Achtergrond voetbalcommentaar

Waar blijven de vrouwelijke voetbalcommentatoren?

Op de Britse en Duitse televisie doen vrouwen verslag van het WK voetbal. Waar blijven die van ons? Bij de NOS kennen ze er geen die goed genoeg zijn. ‘We zijn een A-merk, geen speeltuinvereniging.’

Vicki Sparks (midden), een vrouwelijke voetbalcommentator, aan het werk voor de BBC tijdens het WK in Rusland Foto Kieran McManus

‘Van mij mag Claudia Neumann de gang dweilen bij de ZDF, maar geen wedstrijden becommentariëren.’ Het was een van de vele negatieve reacties op Twitter na het WK-duel Japan-Colombia. Directe aanleiding was een fout van voetbalcommentator Neumann: ze zei dat de Japanner Osaka bij Mainz 05 speelt, terwijl het 1. FC Köln is. 

Maar de oorzaak ligt dieper, zei haar chef Thomas Fuhrmann tegen Spiegel Online. ‘Wat bij Claudia gebeurt, gaat alle grenzen te buiten. Sommige mannen draaien helemaal door als een vrouw commentaar geeft bij een mannenwedstrijd.’

Ophef was er ook over het WK-debuut van Vicki Sparks bij de BBC, woensdag tijdens Portugal-Marokko. Daarmee werd ze de eerste Britse vrouw die rechtstreeks verslag deed van een WK-duel. Oud-international John Terry liet op Instagram weten dat hij genoodzaakt was deze wedstrijd zonder geluid te bekijken. Toen een storm van kritiek losbarstte, verwijderde Terry het filmpje. Het was geen kritiek op Sparks, beweerde hij, het geluid van zijn tv was ineens ‘kapot’.

Sportjournalist Barbara Barend noemt de kritische reacties op vrouwelijke commentatoren ‘dom en kinderachtig’. Ze weet uit ervaring dat je als vrouw in dit vakgebied onder een vergrootglas ligt. ‘Als je een foutje maakt, word je daar sneller op afgerekend dan een man. Ook langs de lijn moet je tegen een stootje kunnen. Toen ik er ruim twintig jaar geleden voor het eerst stond, als verslaggever, kreeg ik schunnige opmerkingen naar mijn hoofd en testten spelers mijn voetbalkennis. Voetbal is een mannenbolwerk, net als veel sportredacties.’

De ophef in het buitenland leidt volgens Barend de aandacht af van een ander probleem. ‘In Nederland zie of hoor je tijdens grote toernooien helemaal geen vrouwelijke verslaggevers langs de lijn. In Duitsland geeft Neumann al veel langer commentaar bij wedstrijden, in Engeland gebeurt dit ook al langer, in België maakt een analist als Imke Courtois al jaren indruk. Mensen denken altijd dat Nederland vooruitstrevend is, maar we blijven op dit gebied achter.’

Komen er op korte termijn ook vrouwelijke voetbalcommentatoren in Nederland? Daar lijkt het niet op, zegt Maarten Nooter, hoofdredacteur Sport bij de NOS. ‘Er zijn weinig vrouwelijke sportjournalisten, dat probleem speelt ook bij andere media. Als NOS Sport jaarlijks één vrouwelijke stagiair heeft, mogen we al blij zijn. De basis is smal. Als ik mensen tegenkom met talent en ambitie, wil ik ze graag begeleiden en opleiden. Maar ja, ik ken nu geen enkele Nederlandse vrouw die voldoet aan onze eisen voor voetbalcommentatoren. De NOS is een A-merk, geen speeltuinvereniging. Kwaliteit is de norm, uiteindelijk kiezen we voor de beste mensen.’

Hij wil gezegd hebben dat er best veel vrouwen bij NOS Sport werken. ‘Eenvijfde van de redactie is vrouw, inclusief redacteuren en presentatoren. Als zij werk doen dat tot voor kort vooral door mannen werd gedaan, roept dat reacties op in de buitenwereld, ja. Maar ook mannelijke voetbalcommentatoren liggen altijd onder vuur.’

Oud-international Daphne Koster is geregeld studiogast bij de NOS, waar ze wedstrijden analyseert. Ze is gewend aan lompe reacties op sociale media. ‘Volgens mij gaat het om een relatief kleine groep die voetbal als zijn bezit ziet. Ze voelen zich aangevallen als vrouwen er iets over zeggen, zeker op tv. Ik ben dan altijd benieuwd of ze een dochter hebben en haar dezelfde kans misgunnen.’

Over vier jaar zal de NOS meer vrouwen naar het WK sturen, voorspelt Koster. ‘Dit heeft gewoon tijd nodig. Dertig jaar geleden werd ik zelf voor gek verklaard, omdat ik wilde voetballen. Nu is iedereen trots op het nationale vrouwenteam, zeker na de Europese titel van vorige zomer.’

Wil Koster misschien voetbalcommentator worden in 2022? ‘Eh, ik werk nu bij Ajax, mijn ambitie ligt meer op het vlak van beleid. Als voetbalcommentator ben ik ook niet geschikt. Dat is niet te vergelijken met wedstrijden analyseren. Maar als ik voor iets anders word gevraagd, sta ik daarvoor open.’

Barbara Barend gaat een stap verder. ‘Vrouwen zeggen te snel nee, omdat ze twijfelen of ze iets wel kunnen. Het is op dit moment niet mijn ambitie om voetbalcommentator te worden. Maar ik ben het aan mijn stand verplicht dat wel te doen als dat zou betekenen dat ik anderen daarmee een zetje in de goede richting geef. In dat geval ga ik met alle liefde aan de slag als voetbalcommentator.’

‘De vrouwen waren net op vakantie’

Waar blijven de vrouwelijke studiogasten in Studio Rusland, het WK-programma van de NOS? Tot nu waren die er niet, maar ze komen eraan, zegt Maarten Nooter van NOS Sport. ‘Dat is toeval, het was een samenloop van omstandigheden. Een voorbeeld: we hadden speelsters van het nationale team uitgenodigd, maar die waren nog op vakantie. We kiezen nu ook anders. Bij andere toernooien vroegen we soms BN’ers die iets hebben met voetbal, nu blijven we dichter bij onze corebusiness. Gasten moeten iets toevoegen. Na ons begint de talkshow Jinek, daar is ruimte voor een ander soort gesprekken.’

Meer over