InterviewBas Timmer

‘Waanzin!’ Hoe Bas Timmer uit Enschede ‘Next Generation Leader’ van Time werd

Bas Timmer (30) bedacht de Sheltersuit, een jas met aanritsbare slaapzak voor daklozen en vluchtelingen. Net nu hij in New York op de koffie gaat bij steenrijke filantropen, hijst het Amerikaanse weekblad Time hem op het schild. 

Bas Timmer, oprichter van Sheltersuit, in het atelier in Enschede.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Hoe het voelt als Time je uitroept tot ‘Next Generation Leader’ van 2020? ‘Waanzin. Ja echt, ik schrok me dood’, zegt Bas Timmer (30). In 2014 bedacht hij de Sheltersuit, een combinatie van tas, hergebruikte slaapzak en winterjas voor daklozen en vluchtelingen. Het Amerikaanse weekblad ziet hem als een van de ‘tien baanbrekers die nieuwe wegen inslaan, grenzen overschrijden en verandering creëren’.

De bekroning komt op een perfect moment. Zaterdag vliegt de modeontwerper naar New York. De liefdadigheidsstichtingen van de steenrijke Amerikaanse families Rockefeller en Hearst zullen hem introduceren bij filantropen. Die gaat hij vertellen over het ‘warm houden’ van Amerikaanse daklozen met zijn Sheltersuits.

Bas Timmer ontwierp de jas met aanritsbare slaapzak nadat de dakloze vader van een vriend was overleden aan onderkoeling. In een voormalige spinnerij in Enschede werken nu acht betaalde kleermakers uit Turkije, Syrië, Oost-Afrika en Nederland. Timmer is er de persoon niet naar zichzelf op de borst te slaan. ‘Als in het begin Syrische vrijwilligers uit het asielzoekerscentrum niet hadden geholpen met het naaien van de eerste pakken, was dit nooit gelukt.’

Design Indaba

Time ontdekte hem in Zuid-Afrika. Sinds eind 2019 maken dakloze vrouwen daar een eenvoudige variant op de jassen, de Shelterbag. De tas is een matrasje dat je kunt uitrollen tot een waterdichte hoes, een ‘tentje’ voor minder koude winters. ‘We hadden in Kaapstad een atelier en naaiers gevonden en instanties voor daklozen die de tassen wilden uitdelen. We hadden alles, behalve geld. Ik dacht: misschien wil Design Indaba helpen.’

Dat is een wereldwijd designevenement  in Kaapstad. Design Indaba financierde 250 exemplaren, op voorwaarde dat Timmer een presentatie kwam geven. Nou, niets liever. ‘Ik mocht zelfs mijn moeder meenemen. Achter de coulissen lag een gigantische berg met de 250 Shelterbags die in Afrika waren gemaakt. Ik vroeg mijn moeder op het podium en zei: ‘Mama, dit is voor jou’.’

Het scherm ging omhoog, de stapel Shelterbags wekte ontzag. Prompt financierden een automerk en een modelabel nog eens tweeduizend stuks. ‘Er was ook een journalist van Time. We hebben kort gepraat, verder niks.’ Onlangs wilde het blad hem interviewen en bleek Timmer een van de Next Generation Leaders. ‘Onvoorstelbaar.’

Zuid-Afrika maakt voor Sheltersuit een schaalsprong mogelijk. Er worden zeshonderd bags per maand gemaakt voor 30 euro per stuk – in Nederland is de kostprijs 100 euro. ‘Een mega verschil. Daardoor zijn we eindelijk interessant geworden voor het Rode Kruis en Unicef. Grote ngo’s hebben grote aantallen nodig.’

Recht op opvang

Terwijl er pakken naar vluchtelingen op de Griekse eilanden Lesbos en Samos en naar daklozen in Sydney gingen, richtte Timmer zich ook op de VS. ‘Maar New York blijkt een gesloten stad. Je moet er elke dag zitten, en dat kon niet door corona.’ Bovendien kent New York, als enige Amerikaanse stad, het right to shelter.  Iedereen heeft recht op opvang. ‘Als het vriest, zetten ze je desnoods in een hotel. Een waanzinnig mooi systeem, maar daardoor staan ze niet echt open voor Sheltersuit. Hoewel er in theorie voor iedereen onderdak is, slapen in New York toch drieduizend van de 60 duizend daklozen elke nacht buiten.’ 

Eerder weigerde de hulporganisatie Humanitas in Enschede zijn pakken, omdat ook in Nederland het principe is dat niemand op straat hoeft te slapen. ‘Als ze onze pakken uitdelen, geven ze toe dat ze hun werk slecht doen, zeiden ze. Dat is toch de omgekeerde wereld? Dan word ik helemaal gek!’ 

Inmiddels begrijpt hij de weerstand van hulporganisaties beter. In Kaapstad viel het kwartje. Hij ontmoette een priester die elke dag soep aan daklozen uitdeelt. Dat verbeterde niets aan hun situatie. ‘Toen ging de priester soep uitdelen in ruil voor een zak zwerfvuil. Inmiddels kunnen daklozen tokens verdienen door een uur te werken in de keuken of de stadstuin. Soep kost één muntje, schoenen drie, onze Shelterbag negen. Als ze ’m in de zomer inleveren, krijgen ze negen tokens terug: negen maaltijden.’

De Sheltersuit, een jas waar je een slaapzaak aan vast kan ritsen. Van het geheel is een tas te maken. De Shelterbag is een eenvoudiger variant.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Rockefeller

Zoiets kan ook in Nederland. ‘Wie niet in de opvang kan of wil slapen, zou een Sheltersuit kunnen lenen. In plaats van ‘Hier meneer dakloze, je slaapt buiten, succes ermee’, zeg je: kom morgen terug. Dat systeem lost iets op voor de opvang, bijvoorbeeld als het vol is, of als iemand vanwege corona liever buiten slaapt. Nu is het nog: óf we hebben opvang, óf we hebben niks. Zo wordt de Sheltersuit een verlenging van de opvang, in plaats van een concurrent.’

Bas Timmer zoekt Nederlandse opvanglocaties die willen experimenteren met uitlenen. Al gaat hij nu eerst naar New York. Lukt het daar niet om financiering en samenwerkingspartners te vinden, dan vliegt hij door naar San Francisco, Seattle, Los Angeles. ‘Daar is geen right to shelter, maar er zijn wel veel rijke techbedrijven. ‘Ik wil dat het lukt. Ik vecht nu al zes jaar voor de knikkers, terwijl de miljonairs je om de oren vliegen. We hebben een prachtig product, een mooie visie, we werken met restmaterialen, we helpen daklozen aan werk en aan warme kleding. Kom dan eens op, big guys!’ 

Vorige week had hij drie dagen knetterende hoofdpijn, want hij kon bellen met de kleindochter van David Rockefeller. ‘Vroeger had ik dat ook als ik hier met de Rabobank of donateurs ging praten. Dan dacht ik: zou het echt gebeuren, zou het echt gebeuren?’

Een eerder contact met de ex-man van Diana Ross liep dood. ‘Het lastige met Amerikaanse filantropen is dat er veel borstgeklop is: ‘I’m gonna help you!’ Maar dan vragen ze: ‘What’s in it for me?’ Het is: ‘Kan ik een percentage krijgen?’ Nee. ‘Kan ik in je bestuur?’ Nee, of je moet echt iets toevoegen. In Nederland heb ik grote donateurs en fondsen, zoals Start Foundation en Stichting Doen. Die vragen nooit iets terug. Misschien heb ik tot nu toe in de VS de verkeerde mensen ontmoet.’

Verder lezen

Dit zijn volgens Time de tien ‘Next Generation Leaders’ van 2020
Ze komen uit Australië, Argentinië, Nigeria en Nederland: ‘Tien baanbrekers die nieuwe wegen inslaan, grenzen overschrijden en verandering creëren’.

In 2019 maakten de medewerkers van Bas Timmer 900 sheltersuits voor vluchtelingen op Samos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden