Reportage Kinderen voor Kinderen

Wa-wa-wa-waanzinnig bij de tijd: veertig jaar Kinderen voor Kinderen

Beeld Freek van den Bergh

Het begon in 1979 als een actie voor kinderen in de ‘Derde Wereld’. Kinderen voor Kinderen, een koor van BNNVara, zingt op zijn veertigste verjaardag liedjes over vloggen en gezond eten. Een lesje cultuurgeschiedenis.

Voor Lisalotte (6) uit Ede gebeurt er zaterdagmiddag veel spannends tegelijk. Eerst is in een restaurant haar tand eruit gegaan en een uur later wacht ze samen met zevenduizend ouders en kinderen in een donker Ahoy om uit volle borst het openingslied van Kinderen voor Kinderen mee te zingen.

Kinderen voor Kinderen – in 1979 begonnen als een onderdeel van een Vara-actie om ‘speelgoed in te zamelen voor ziekenhuizen in de Derde Wereld’ – nog altijd enorm populair. Voor de veertigste verjaardag is Ahoy moeiteloos vier keer uitverkocht. En zodra de 36 perfect gestylede kinderen zingend en springend op het podium staan, kan haast niemand meer stil blijven zitten.

In de gangpaden wemelt het van de jongens en (vooral) meisjes die geroutineerd meezingen en dansen. Ook Lisalotte, die thuis vele uren dansend voor de tv doorbrengt, doet geconcentreerd mee. Alleen bij de nieuwe liedjes valt zij net als de meeste kinderen, even stil en kijkt vragend naar haar moeder. ‘Die ken ik niet.’

Waanzinnig gedroomd 

Niet alleen de kinderen beleven een topavond. Ook de meeste ouders laten zich helemaal gaan. Zeker als er twee medleys worden ingezet van krakers uit het KvK-oeuvre: Op een onbewoond eiland, Meidengroep, De baas van het journaal. En natuurlijk het nummer waarmee KvK in 1979 direct alle hitlijsten bestormde: Ik heb zo waanzinnig gedroomd.

Als de presentator roept: ‘Ik ben toch zeker…’ klinkt het uit duizenden kelen: ‘Sinterklaas niet!’ Ook weer zo’n gouwe ouwe uit de soundtrack van een Hollandse jeugd in de jaren tachtig. ‘Als straks de bankbiljetten groeien op mijn rug. Ben jij de eerste die het hoort, kom dan nog maar eens terug.’ Ook veel kinderen zingen het lied moeiteloos met hun ouders mee. Met dank aan YouTube, waarop de volledige discografie van KvK door alle generaties altijd beschikbaar is.

Aan de formule is in al die jaren niet veel veranderd. De ideeën voor de twaalf nieuwe liedjes komen altijd van kinderen zelf, en worden verwerkt door componisten van statuur. Harry Bannink en Tonny Eijk toen, Tjeerd Oosterhuis nu. Vast is ook dat de kinderen volgens de nieuwste mode gekleed gaan. Van de uniforme paarse tuinbroeken uit de eerste editie tot de bonte combinatie vol kleuren, glitter en oosterse prints dit jaar.

Zo is de discografie van Kinderen voor Kinderen inmiddels een beknopte les in cultuurgeschiedenis. Met liedjes over ‘de moedermavo’ en een vader die - heel gek - kookt als ‘moeder weg is’ in de jaren tachtig en thema’s als vloggen en gezond eten de laatste jaren.

En dan is er natuurlijk de ontwikkeling die het openingslied heeft doorgemaakt. Het lot van leeftijdgenoten op het zuidelijk halfrond werd er aanvankelijk karikaturaal samengevat: ‘Een kind onder de evenaar is meestal maar een bedelaar.’ Die tekst werd de afgelopen decennia een aantal keer aangepast en luidt nu: ‘Al spreek je niet dezelfde taal, muziek verstaan we allemaal.’

Beeld Freek van den Bergh

Witte kinderen 

De grootste verandering van het koor zelf is de samenstelling. De dominantie van witte kinderen met een Gooise ‘r’, is voorbij. Mede dankzij Lucia Marthas. ‘Ik was geschokt, hoe wit het was’, herinnert de beroemde Amsterdamse dansdocente zich van haar eerste kennismaking met het koor twintig jaar gelden. ‘Ik hoorde dat ze soms voor het beeld nog een donker kindje vroegen om mee te doen. Heel erg.’

Op aandringen van Marthas verhuisde het koor van Hilversum naar Amsterdam en kunnen nu kinderen uit heel Nederland auditie doen. Marthas: ‘Ze komen nu zelfs uit Groningen en Limburg. Elke zondag repeteren we vanaf half elf, dus dat is voor iedereen te halen. Het is een prachtige mix van kleuren en achtergrond.’

Onder Marthas’ leiding maakte de braaf-houterige pasjes van weleer plaats voor wildere choreografieën. Gelikte moves die volgens haar onontbeerlijk nu Kinderen voor Kinderen concurreert met showprogramma’s als The Voice Kids en allerhande vloggers en bloggers. ‘Kinderen willen ergens tegenop kunnen kijken. En het moet tegelijkertijd ook goed na te doen zijn. Dat is bij onze dansjes altijd het geval.’

De filantropische oorsprong van het koor is in de loop der jaren wat op de achtergrond geraakt. Het ophalen van geld voor het goede doel, werd door de Mediawet in 2016 feitelijk onmogelijk. En begin deze eeuw klonk al de kritiek dat de liedjes vooral gingen over de welvaartsproblemen van de Nederlandse jeugd - waaronder stress en zulke lange vakanties dat je je vrienden mist.

Door twee kinderogen

Toch heeft het koor nog altijd een missie, zegt Marthas. ‘Kinderen in beweging brengen, want ze zitten natuurlijk veel te veel achter die schermpjes.’ Zo is er elk jaar een lied en de choreografie voor de Koningsspelen. Met simpele tekst, zodat niemand buitengesloten wordt en pasjes die makkelijk te leren zijn. Het leverde knallers op als de Pasapas en Hupsakee! (meer dan 77 miljoen keer bekeken op YouTube).

De nieuwe editie heeft trouwens ook weer geëngageerde liedjes. Tegen voetbalgeweld, bijvoorbeeld. Of het nummer Kinderogen: ‘We zijn gelijk. Geen kleur, geen geloof, geen arm of rijk. Wanneer je door twee kinderogen kijkt.’ Marthas: ‘Heel mooi, en niet te belerend.’

Ook Lisalotte vindt het allemaal prachtig. Terwijl ze met haar tong het gat in haar mond verkent, is ze er zeker van dat ze snel weer gaat oefenen voor de tv. ‘Morgenochtend al.’

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel waren een aantal titels van liedjes niet volledig. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden