een pannakooi om te voetballen. Ook zijn er oud-Hollandse spelletjes. Kinderen rennen gillend van het ene naar het andere onderdeel.

Voor de jonge deelnemers zijn de Koningsspelen in de eerste plaats een feestje. Dat er ook nog een diepere dimensie achter schuilgaat, gaat aan de meesten voorbij. ‘Wat er met de X wordt bedoeld in het liedje?’, herhaalt een jongen met bril de vraag. ‘Geen idee, Xbox ofzo?’

Hoewel kinderen de betekenis van het woord ‘X’ misschien niet kennen, wordt op school veel aandacht besteed aan inclusiviteit, zegt directeur Bianca Heijsteeg (oranje joggingbroek, witte pruik). ‘Wij proberen naar ouders en kinderen uit te dragen dat iedereen gelijk is, ongeacht ras, cultuur, geaardheid of geloofsovertuiging.’

Pareltje

De coronacrisis heeft er op deze school, met zijn kwetsbare doelgroep, ingehakt. Maar Heijsteeg blijft altijd heilig geloven in de kinderen. Het woord ‘achterstanden’ zul je haar niet horen zeggen. Liever spreekt ze over ‘een nieuwe beginsituatie’. ‘Ieder kind kan zich ontwikkelen tot een pareltje’, aldus Heijsteeg. ‘Het moet alleen goed gepoetst worden.’

Op het sportveld, waar de allerkleinsten zo worden afgewisseld door de hogere klassen, is de aandacht inmiddels gevestigd op het balkon van de school, dat uitkijkt over het veld. Daar, op het ‘bordes’, staat gymleraar Van der Maaten. Zijn oranje nagellak fonkelt in de zon. Hij houdt een microfoon dicht tegen zijn mond en zingt: ‘Ik plus jij, dat zijn wij. Daarom staan we zij aan zij’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden