Waalre neemt met moeite afscheid

'Wij zijn geen ramptoeristen', verzekert een man met een dun brilletje en overhemd. Met zijn vrouw gluurt hij door de hoge hekken die het uitgebrande gemeentehuis van Waalre beschermen tegen al te veel aandacht. De geur van verkoold hout hangt bijna een week na de brand nog in de lucht. 'Precies 25 jaar geleden zijn we hier getrouwd.'

WAALRE - Het verlies van het gemeentehuis kwam hard aan bij de Waalrese bevolking. Nog dagelijks komen tientallen mensen naar de restanten van het monumentale pand kijken. Ramptoerisme? Noem het liever afscheid nemen. Want wie er niet zelf is getrouwd, kent buren of familieleden die dat wel zijn.


Hovenier Hans de Bie trad er in 1970 in het huwelijk. Een dag na de brand was hij aan het werk in de tuin van een nabijgelegen villa. Hij harkte er een kruiwagen vol as bij elkaar, de restanten van zijn trouwlocatie. Met zijn vrouw Ine komt hij nu al voor de tiende keer een kijkje nemen. 'Het was een schitterende trouwzaal', herinnert Ine zich. 'Het feest begon al op het moment dat je de trap opliep.' Bij iedere stap kraakten de houten treden onder de voeten van het toekomstige echtpaar.


Hendrik Willem Valk ontwierp het rijksmonument in 1929. De architect is vermaard om zijn traditionalistische bouwwerken en verguisd om zijn collaboratie met de Duitse bezetter. 'Het was voor die tijd een heel bescheiden stijl,' zegt zijn 90-jarige zoon Gerrit Valk. 'Toen woonden er armere mensen dan tegenwoordig.' Gerrit ontkwam in wat later het 'Wassenaar van het zuiden' werd genoemd aan tewerkstelling in Duitsland. Vijftien jaar geleden ontwierp hij nog een van de moderne vleugels van het gemeentehuis.


Nu is een groot stuk van het gebouw veranderd in een zwartgeblakerd karkas, en staat de voorgevel op instorten. 'Die valt bij het minste of geringste om,' zegt Jo Claessen, de raadsgriffier van de gemeente Waalre. Zaterdag leidde de burgemeester hem rond. De avond ervoor had de politie het terrein vrijgegeven. Claessen heeft geluk, de griffiekamer lijkt redelijk ongeschonden. 'Misschien hebben de foto's op mijn bureau het overleefd. Die zijn alleen van emotionele waarde, maar toch.'


Veel meer dan een paar foto's wordt er waarschijnlijk niet gered. Het oude gedeelte van het gebouw zou zozeer beschadigd zijn dat slopen de enige oplossing is. 'Het ziet er hopeloos uit,' zei de Waalrese burgemeester Henri de Wijkerslooth vrijdag tegen het Eindhovens Dagblad. 'Als er opnieuw gebouwd zal worden, keert er een modern gebouw terug. Eén ding is zeker: het zal niet precies worden zoals het was.'


Ongepast

Die uitspraak zet kwaad bloed bij de Waalrenaren die bijzondere herinneringen hebben aan het gebouw. Hans Vermeulen, die een kijkje komt nemen, vindt het ongepast dat de burgemeester in dit stadium al over nieuwbouw praat. 'Het pand heeft historische waarde. Misschien kan er nog een deel gered worden. Hier moeten de burgers over beslissen, of anders de gemeenteraad. De burgemeester spreekt voor zijn beurt.'


De Wijkerslooth ontkende zaterdag dat het lot van het gebouw al is bezegeld. 'Er is geen sprake van dat ik het al over nieuwbouw heb gehad. Ik heb niet eens de suggestie gewekt.'


Deze week verhuizen de ambtenaren naar een tijdelijk onderkomen in het nabijgelegen Aalst. Dinsdag komt daar een groot aantal meubels van de gemeente Hardenberg aan. De Overijsselse gemeente is onlangs verhuisd, en bood het overgebleven meubilair aan. 'Daarna komt de tijd om na te denken over het oude gebouw,' zegt De Wijkerslooth. 'Wat daarmee gebeurt, ligt ook aan het bedrag dat de verzekering uitkeert.'Voorlopig staan de Waalrenaren nog vaak voor de hekken. De een met nog een sprankje hoop, de ander om afscheid te nemen. De plek des onheils is weer van het dorp alleen.


De enige die nog voor ramptoerist zou kunnen doorgaan, is Matheus Driessen. De grijze Helmonder met de felrode pet wilde de vernieling met eigen ogen zien. Daarom sprong hij op zijn vrije zaterdag op de scooter om de 20 kilometer naar Waalre te overbruggen. Na een blik op het gemeentehuis zet hij zijn helm weer op voor de laatste etappe van zijn sightseeing tour. 'Hoe kom ik vanaf hier bij het woonwagenkamp?


Eén troost: kerk waar verloofden naar moeten uitwijken is ook een monument


Opsporing


Burgemeester De Wijkerslooth vreest dat de beelden van de aanslag weinig aan de opsporing van de daders zullen bijdragen. Daarvoor waren zij te goed vermomd. Beelden van de auto's die bij de aanslag zijn gebruikt, leverden to nu toe slechts vijf tips op.


De twee voertuigen werden in de late avond of vroege ochtend voor de aanslag gestolen. Zaterdag gaf De Wijkerslooth toe dat er 'nog geen vorderingen' in de opsporing van de daders zijn.


Noodloket


Vrijdag teisterden technische problemen het noodloket van de gemeente in de brandweerkazerne van Waalre. Zeven gemeenteambtenaren van de afdeling Burgerzaken werken daar om paspoortaanvragen te verwerken en geboortes te registreren. De Wijkerslooth verwacht dat de balie maandag naar behoren functioneert.


Trouwen


Sinds de brand is Nederland een geliefde trouwlocatie armer. Verloofden moeten uitwijken naar de Oude Sint-Willibrorduskerk in het centrum. Eén troost: de kerk uit de 12de eeuw is ook een rijksmonument.


Paspoorten


De paspoorten die in het gebouw lagen zijn niet meer bruikbaar. Het ministerie van Binnenlandse Zaken vreest dat de chip in de documenten door de hitte beschadigd is. Gedupeerde inwoners van Waalre moeten een nieuw paspoort aanvragen. De gemeente vergoedt de extra kosten. Voor zover bekend heeft niemand de vakantie moeten annuleren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden