VVD-voorman ging bijna akkoord met geringe verzameling ministersposten Bolkestein verbaast zijn tegenstrevers

VVD-leider Bolkestein legde zich maandag na fel verzet toch neer bij een derde ministerspost voor D66 (Grotesteden- en Minderhedenbeleid). 'Hij was totaal gefixeerd op veertien ministers....

Van onze politieke redactie

DEN HAAG

De verbazing overheerst nog steeds in kringen van PvdA en D66. 'Frits vergat te kijken', zeggen ze ongelovig. VVD-fractievoorzitter Bolkestein leek zich vrijdag neer te leggen bij een geringe verzameling ministersposten, enkel en alleen om te voorkomen dat het kabinet met een zetel zou worden uitgebreid.

Bij nader inzien bleek Bolkestein zelf evenmin tevreden. Tegenover zijn vertrouwelingen verzuimde hij het lijstje te noemen waarop hij niet eens zijn paradepaardje Van Aartsen kwijt kon. 'We zijn weer helemaal terug bij nul', meldde hij de achterban.

Vorige week donderdag wisten alle partijen al dat de zetels aanzienlijk eenvoudiger te verdelen zouden zijn als er een stoel werd bijgezet. Toen vlotte het overleg nog. Op papier ontstond langzaam maar zeker een kabinet dat de trekken vertoonde van het resultaat dat uiteindelijk pas gisteren werd gepresenteerd.

Toen vrijdag het overleg werd hervat, blies Bolkestein de plannen voor een vijftiende minister op. Veertien was mooi genoeg, zei hij bij herhaling. D66-fractievoorzitter De Graaf, die zich met drie zetels in het vooruitzicht uitermate inschikkelijk had getoond, eiste toen de zware posten Economische Zaken en Volksgezondheid weer op.

Bolkestein vroeg Binnenlandse Zaken voor VVD-minister Jorritsma, die vice-premier moest worden. Hij kreeg zijn zin. Vervolgens liet hij zich minder belangrijke zetels in de maag splitsen. Ook toen de anderen hem erop wezen dat alleen de PvdA er garen bij spon. 'Hij was totaal gefixeerd op het aantal van veertien zetels. Onbegrijpelijk dat hij daarmee kon leven', aldus PvdA en D66.

Het chagrijn sloeg toe. Er bleef steeds iets wringen en de lol was er af. Toen D66 het staatssecretariaat voor Sociale Zaken opeiste, spatte de boel uiteen. Er was geen akkoord, maandag zouden ze verder praten.

'We zijn er zo uit', zei De Graaf gisterochtend optimistisch. Hij had geen idee dat Bolkestein kort na de hervatting van de vergadering zijn verzet zou opgeven. 'Intern beraad heeft uitgewezen dat voor ons vijftien zetels toch mogelijk is', zei de VVD-leider. Met zijn vertrouwelingen had hij het weekend alle scenario's doorgenomen. Samen waren ze tot de conclusie gekomen: het moeten er vijftien worden.

Gisteren gingen de partijen verder waar ze vorige week donderdag waren gebleven. Namen werden toen ook al genoemd. De partijen willen elkaars kandidaten wegen. Soms krijgt een partij een post, omdat de voorgedragen kandidaat ieders voorkeur heeft. Om die reden gaat het staatssecretariaat van Justitie (asielzaken) naar de PvdA. Novib-voorzitter Van den Berg wordt genoemd.

Algemeen wordt aangenomen dat D66-minister Borst Volksgezondheid houdt en vice-premier wordt. De VVD levert met Jorritsma haar vice-premier. Zij gaat naar Economische Zaken. Haar VVD-collega Zalm blijft op Financiën. Voor Sociale Zaken worden de PvdA'ers De Vries (SER), oud-FNV'er Vogelaar, partijvoorzitter Adelmund en oud-Kamerlid Buurmeijer genoemd. Voor Binnenlandse Zaken de PvdA-senator Cohen en opnieuw De Vries.

VVD-minister Van Aartsen lijkt de geknipte kandidaat voor Buitenlandse Zaken. Ontwikkelingssamenwerking kan naar PvdA'er Herfkens, diplomaat in Genève, die al twee keer misgreep. Op Defensie komt de huidige staatssecretaris van Sociale Zaken De Grave. VVD-Kamerlid Van Hoof wordt genoemd als diens opvolger op Sociale Zaken.

Het is onduidelijk wie de PvdA wil leveren voor Milieubeheer en Verkeer en Waterstaat. De huidige milieuminister De Boer wil niet naar deze departementen.

De namen van milieu-hoogleraar Cramer en landbouwdeskundige Fresco, beiden vrouw, minister Pronk en vooral burgemeester Welschen doen de ronde.

De VVD heeft voor Justitie het Kamerlid Korthals op het oog. De meest genoemde VVD-kandidaat voor Onderwijs is Hermans, commissaris van de koningin in Friesland.

Grotesteden- en Minderhedenbeleid gaat naar D66-Kamerlid Van Boxtel. Op Landbouw wordt burgemeester Apotheker van Leeuwarden genoemd.

De PvdA-staatssecretarissen Vermeend en Netelenbos kunnen op hun plek blijven. Het PvdA-Kamerlid Vliegenthart gaat Terpstra opvolgen als staatssecretaris van VWS.

Voor de post Cultuur komt oud-museumdirecteur PvdA-Kamerlid Belinfante in aanmerking. VVD-Kamerlid Remkes kan staatssecretaris van Volkshuisvesting of Verkeer en Waterstaat worden.

Collega Weisglas zou in aanmerking komen voor Defensie. Het is nog niet helemaal zeker of de staatssecretaris Emancipatie, Arbeid en Zorg een D66'er of een PvdA'er wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden