Waaghals in de oase

De manifestatie Art Rotterdam is groter en uitgebreider dan ooit. Hoezo crisistijd? De videokunst bewijst het tegendeel.

Nu nog bruisender, meer en groter. Het zou zomaar de reclameslogan kunnen zijn voor Art Rotterdam. Want was Art Rotterdam vorig jaar al aan het uitdijen, dit jaar is het uiteggroeid tot een kunstfestival met een alweer toegenomen aantal beurzen en presentaties (Mondriaanfonds). Niet een, maar liefst vijf beurzen zijn dit weekeinde te bezoeken.


Even op een rij: er is de hoofdbeurs Art Rotterdam, voor de veertiende keer, in de cruiseterminal. Neusje van de zalm van Nederlandse galeries, met 50 procent buitenlandse galeries, zeventig in totaal.


De hoofdbeurs is ditmaal uitgebreid met de videokunstbeurs Art Rotterdam Projections. Afgestoten is de designbeurs Object Rotterdam, die dit jaar zelfstandig verder gaat.


Met de hoofdbeurs zijn vorig jaar en het jaar daarvoor een aantal initiatieven meegelift: de Raw Art Fair, die door de jonge, Rotterdamse galeriehouder Bob Smit werd opgericht uit onvrede met het strenge selectiebeleid van Art Rotterdam. Vanwege gekibbel in de organisatie is die nu opgesplitst in Raw Art Fair en Art at the Warehouse. Tot slot is er dan nog Re:Rotterdam, met goedkope presentatieruimtes voor kunstenaars.


Schisma's, ruzie en onvrede zijn onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse kunstbeurs. Zo ging Art Amsterdam afgelopen jaar aan ruzie ten onder. Zo dijt Art Rotterdam elk jaar uit. De vraag is: is groter inderdaad beter? En is Rotterdam Amsterdam voorbijgestreefd als kunstbeurshoofdstad?


Om met het eerste te beginnen: nee, groter is zeker niet altijd beter. Dit jaar is groter zelfs echt te groot. Want door de vele, verspreide tentoonstellingen, voor een deel in gigantische, leegstaande panden, ziet de verzamelaar of liefhebber door de bomen het bos niet meer.


Vooral wanneer de selectie matig is (Art at the Warehouse) of totaal ontbreekt (Re:Rotterdam), dreigt de overkill - scheel van de moeheid kijken naar een overdaad aan middelmatige kunst, daar heeft niemand wat aan. Maar op de hoofdbeurs mag Amsterdam met recht jaloers zijn. Die is namelijk dit jaar beter dan ooit, een oase in de hoeveelheid nevenbeurzen. Daarbij ligt de kracht juist in de strenge selectie.


Door nadrukkelijk te kiezen voor Nederlandse topgaleries, aangevuld met jonge buitenlandse galeries, biedt Art Rotterdam een prachtige en overzichtelijke blik op de nieuwste ontwikkelingen. Gedaan is het met rauw realistische, maatschappelijk geëngageerde kunst. Minimalistisch is de trend, waarbij kunstenaars op tal van manieren inspelen op de fragiliteit en vergankelijkheid van het leven.


Daarbij heeft de concurrentie met de andere beurzen in het weekeinde de hoofdbeurs niet uitgehold, maar juist goed gedaan. Om stand te houden te midden van de uit de grond schietende beurzen en zichzelf opnieuw te profileren, zag directeur Fons Hof zich namelijk gedwongen tot een nieuwe stap: de videobeurs Projections.


In het tegenover de cruiseterminal gelegen pakhuis Las Palmas wordt op gigantische schermen, met koptelefoons en geluidsdouches, uitgepakt met video's. Niet alleen is de ruimte spectaculair ingericht, ook zijn alle negentien video's van galeries uit Nederland en omliggende landen van sublieme kwaliteit, top of the bill.


De meeste video's hebben schilderachtige kwaliteit, zoals de op papier geprojecteerde dansperformance van de jonge Amerikaanse kunstenaar Matthew Lutz-Kinoy of het tableau vivant van Hans op de Beeck. Traag en vergezeld van melancholische muziek trekt daarbij in een bonte parade een heel mensenleven voorbij.


Waarom in tijden van crisis een videobeurs? Het vreemde is: de markt voor videokunst is al jaren steady. Musea en instellingen kopen videokunst, en een handvol verzamelaars koopt videokunst, onder wie het onlangs in Amsterdam geopende Andaz Hotel.


Het hotel heeft staande de beurs het dicht op de huid gefilmde, zwart-wittafereel over liefde en oorlog van Meiro Koizumi aangekocht en geschonken aan de gezamenlijke collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam en De Hallen in Haarlem.


De groei zit niet zozeer in de hoeveelheid verzamelaars, als wel in de hoeveelheid videokunstenaars. Vanwege de steeds betere en steeds goedkopere camera's, de eenvoudige verspreiding van digitaal beeld en de toenemende rol van bewegend beeld in het gewone leven, maken steeds meer kunstenaars een uitstapje naar video. Door op die ontwikkeling in te spelen en erop te vertrouwen dat videokunst in de nabije toekomst net zo populair wordt bij verzamelaars als de eens verguisde fotografie, versterkt Art Rotterdam zijn profiel als waaghals.


Art Rotterdam is de voorloper, als beurs die weliswaar niet kan tippen aan belangrijke beurzen in het buitenland, maar die vanuit Amsterdam absoluut in de gaten moet worden gehouden.


Marjan Teeuwen maakt kunst van slooppanden. Maandenlang heeft zij in vijf leegstaande gezinswoningen in Rotterdam gezaagd, gesloopt, muren doorbroken, stenen weggehaald en opnieuw opgestapeld. Wat ooit huis was, is nu een grotachtige ruimte, een levensgroot beeldhouwwerk waar straks de sloperskogel in gaat. Verwoest Huis Bloemhof is tijdens Art Rotterdam per pendelbus te bereiken - en een omweg waard.


Extra: Nog twee bijzondere Rotterdamse kunstbeurzen

Raw Art Fair, in Pakhuis Santos, Katendrecht, rawartfair.com


Vorig jaar bracht de jonge, Rotterdamse galeriehouder Bob Smit voor het eerst tientallen Nederlandse galeries bijeen in een leeg pakhuis. De bedoeling was een jong, fris, avontuurlijk alternatief te bieden voor de moederbeurs. Doordat Art Rotterdam zich concentreert op de top van de markt, is deze tweede editie van de Raw Art Fair een welkome aanvulling, waar ook kleine, nieuwe galeries acte de présence geven. Toegankelijk, betaalbaar, schatkamer voor jonge, beginnende verzamelaars. Het monumentale pakhuis is een snoepje en de RAW China Expo, samengesteld door Piet de Jonge, toont China als land in transitie, tussen eeuwenoude gewoontes en hypermoderne economie.


Object Rotterdam, in het Nederlands Architectuurinstituut/Het Nieuwe Instituut, objectrotterdam.nl


Ooit opgezet met het idee dat design wel eens zeer populair kon worden bij verzamelaars, maar die belofte is nooit ingelost. Reden waarom Art Rotterdam er weinig brood meer in zag. Gaat nu zelfstandig verder, met Anne van der Zwaag als directeur. Dat loont de moeite, want de beurs is interessanter dan ooit. Op het snijvlak van kunst, design, mode en architectuur. De nieuwe stoel, uit de 3D-printer van Dirk Vander Kooij, gemaakt van recycled koelkastmateriaal, is vers van de pers. En het Sandberg Instituut laat op speelse manier zien hoe oude, lege panden opnieuw gebruikt kunnen worden. Met tenten van bouwmateriaal, voor pop-up- boekenclubs en -kapperszaken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden