Column

Waar de drones vliegen is het oorlog noch vrede

De metadatarel, wie weet het nog? Speelde onlangs in de volksvertegenwoordiging. Een kwestie die zich lastig laat navertellen.

Herders op de markt in de Somalische stad Dobley. Rechts de nomade Omar Mahamud Ali die slachtoffer werd van een drone-aanval en nu de Nederlandse staat aanklaagt.Beeld afp

Iets met een Tweede Kamerlid dat aan een journalist heeft verklapt wat een minister heeft gezegd in een geheime vergadering van een geheime commissie waarin inlichtingendiensten en ministers aan het parlement laten zien welke zaken ze geheim houden voor de mensen in het land.

Naar goed Haags gebruik ging het kabaal niet over de inhoud van de informatie. Die was dan ook niet geheim meer: Nederland verzamelt in het buitenland metadata over telefoonverkeer en geeft die kennis aan Amerikaanse inlichtingendiensten. De ophef ging over overzichtelijker zaken: er is 'een blunderende minister', er is 'een lek', er zijn 'politieke zonden' begaan, en als de identiteit van 'het lek' ooit bekend wordt 'is dat einde carrière'. Verslaggevers lieten de opwinding vrijelijk uit alle gaten stromen, het land schudde op zijn grondvesten, althans het stukje grond waarop zij stonden, we waren getuige van 'het grootste politieke schandaal in decennia'.

Zaterdag stond in de Volkskrant wat het echte schandaal is achter de telefoongegevens die Nederland in het buitenland verzamelt en aan de Amerikanen geeft. Er kunnen mogelijk levens van onschuldigen mee worden verwoest.

Zoals misschien het leven van Omar Mahamud Ali, een Somalische herder die tijdens het hoeden van zijn geiten 'djoek djoek' hoorde, buiten bewustzijn raakte en in een zwarte wereld ontwaakte. Zijn oudste dochters van 8 en 9, meisjes op wie hij dol was: dood. Zijn veestapel: gedecimeerd. Zijn been: geamputeerd. Het is mooi opgeschreven door Maud Effting en Huib Modderkolk.

Het 'djoek djoek' bleek afkomstig van Hellfire-raketten uit een Amerikaanse drone. De missie was succesvol, want er werden leden van de terreurorganisatie Al Shabaab opgeblazen. Omar en zijn kinderen zijn wat 'bijkomende schade' is gaan heten in de schemerzone waarin Barack Obama zijn drones aanslagen laat plegen op mensen die een gevaar kunnen vormen voor wat 'onze manier van leven' is gaan heten. In die schemerzone is het oorlog noch vrede, is het ieder voor zich tegen de vliegende doodseskaders, zijn regels en wetten multi-interpretabel en buigzaam, en hebben nomadische veehouders en hun dochters domme pech als ze in de weg lopen.

Twee Nederlandse advocaten willen met een rechtszaak van de herder tegen de Nederlandse staat verkennen hoever de verantwoordelijkheid strekt van een overheid die metadata verzamelt in de Hoorn van Afrika ten behoeve van de bestrijding van piraterij, en deze data ter beschikking stelt aan een bevriende overheid die er godweetwat mee doet. In reactie op dit nieuws viel hier en daar boosheid op te tekenen, en verderop in de straat vroeg iemand of Liesbeth Zegveld - een van de advocaten - soms een hekel aan Nederland heeft, gezien de bonte stoet oorlogsslachtoffers uit verre landen die ze inmiddels tegen de staat in stelling heeft gebracht. Ik heb het haar niet gevraagd, maar ik denk dat tot het gaatje gaan teneinde te pogen de Nederlandse staat zo zuiver mogelijk te houden van veel liefde voor Nederland getuigt.

Of Nederland medeplichtig moet worden verklaard aan de verwoesting van het leven van Omar Mahamud Ali: geen idee. Wat we wel kunnen vaststellen: het was een aanslag op zijn manier van leven.

Verantwoordelijk

De VS baseerden zich bij aanvallen op door Nederland verstrekte informatie en dus is Nederland medeverantwoordelijk voor een Amerikaanse drone-aanval in Somalië, vinden advocaten Göran Sluiter en Liesbeth Zegveld.

D66 en SP roepen het kabinet op duidelijkheid te geven over de rol van Nederland bij de aanvallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden