Nieuws Politiek

VVD propageert nieuw Deens model: dubbele straffen in probleemwijken

VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff pleitte woensdag voor zwaardere straffen voor criminaliteit in probleemwijken, zoals dat in Denemarken gebeurt. Dat zou moeten helpen bij de integratie, maar andere politieke partijen zien niets in het plan. 

Klaas Dijkhoff Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Doorzichtige truc of doordacht plan? Dat was de vraag die VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff woensdag in de Tweede Kamer moest beantwoorden, nadat hij ’s ochtends in het AD had voorgesteld om criminaliteit in probleemwijken voortaan twee keer zo zwaar te bestraffen. Nog voordat hij tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen zijn voorstel nader kon toelichten, hadden coalitie en oppositie hun oordeel al klaar: Dijkhoff deed, in de woorden van Denk-fractieleider Tunahan Kuzu, ‘PVV-corvee’.

Liveblog

Coalitie en oppositie laten tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen hun licht schijnen over de stand van het land. De Volkskrant verslaat het debat, het Nederlands Debat Instituut analyseert de debatkunsten. Volg het liveblog en mis niets van het wapengekletter in de Tweede Kamer.

Dat vond Dijkhoff op zijn beurt ‘Haags gezever’, want hij was onlangs in Denemarken geweest en had daar inspiratie opgedaan om de hardnekkige problemen in achterstandswijken te lijf te gaan. In Kopenhagen heeft de minderheidsregering onder leiding van premier Lars Lökke Rasmussen (van de liberale partij Venstre) een plan gemaakt om de problemen in 22 ‘gettowijken’ harder aan te pakken. De bijbehorende wetgeving is in een voorlopige fase en wacht op parlementaire behandeling. Een rechterlijke toetsing heeft dus nog niet plaatsgevonden.

Verplichte opvang

Tot de maatregelen behoren – in de vertaling van Dijkhoff – een dubbele straf voor wie in zo’n kwetsbare wijk over de schreef gaat, verplichte opvang om te vermijden dat kinderen op 4-jarige leeftijd met een taalachterstand aan school beginnen en ‘bevrijding’ van vrouwen die van hun man niet mogen werken. De Deense regering hanteert in het plan vijf criteria om een wijk tot getto te bestempelen, waaronder een laag opleidingsniveau, veel bijstandsuitkeringen en een inwonertal dat voor meer dan 50 procent een niet-westerse afkomst heeft.

Dijkhoff vindt dat de integratie stokt in wat onder het kabinet-Balkenende IV nog ‘Vogelaarwijken’ heette, naar de toenmalige minister Ella Vogelaar (PvdA) voor Wonen, Wijken en Integratie. Zij probeerde met gericht beleid de opeenstapeling van sociale problemen in veertig aangewezen wijken op te lossen, maar liep stuk op het feit dat zij als projectminister geen eigen begroting had. Dijkhoff wil ook discriminatie op de arbeidsmarkt tegengaan. ‘Het mag niet uitmaken of je Bas of Malik (voornamen van twee VVD-Kamerleden, red.) heet.’

In het debat benadrukte Dijkhoff dat hij bewoners in kwetsbare wijken die te goeder trouw zijn, wil beschermen. Wie daar jongeren ronselt als drugsrunner of iemand in elkaar slaat, zou juist dubbel bestraft moeten worden, ‘zoals nu de straf voor het mishandelen van een politieman of ambulancebroeder in functie ook al (eenderde) zwaarder is dan voor het meppen van iemand die gewoon boodschappen loopt te doen’. Als dat in Denemarken wordt voorgesteld, redeneert Dijkhoff, moet dat in Nederland ook kunnen. ‘Want wij zijn landen met gelijke waarden.’ Kuzu van Denk benoemde dat anders: ‘Postcode-racisme.’

VVD-profiel

Moest Dijkhoff met zo’n plan komen om het VVD-profiel te bewaken? Een groot deel van de Kamer dacht van wel. Terwijl politiek leider Mark Rutte dinsdag in de Troonrede nog naar links hengelde om met ‘samenwerking’ toekomstige steun voor zijn kabinet veilig te stellen, mocht Dijkhoff vrijelijk het VVD-profiel bewaken als harde partij van law and order. Precies zoals zijn voorgangers Halbe Zijlstra en Stef Blok dat deden. Het zou, met andere woorden, een beproefd recept zijn.

‘Cynisch’, noemde Dijkhoff die uitleg. ‘Het gaat om vrijheid en gelijkwaardigheid. Daarin schieten we tekort. We bereiken te weinig met integratie. Het is niet normaal als een vader bepaalt met wie zijn dochter moet trouwen en zij daarna niet mag doorleren. Zo’n vrouw wordt klein gehouden. We kunnen niet tolereren dat er intolerantie is.’

Juridisch heeft het plan van Dijkhoff nogal wat haken en ogen. Strafverzwaring voor geweld tegen dienstverleners is gebaseerd op het gepleegde delict. Bij strafverzwaring op grond van de plek waar een delict is gepleegd, zal eerst die plek of wijk heel nauwkeurig moeten worden gedefinieerd. CDA-leider Sybrand Buma had daar een hard hoofd in. ‘U noemt ronselen als een punt. Dan is ronselen van een onschuldig kind in Amstelveen minder ernstig dan het ronselen van een onschuldig kind in Amsterdam-West. Dat is bizar. Dat slaat helemaal nergens op.’

Ook D66-fractieleider Alexander Pechtold zei niets te zien in het plan van de coalitiepartner. ‘Het is natuurlijk onbestaanbaar dat je in Nederland de locatie bepalend maakt voor de straf. Dat is idioot. Er gebeuren vreselijke dingen in wijken, maar je wilt toch niet dat een afrekening in het criminele circuit in de ene wijk anders wordt aangepakt dan in de andere wijk? Het zou toch van de zotte worden?’

Dijkhoff wil vrijdag, als de beschouwingen worden voortgezet, een reactie van het kabinet. ‘We moeten het vuur blussen waar het brandt.’ Pechtold kon hem alvast antwoorden. ‘Lees het regeerakkoord nog een keer goed na. Profileren op een wijk, zeg ik tegen het kabinet, stigma’s maken, dat gaan we niet doen.’    

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.