Waar de angst regeert

We zijn allemaal bang, laten we dat nu maar toegeven. Zo lang angst regeert, worden de malste argumenten uit de kast gehaald om de Steunverklaring niet te tekenen....

Evelien Tonkens

Dat Noten ‘geen goed gevoel’ krijgt bij de initiatiefnemers is totaal irrelevant, zoals Joost Zwagerman betoogde (Forum, 11 september). Ten hemelschreiend is Noten’s hoofdargument: ‘We tekenen niet iets dat over geloof gaat, want we zijn niet van het geloof. We zijn van de vrijheid van mensen om te geloven (of om niet te geloven) wat ze willen.’ Precies! Dat is de boodschap van de Steunverklaring. Tekenen dus! De verklaring spreekt zich niet uit over de islam, maar bepleit slechts het recht op geloofsvrijheid.

En wat te denken van het argument dat ‘men niet in de Koran hoeft te geloven om tot geweld op te roepen’ (Jafari en Taebi, NRC, 5 september). Nergens in de verklaring staat dat islamieten daarop het monopolie hebben. De wereld zou bijkans een paradijs zijn als dat wel zo was. Regelrecht onder de gordel ten slotte zijn aantijgingen dat Jami zijn mishandeling ‘uit de duim gezogen’ heeft en hij in zijn ‘bekeringswaanzin’, ‘veel gemeen’ heeft met Samir A. (Azghari in Trouw, 28 augustus).

Toch heb ik diep nagedacht voor ik de verklaring ondertekende. Sommige zinnen zouden de mijne niet zijn. Bijvoorbeeld dat ‘de moslims’ in Nederland geen geloofsvrijheid hebben. Sommige moslims geven elkaar die vrijheid wel. Ook vind ik de eis ‘dat islamitische organisaties in Nederland geweld tegen en intimidatie van afvalligen moeten veroordelen’ te ver gaan. Desgevraagd moeten islamitische korfbalclubs zich tegen geweld uitspreken, maar laat ze verder gewoon korfballen.

Het Steuncomité wilde terecht geen tekstuele wijzigingen. Wogen mijn tekstuele bezwaren zo zwaar dat ik mijn burgerplicht om godsdienstvrijheid te verdedigen, moest verzaken? Nee. Als iedereen zijn eigen denkraam te genuanceerd vindt voor een club, wordt politieke organisatie onmogelijk.

Echt moeilijk had ik het met mogelijke effecten van zo’n verklaring. Ik zie er drie: 1. Radicale moslims worden nog radicaler omdat je hen aanvalt. 2. Gematigde moslims worden radicaal omdat ze zich als moslim alweer afgewezen voelen en 3. Openlijk-afvallige moslims voelen zich gesteund door publieke adhesie aan hun grondrechten. Dat laatste is nodig en belangrijk, dat betwist niemand, ook Jafari en Taebi niet. Zij willen alleen ‘liever geen muren optrekken’ tussen henzelf en hun omgeving, wat ze blijkbaar met een openlijke steunverklaring wel zouden doen. Tegenover de burgerplicht om de grondrechten van afvalligen te steunen, staan de risico’s op polarisatie en radicalisering. Die zijn reëel. Temeer daar moslimmigranten al zo vaak in de hoek worden gezet.

Moslims steunen in hun emancipatie is inderdaad urgent, maar – anders dan Doorman betoogt (Forum, 8 september) – geen argument tegen de Steunverklaring. Het gaat hier helemaal niet om (ex)moslims versus autochtonen. Het gaat om bescherming van een minderheid binnen de moslimgemeenschap zelf, namelijk mensen die geloofsvrijheid verlangen. Polariserend is het juist om hier een tegenstelling tussen allochtonen en autochtonen van te maken.

Ook de vrees voor radicalisering door publieke agendering van geloofsvrijheid deel ik. Maar ik vrees ook radicalisering door het onthouden van een handtekening. Radicalen kunnen eruit concluderen dat niemand ze tegenhoudt als ze afvalligen met de dood bedreigen. Bovendien: naarmate we het gevaar van radicalisering door aandacht voor afvalligheid groter achten, groeit ook onze plicht om de eerste slachtoffers daarvan, afvalligen, te steunen.

Drie stellingen heeft niemand de afgelopen weken onderuit gehaald: 1. Afvalligheid is een fundamenteel grondrecht. 2. Er zijn in Nederland moslims wier grondrechten op dit punt geschonden worden. 3. Verdedigen van grondrechten is een burgerplicht. Deze stellingen vormen het fundament onder mijn handtekening.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden