VVD haalt Piketty links in

Het kabinet wil grote vermogens nog zwaarder belasten dan de Franse knuffeleconoom van links, Thomas Piketty; bijna een miljoen huishoudens gaan meer betalen. In ruil mag de VVD de belasting voor de hogere inkomens verlagen. Electoraal-financiële tactiek voor Prinsjesdag.

Staatssecretaris Wiebes. Beeld ANP

Drie miljoen kiezers die vermogensbelasting betalen gaan er vanaf 2017 op vooruit. Maar de 300 duizend allerrijksten - potentieel VVD-electoraat - gaan inleveren. Dat is het gevolg van een nieuwe vermogensbelasting waar het kabinet komende Prinsjesdag mee komt. Het idee: kleine spaartegoeden fiscaal vriendelijker aanpakken, grote beleggingsvermogens krijgen het zwaarder.

Kapitaal

Het voorstel met de handtekening van VVD-staatssecretaris Wiebes van Financiën is een overwinning voor coalitiepartij PvdA. En daarmee voor de oppositiepartijen SP en GroenLinks. Zij drongen er bij PvdA-leider Samsom op aan zijn belofte gestand te doen om grote vermogens zwaarder te belasten. Inspiratie kwam van een gedrongen Fransman die Engels spreekt als inspecteur Clouseau en onder zeer grote belangstelling naar de Tweede Kamer kwam: Thomas Piketty. Hij schreef een door links geprezen en door rechts geridiculiseerd boek Kapitaal in de 21ste eeuw. Piketty wil vermogen zwaarder belasten om te corrigeren dat dit meer inkomen oplevert dan arbeid. Zo niet, dan krijgen de rijksten een steeds groter deel van de welvaart ten koste van de midden- en onderklasse.

Beeld Reuters

Fictief rendement

De fiscus gaat voor het innen van de vermogensbelasting uit van een verondersteld rendement. Dat fictieve rendement wordt met 30 procent belast. Nu is dat 'forfaitaire rendement' 4 procent waarover 30 procent, oftewel 1,2 procentpunt belasting moet worden betaald.

Het kabinet wil van dat ene fictieve rendement naar een progressief systeem van drie: 2,9 procent, 4,7 procent en 5,5 procent. Hoe meer vermogen, hoe hoger, want grotere vermogens halen doorgaans een hoger rendement. De drie percentages worden jaarlijks aangepast, deels aan de hand van echte rentestanden, deels op basis van echt rendement op een doorsnee aandelenportefeuille.

Het kabinet belast vermogen zelfs zwaarder dan Piketty aanbeveelt. Tegenover diens 0,5 procent belasting op vermogens tot 1 miljoen euro, zet VVD'er Wiebes een tarief van 1,41 procent (30 procent van 4,7). Boven het miljoen overtroeft de staatssecretaris de 1 procent van de Fransman en stelt 1,65 procent voor (30 procent van 5,5).

970 duizend huishoudens hebben meer dan drie ton

Wie na 2017 een persoonlijk vermogen aan de belastingen opgeeft van meer dan 305 duizend euro, betaalt meer belasting ten opzichte van de huidige situatie. Het Centraal Bureau voor de Statistiek telt 970 duizend huishoudens met een vermogen groter dan drie ton.

Een eclatante nivelleringszege voor de PvdA betekent een gevoelig verlies voor de VVD, die niet tuk is op kleinere inkomensverschillen. Wat doet deze coalitie in zo'n geval al sinds de formatie? Ruilen. Bijvoorbeeld door het vermogenden makkelijker te maken hun geld weg te geven. Mensen mogen ze op aandringen van de VVD in plaats van 52 duizend, eenmalig 100 duizend euro belastingvrij schenken, mits de ontvanger jonger dan veertig jaar is en het geld naar diens woning gaat.

Belastingverlaging

Belangrijker voor de VVD is de 5 miljard belastingverlaging die het kabinet vanaf volgend jaar in het vooruitzicht heeft gesteld. Ooit bedoeld als smeerolie voor een belastingherziening die er niet komt, nu substantiële ondersteuning voor de electoraal-financiële tactiek van het kabinet.

Uit CPB-berekeningen blijkt dat de door VVD-leider Mark Rutte geïntroduceerde Hardwerkende Nederlander het grootste deel van de 5 miljard krijgt. Althans: minder belasting betaalt. Werkenden, en dan vooral de middeninkomens hebben volgend jaar gemiddeld 2,4 procent meer uit te geven. Mensen met een laag inkomen of een uitkering en ook gepensioneerden zouden er aanvankelijk op achteruit gaan, maar de PvdA houdt niet van minnen in koopkrachtplaatjes.

PvdA-minister Dijsselbloem van Financiën vond nog een meevaller zodat niemand erop achteruit gaat. Niettemin, wat de VVD betreft is het totaalbeeld nog steeds denivellering uit het boekje. En bonus: volgend jaar al realiteit. De nivellering van die nieuwe vermogensbelasting van de PvdA is pas iets voor 2017, weten ze bij de VVD, als Rutte II vrijwel klaar is.

Minister Dijsselbloem. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden