VVV handhaaft zich tegen Zwolle met grote moeite

De club met de kleinste begroting handhaafde zich in de eredivisie, door zondag met 4-2 te winnen van Helmond Sport. Een dagboek van de laatste anderhalve week. 'Ook water kost geld.'

5 mei, Rotterdam

Alex Pastoor vertelt over de wedstrijd tegen Ajax. In de bus op weg naar de Arena had hij in het Noordhollands Dagblad een verhaal gelezen over stammenstrijd in Kenia. 'In Marokko was gedoe, Tunesië was nog niet klaar, en in Libië was het oorlog. Dat zijn momenten dat ik denk: wij gaan naar Ajax toe, en wij zijn Braveheart. Zo gaan wij naar de Arena. We doen het zoals wij het willen. Al verliezen we met 6-0, 9-0 of 10-0, we doen het wel op onze manier.


'Als speler ging ik naar De Meer om niet te verliezen. Trainers gaven opdrachten om niet verliezen. Ik heb daar als speler de schurft aan gehad, en heb daar als trainer ook de schurft aan. En dat kost me ook punten. Maar soms levert het ook punten op. 'We hebben niets te verliezen' - dat wil ik niet horen. We hebben alles te winnen.' Excelsior verloor, met 4-1. 'Ja, maar het had 1-1 of 1-2 kunnen zijn, als de scheids zijn werk had gedaan.'


19 mei, 15:30 uur, Rotterdam

Het is de dag van de eerste play-off wedstrijd tegen Den Bosch. Directeur Simon Kelder gaat zitten aan de eettafel in het spelershome, schudt zijn hoofd, en begint te klagen, tegen niemand in het bijzonder.


'Het is toch ongelooflijk dat we nu naar Den Bosch moeten? Dan speel je zo'n goed seizoen, we hebben 35 punten, en dan speel je nacompetitie. Dat is toch ongelooflijk?'


Wat het zou betekenen? 'Vijf, zes ton scheelt het, als we degraderen. We zijn met Excelsior iets aan het opbouwen, we zijn sponsors aan ons aan het binden, en langzaam jonge supporters. Daarvoor is het zo belangrijk dat we in de eredivisie blijven. Bijna alle deskundigen voorspelden dat we er direct zouden degraderen. En dan halen we 35 punten, en zijn we er nog niet.'


'Klopt niet, Simon', zegt iemand.


'Wat niet?'


'Alle deskundigen voorspelden dat we eruit zouden vliegen.'


In augustus 2010 hadden alle twaalf geraadpleegde deskundigen in Voetbal International voorspeld dat Excelsior op plaats achttien zou eindigen. Heel vreemd was die voorspelling niet: Excelsior heeft met 2,6 miljoen veruit de kleinste begroting van de eredivisie. Het betekende ook dat er permanent bezuinigd moest worden. Zo wilde Alex Pastoor aan het begin van het seizoen vier GFT-containers in de douche plaatsen. Die containers vulde je met ijswater, en daarin konden de spelers dan herstellen van wedstrijden of trainingen. Hij had de containers kunnen krijgen via de buurman van de keeperstrainer die bij afvalbedrijf Van Gansewinkel werkt. Maar Simon Kelder wilde er niet aan met een blik op de financiën. 'Ook water kost geld', legt Kelder uit. 'Zo simpel is dat. Ze kunnen dat toch ook met twee bakken doen?'


Maar ondanks de armoede, is er dit seizoen bij Excelsior iets gebeurd, dat de financiële wetmatigheden van het voetbal - geld koopt punten - teniet deed. De vraag is: hoe kan dat?


25 mei, Rotterdam

Leen van Steensel weet daarop het antwoord: 'De trainer.'


Van Steensel was basisspeler, maar maakte rond de winterstop wat fouten en was op de bank beland. 'Dus eigenlijk zou ik de trainer een klootzak moeten vinden. Maar ik vind hem geen klootzak. Alex Pastoor is de fijnste trainer die ik tot nu toe heb gehad. Hij is anders dan andere trainers.'


Waarom? Ten eerste omdat Pastoor Excelsior altijd hetzelfde laat spelen. Maakt niet uiit of het Ajax-uit is, Utrecht-thuis of Vitesse-uit. Excelsior speelt op de aanval, met de linies kort op elkaar. Dat was er aan het begin van het seizoen ingeramd door middel van grote elastieken. 'Iedereen zat direct of indirect aan elkaar vast. Dus als de linksbuiten druk zette, moest de linkshalf mee. Die trekt dan weer de centrale middenvelder mee, en de linksback. Zo blijven de linies kort op elkaar. Dat is de speelwijze.'


Het tweede dat Van Steensel anders vindt, is dat Pastoor positief coacht. 'Andere trainers gaven een sneer als je iets verkeerd deed. Hij zegt juist iets als je iets goed doet. In het begin van het seizoen, vooral. Ook ballen over vijf meter, die een kind zou kunnen geven. Dat was een 'fantastische bal', of 'een hele goeie bal'. Het neigt naar geslijm. Maar ik merkte al snel dat het me heel veel vertrouwen gaf. En als je dan drie keer zo'n fantastische bal over vijf meter geeft, geef je opeens een pass die je anders niet geeft. Kijk, dan word je beter.'


Of zoals Pastoor het zegt: 'Je kunt wel steeds afgaan op fouten en tekortkomingen, en daar dan steeds met de brandslang overheen gaan: dit doe je fout, dat doe je fout. Ik doe het liever anders. Vooral de sterke punten bespreken met een speler, en langzaam via allerlei trainingsvormen, het hele seizoen door. Niet te veel over praten, niet te veel informatie op spelers loslaten. Geen brandslang, maar motregen.'


19 mei, 18:00 uur, Den Bosch

Een van de voordelen van een constante speelwijze is dat de wedstrijdbesprekingen kort zijn. Alex Pastoor doet de wedstrijdbespreking.


'Kort momentje van aandacht. Vragen over speelwijze en tactische beslommeringen wilde ik achterwege laten. Je weet nooit wat je van hun kunt verwachten. Anders gezegd: je moet voorbereid zijn op alles.


'Of ze bij onze keeper komen te staan, of juist helemaal inzakken. We zien het vanzelf wel. Maar ik wil wel graag dat je terugkomt op de dingen die je gewend bent te doen. Goed positiespel spelen. Clasie bewaakt de balans bij ons op het middenveld, en dan kom je aan voetballen toe.


'Dus we doen waar we telkens op terugkomen. Ons eigen strijdplan, ons eigen gedrag. Daar heb je invloed op. De scheidsrechter is Pieter Vink. Ze hebben geen risico genomen. Een goede scheidsrechter gestuurd. Daar waar het om verkeerde beslissingen gaat, dat je denkt 'hij heeft een negatieve invloed op me', dat moet je negeren. Dat moet van mij. De scheidsrechter is altijd je vriend, blijf bij je eigen gedrag. Ik wens iedereen heel veel succes, heel veel plezier. Maak er wat moois van.'


FC Den Bosch komt met 3-1 voor, maar invaller Tim Vincken maakt 3-2 en 3-3, beide keren op aangeven van Guyon Fernandez.


22 mei, Rotterdam

De wedstrijdbespreking was korter dan drie dagen geleden, 1 minuut 11 seconden. Het kwam neer op: 'We spelen ons eigen spel, en veel plezier.' Voor Geert-Arend Roorda zijn de besprekingen bij Excelsior 'een verademing'.


Ron Jans, zijn trainer bij Heerenveen, houdt besprekingen van een uur. 'Of bijna een uur. Dan zette hij cijfertjes op een bord, en dan moeste wij raden wat die cijfertjes betekenden. Dan duurt het lang, hoor, zo'n bespreking.'


Roorda zet Excelsior op 1-0, maar Den Bosch komt in de tweede helft op 1-1, en dringt aan. De supporters van Den Bosch zingen: 'Waar is een feestje? Hier is een feestje!' Dan valt een dwarrelbal achter de verdediging van Den Bosch.


Tim Vincken gaat er achteraan, komt voor zijn man, en wordt neergehaald. Strafschop, rode kaart. Ryan Koolwijk schiet binnen, Daan Bovenberg maakt er zelfs nog 3-1 van. De supporters van Excelsior zingen: 'Waar is een feestje? Hier is een feestje!''


25 mei, Rotterdam

Wat ook meehielp aan het succes van Excelsior: de transfers die in januari tot stand werden gebracht.


'In januari zijn voetballers veel goedkoper dan in de zomer', weet Simon Kelder. Met Pastoor was hij begin januari om een tafeltje gaan zitten. 'We stelden ons de vraag: wie willen we?' Hoog op dat lijstje stond Nick van der Velden van AZ. Maar die was vrij duur, en de communicatie verliep traag. Toen diende zich een alternatief aan voor Nick van der Velden: Edwin de Graaf.


Kelder: 'Zijn zaakwaarnemer wilde hem aan het spelen krijgen, want hij zat bij Hibernians op de bank, en belde mij. Wat moet het kosten? Niet veel. 25 duizend euro, zoiets.' Vervolgens hoorde Pastoor dat Geert-Arend Roorda wel eens beschikbaar zou kunnen zijn. 'Hij zat niet eens bij de selectie, ik bel hem, ik bel Heerenveen. Of daarover te praten is? Dat was er, voor ongeveer evenveel als Edwin.'


De bedoeling was dat Excelsior ook een keeper zou krijgen van Feyenoord. Keeper Kostas Lamprou ging naar Feyenoord, in ruil zou Excelsior een keeper terugkrijgen. maar toen raakte Rob van Dijk geblesseerd. En dus zat Excelsior met een probleem: er waren maar twee keepers: de goed keepende Cees Paauwe en de onervaren Lex van Haeften. Eigenlijk wilde Excelsior Robert Zwinkels van ADO Den Haag, maar die wilde niet naar Excelsior. ADO bood wel een alternatief: Nico Pellatz. Die kwam niet aan keepen toe omdat Gino Coutinho het goed deed. 'Ze hadden hem ooit als eerste keeper gehaald, dus hebben we het gedaan.' Intussen was Marvin Zeegelaar overgekomen van Ajax, over wie Pastoor 'al maanden' met Danny Blind in gesprek was om dat te regelen, en dat kwam goed. Zeegelaar kwam voor niks. Kelder: 'Zij weten ook dat hij beter wordt als hij speelt. Dat kon hier.'


Dat betekende: één Marvin Zeegelaar, één Geert-Arend Roorda, één Edwin de Graaf (geblesseerd) en één Nico Pellatz voor de prijs van anderhalve Nick van der Velden. Goede business. Pastoor: 'Maar dit lukt alleen omdat de andere clubs Excelsior niet als concurrent zien.'


26 mei, Helmond

De wedstrijd tegen Helmond Sport moet nog beginnen en nu al windt Simon Kelder zich op.


Ten eerste stelt hij - niet voor de eerste keer - vast dat hij hier helemaal niet had moeten zitten. Wie in de eredivisie 35 punten haalt, zou geen nacompetitie moeten spelen. Ten tweede heeft Ryan Koolwijk besloten om in de eerste helft naar de fanatieke aanhang van Helmond te spelen, hoewel hij de toss heeft gewonnen.


'Snap jij dat nou?', zegt hij tegen Martin van Geel, de technisch direteur van Feyenoord. 'Snap jij dat nou', zegt hij tegen een ander. Kelder snapt het in elk geval niet. 'Dan spelen ze in de tweede helft naar die kant. Veel beter voor hun. Veel beter! Waarom doet hij dat nou?'


Vijf minuten later, in de vierde minuut van Helmond Sport-Excelsior, scoort Excelsior. Rechtsbuiten Fernandez speelt zijn tegenstander door de benen, zet voor, Bergkamp tikt binnen.


Op de eretribune schiet de Excelsior-delegatie omhoog: Ferry de Haan, twee sponsors, Martin van Geel juicht met Eric Gudde. Simon Kelder blijft stijf zitten. Hij kijkt naar de grond. Links tikt iemand hem aan, rechts tikt Martin van Geel hem met zijn elleboog aan.


Hij mompelt iets naar Martin van Geel. De directeur van Feyenoord herhaalt Kelders woorden wat harder, zodat iedereen het kan horen. 'Had eerder gekund, zei hij.'


Iedereen lacht, bij Kelder kan er geen glimlach af.


In de tweede helft blijft de algemeen directeur achter. 'Waar Simon is?', zegt Ferry de Haan, oud-speler, nu commercieel manager. 'Ik denk dat die binnen is gebleven. Simon is een beetje raar tijdens wedstrijden.'


De Haan zegt er meteen bij dat hij zelf soms ook wat raar is, maar niet zoals Simon. Kelder heeft het zelfs tijdens competitiewedstrijden. 'Dan gaat ie naar zijn kantoor en zondert hij zich af.'


Zelf had De Haan er ook last van tijdens de vorige play-offwedstrijd tegen FC Den Bosch. In Den Bosch was het 3-3 geworden, en op Woudestein maakte Den Bosch in de 73ste minuut 1-1. Toen was hij de tribune afgelopen, in zijn kantoor gaan zitten, en had op internet het wedstrijdverslag van VVV -Volendam een keer of vijf gelezen, om de tijd te doden. Een kamer verderop, in de kamer van Simon Kelder, zat zoals gebruikelijk Simon Kelder.


Daar hadden ze gezeten, de een op zijn kantoor, de andere op zijn andere kantoor, lijdend en hopend dat er geen klein gejuich (FC Den Bosch fans) vanuit het stadion kwam. Dat kwam niet.


Excelsior wint in Helmond uiteindelijk met 5-1. Vijf uitgoals, dat moet genoeg zijn. 'Die zijn een ton per goal waard, ongeveer', zegt Kelder.


27 mei, Rotterdam

Simon Kelder heeft niet zo goed geslapen. Hij werd vannacht wakker, en bedacht een scenario voor zondag: een vroege 0-1 voor Helmond Sport. Een rode kaart en een strafschop: 0-2.


Hij staat voor een tafel van het spelershome en deelt zijn droom met Edwin de Graaf en Geert-Arend Roorda. 'Dat kan toch?'


'Nee', zegt Edwin de Graaf.


'Nee?'


'Oké. Stel dat het 0-1 wordt. Dan worden wij wel wakker hoor.'


'Ja?'


'Ja. Echt.'


Kelder loopt terug.


De Graaf: 'Mooie vent.'


29 mei, Rotterdam

Helmond Sport komt in de elfde minuut op 0-1 en in de 24ste minuut op 0-2. Simon Kelder heeft genoeg gezien. 'Dit is verschrikkelijk', zegt hij in de rust. Hij gaat in de tweede helft de tribune wel weer op. 'Omdat het hoort.' En dan doet Excelsior wat het al maandenlang doet: goed voetballen, scoren, en winnen (4-2).


VVV heeft zich in een week tijd verzekerd van een nieuw stadion en nog een seizoen eredivisie. Dat laatste gebeurde zonder glans. De Limburgers hadden in de finale van de play-offs de grootste moeite met FC Zwolle. Na de 2-1 zege in Zwolle afgelopen donderdag bleef VVV zondag in de eigen Koel met de grootste moeite op de been: 2-2.


Bálàzs Toth (VVV) en Sjoerd Ars (Zwolle) benutten beiden voor rust een strafschop. Nassir Maachi bracht de gasten opnieuw op voorsprong, maar Ahmed Musa redde de thuisclub in de slotminuten. VVV eindigde het duel met negen man, na rode kaarten voor Toth (twee keer geel) en Michael Timisela (zware overtreding).


Zwolle moest na de nederlaag in eigen huis aanvallen in Venlo en deed dat ook. De ploeg van de fanatiek coachende Art Langeler kwam na 24 minuten verdiend op voorsprong. Arts bleef van elf meter koel: 0-1. Op slag van rust kwam het slap spelende VVV langszij. Ook Toth hield vanaf de strafschopstip zijn zenuwen in bedwang: 1-1.


Na een uur kwam Zwolle opnieuw op voorsprong. Maachi zette een een-twee met Bram van Polen op en rondde vrij voor doelman Dennis Gentenaar beheerst af: 1-2. De volgende klap voor de thuisclub kwam zeven minuten later. Aanvoerder Toth pakte zijn tweede domme gele kaart en kon vertrekken. VVV wankelde, een periode waarin Maachi nog een keer het zijnet raakte.


In de slotfase ging het toch mis voor Zwolle. Zoals de ploeg in de competitie titel en promotie in de slotfase verspeelde, zo ging het zondag opnieuw in het zicht van de haven mis. Musa liet De Koel ontploffen en dompelde Zwolle in rouw.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden