VVD gruwt van ‘LPF-achtige toestanden’

Het nieuws van de tv-speech van Rita Verdonk spreekt zich tijdens de afscheidsreceptie van een aantal VVD-prominenten rond als wildvuur....

Van onze verslaggever John Wanders

‘Beste mensen, de kiezer heeft gesproken.’

Het café Plein Negentien, een Haagse pijpenla tegenover de Tweede Kamer, is afgeladen. Onder het felle licht van de televisiecamera’s is de VVD-minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie met een vertraging van drie kwartier gearriveerd om live het Nederlandse volk toe te spreken.

Rita Verdonk is gehuld in een zwart mantelpak. Het jasje valt op vanwege de flamboyante kraag. ‘Er is iets unieks gebeurd in Nederland. De nummer 2 heeft meer stemmen gekregen dan de nummer 1. Er zijn 620 duizend stemmen vóór en veertig partijbonzen tegen. Dat maakt mijn positie wel een beetje onmogelijk.’

De nummer 2 eindigt haar speech met een loyaliteitsverklaring jegens de nummer 1. Maar hoe overtuigend is de steunbetuiging na alle zinnen die eraan voorafgingen? Zoals: ‘Ik ben in staat om van de VVD de grootste partij te maken.’

De Rita-show is amper voorbij, of Mark Rutte moet iets verderop in de Oude Zaal van de Tweede Kamer vijf vertrekkende VVD-Kamerleden toespreken. Nog even ziet hij kans in een hoekje te overleggen met erelid Frits Bolkestein. Dan moet hij op, om staande achter de microfoon in het hart van de zaal, afscheid te nemen van onder anderen zijn voorganger Jozias van Aartsen.

Op de plek waar zo veel parlementaire geschiedenis ligt, is de stemming surrealistisch. Een deel van de aanwezigen heeft de televisiespeech van ‘IJzeren Rita’ gemist. Maar het nieuws spreekt zich rond als wildvuur.

Oud-VVD-Kamerlid Jan Kees Wiebenga is sprakeloos en zoekt zichtbaar naar zijn evenwicht. Iedereen beseft dat Verdonk het afscheidsfeest met een harde knal verstoord heeft. Terwijl Rutte woorden van waardering spreekt over de vertrekkende collega’s Van Aartsen, Balemans, Hofstra, Örgü en De Vries, is er maar één onderwerp dat de aandacht van de zaal vasthoudt.

‘Ik zeg het niet vaak, maar nu heb ik er geen ander woord voor: godverdomme!’, vloekt Ed van der Sande, die ook niet terugkeert in de nieuwe VVD-fractie. ‘Het is duidelijk dat we de kelk helemaal moeten leegdrinken, tot op de bodem.’

Een andere genodigde analyseert dat de timing van Verdonk veelzeggend is voor haar karakter: ‘Ze heeft niet het fatsoen om deze vijf collega’s een behoorlijk afscheid te gunnen. Het mens is zó egocentrisch.’

Veelvuldig valt de term ‘LPF-achtige toestanden’. Het kan toch niet zo zijn dat de zwaargewichten in de partij dit soort ongeleide acties zullen blijven gedogen?

De Haagse wethouder Frits Huffnagel noemt het ‘schandalig’ dat Verdonk zonder overleg met de partij helemaal los ging in Plein Negentien. ‘Het is een soap. Ik krijg er een beetje vieze smaak van in mijn mond. Alsjeblieft Rita, doe dit toch niet op deze manier.’

En dan is daar ineens de hoofdpersoon van alle bespiegelingen. Alsof er niets is gebeurd, neemt Verdonk met een gezellig babbeltje afscheid van Jozias van Aartsen.

‘Naar omstandigheden gaat het goed met mij’, antwoordt ze. ‘Maar het is wel heavy.’ Ze beseft dat ze omringd wordt door collega’s die hels zijn over haar optreden. ‘Maar er zijn in het land heel veel mensen die mij steunen. Ik wil graag verantwoording dragen voor die 620 duizend kiezers.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden