Nieuws Kinderpardon

VVD vangt klappen op bij asieldeal

Knarsetandend verdedigt de VVD het pardon voor honderden uitgeprocedeerde kinderen. In ruil wordt het asielbeleid volgens de grootste regeringspartij voortaan ‘eerlijker en strenger’. Lang niet iedereen is overtuigd. ‘We proberen te achterhalen wat de VVD heeft teruggekregen.’

Staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid (VVD) na afloop van het debat over een versoepeling van het kinderpardon. Beeld ANP

VVD-Kamerlid Malik Azmani draait er naar eigen zeggen niet omheen. De tijdelijke verruiming van het kinderpardon is ‘een afspraak die pijn doet’, maar zijn partij kon niet anders. Door de plotselinge koerswijziging van het CDA was er in de coalitie geen meerderheid meer voor een streng kinderpardon. En een kabinetscrisis was geen optie. ‘Wij zijn geen partij die wegloopt, wanneer het even moeilijk wordt. Dat doen we niet.’

Toch hebben heel wat VVD’er zich tijdens het debat uit de voeten gemaakt. Premier Mark Rutte komt niet opdagen, ook al is het regeerakkoord opengebroken. Kroonprins en hoofdonderhandelaar Klaas Dijkhoff twijfelt tot het laatste moment, maar kiest ook eieren voor zijn geld. VVD-backbenchers zijn er evenmin.

PVV-leider Geert Wilders, die nog tevergeefs probeert om de VVD-kopstukken naar het debat te lokken, laat zijn kritiek noodgedwongen neerdalen op de trouwe adjudant Azmani. ‘Dit is een open uitnodiging aan Afrika. Keer op keer op keer lukt het illegalen om in Nederland verblijfsvergunningen te krijgen, omdat slappe politici als Dijkhoff en Rutte iedere keer weer door de knieën gaan, omdat ze buigen voor mensen die lak hebben aan regels, die blijven als ze moeten gaan…’

De andere rechtse rivaal van de VVD, Forum voor Democratie, ruikt ook bloed. Door over het hart te strijken voor honderden in Nederland gewortelde kinderen blijft een pardon ‘als een worst voor de uitgeprocedeerden hangen’, meent Theo Hiddema. ‘Zij denken: ik kan hier blijven zitten en het komt uiteindelijk wel goed.’

Azmani is voorbereid op de kritiek. ‘VVD door de knieën’, heeft De Telegraaf  ’s ochtends al op de voorpagina gekopt. Vertrouwde tegenstanders als de PvdA, SP en GroenLinks zijn nu juist positief over het tijdelijk oprekken van het pardon. GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik probeert niet al te juichend te doen: ‘Ik begrijp dat ik u daar mee in verlegenheid zou brengen..’ Defence for Children en VluchtelingenWerk hebben ondertussen ook al instemmend gereageerd op het compromis, merkt Wilders sarrend op. ‘U bent de spreekbuis van links Nederland.’

Azmani en later ook staatssecretaris Mark Harbers proberen duidelijk te maken dat de VVD in ruil voor het tijdelijke pardon juist een ‘eerlijker en strenger asielsysteem’ terugkrijgt. ‘We komen er beter uit’, houdt Azmani vol. Ook Harbers meent dat het stelsel voortaan ‘minder uitnodigend’ zal zijn voor asielzoekers.

Dat is volgens de VVD’ers te danken aan twee concessies die zijn binnengesleept: de permanente kinderpardonregeling komt te vervallen én de discretionaire bevoegdheid van de staatssecretaris wordt geschrapt. Harbers: ‘Zo moeten mensen minder een prikkel gaan voelen om toch in Nederland te blijven. Nu hebben ze de hoop op een kinderpardon en de hoop dat de staatssecretaris uiteindelijk nog eens naar de zaak gaat kijken. Beide prikkels vervallen.’

De rest van de Kamer reageert op z’n best sceptisch. Zelfs op steun vanuit de coalitie hoeft de VVD niet te rekenen. CDA en ChristenUnie wijzen er droogjes op dat de permanente kinderpardonregeling in de praktijk toch al niks meer voorstelde. ‘Feitelijk viel niemand er meer onder’, aldus CU-Kamerlid Joël Voordewind.

Ook PVV en FvD hechten geen betekenis aan het schrappen van het kinderpardon. Alsof er in de toekomst niet weer een nieuwe regeling kan komen. Wilders: ‘Je hoeft alleen maar terug te kijken naar de afgelopen twintig jaar om te zien dat er vijf, zes nieuwe kinderpardons zijn gekomen.’

De tweede toezegging die de VVD heeft binnengehaald – het schrappen van de discretionaire bevoegdheid - leidt vooral tot verwarring. ‘We proberen te achterhalen wat de VVD nu precies heeft teruggekregen’, zo vat Van Ojik van GroenLinks de stemming in de Kamer samen.

Volgens Harbers gaat het om een ingrijpende wijziging. Voortaan zal de IND toetsen of er sprake is van uitzonderlijke, schrijnende omstandigheden die een verblijfsvergunning rechtvaardigen, maar dat gebeurt alleen bij de eerste asielprocedure. De rechter zal dan kijken of de IND zorgvuldig te werk is gegaan. Als iemand een tweede of derde procedure begint, mag er niet meer worden verwezen naar schrijnende omstandigheden.

De linkse oppositie vraagt zich af of zo niet een ‘onverbiddelijk asielsysteem’ ontstaat. ‘Je kan de discretionaire bevoegdheid wel afschaffen, maar schrijnende gevallen niet’, merkt de SP op. De PvdA vermoedt dat door het schrappen van de discretionaire bevoegdheid juist een belangrijk ‘ventiel’ voor maatschappelijke onrust verdwijnt. ‘Als er in de samenleving een kind zal zijn van wie we met z’n allen voelen ‘dit is een schrijnende situatie’ zal iedereen toch weer naar u kijken.’

Harbers wil van geen twijfel weten: ‘Ik ben er diep van overtuigd dat deze twee maatregelen wel nut hebben.’ Toch heeft zelfs de SGP, doorgaans een stille compagnon, twijfels over de deal die de VVD heeft gesloten met het ‘pardontrio’ binnen Rutte III.

‘De drie partijen die het kinderpardon wilden verruimen, hebben hun wens verzilverd’, concludeert SGP-Kamerlid Roelof Bisschop aan het einde van het debat. ‘Zij weten wat ze krijgen, maar weet de VVD dat ook? Onze twijfels zijn niet weggenomen.’

LEES VERDER

Maysam (11) en haar ouders mogen na tien jaar in Nederland blijven - maar ze durven het nog niet te vieren
‘Ik geloof het niet, tot ik de bevestigingsbrief in handen heb.’ De Iraakse Maryam (18) durfde dinsdagavond niet te juichen toen ze met haar familie het nieuws volgde in hun krappe onderkomen in het Utrechtse asielzoekerscentrum. Zou het nu echt zo zijn dat ze in Nederland mogen blijven, na een tienjarig verblijf in Nederland? Ook haar 11-jarige zus Maysam, haar broer en haar ouders willen niet te vroeg blij zijn, om straks een teleurstelling te voorkomen

Asielkinderen tussen hoop en vrees over kinderpardon: ‘Ik geloof het pas als het zwart op wit staat’
De kogel is met het kinderpardon door de kerk. In verschillende asielzoekerscentra hebben jonge asielzoekers nieuwe hoop gekregen. Maar ze durven ook niet te hard te juichen, na al die jaren van onzekerheid blijft er nog steeds veel onduidelijk. ‘Ze zijn voorzichtig.’

De effecten van het asielakkoord: ‘Over vijf jaar hebben we weer een pardon’
Het asielakkoord van de regeringscoalitie wijzigt het asielbeleid op belangrijke punten. Wat zal het effect zijn? Drie wijzigingen gewikt en gewogen.

Asielprocedures duren vaak jaren. Het kinderpardon regelt dat ‘gewortelde kinderen’ in Nederland mogen blijven, maar slechts een paar procent van de aanvragen wordt gehonoreerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.