VVD grootste?

VVD-leider Frits Bolkestein voorspelt de vijftigjarige VVD een gouden toekomst. Na Oud, die de partij oprichtte en Wiegel die haar omvormde tot een volkspartij, maakt Bolkestein van de VVD misschien niet bij de komende, maar dan toch bij de volgende verkiezingen de grootste partij....

MILJA DE ZWART

Voorzitter van de Eerste-Kamerfractie van D66 Eddy Schuyer: 'Ik wil niet ontkennen dat het liberalisme na de val van de Berlijnse muur de wind mee heeft gekregen. De vraag is: valt dat succes de VVD toe? Ik zeg dat niet omdat ik dat aan D66 wil toeschrijven. Maar in de Vrijzinnig Democratische Bond van Oud, die opging in de VVD, zat ook een sociaal-democraat als Vondeling. Er is ook een liberale stroming in de PvdA en je zou kunnen beweren dat ook die de wind mee heeft. Daarom ook zijn die partijen zo naar elkaar toegegroeid.

'Of Bolkestein terecht in één adem wordt genoemd met Oud en Wiegel, die voor een doorbraak zorgden, moet de geschiedenis leren. Ik begrijp dat je zoiets roept op een VVD-feestje. Maar dat valt eigenlijk pas te zeggen als zijn opvolger de partij op deze sterkte kan handhaven, zonder dat de conservatieve en de liberale vleugel in de VVD de partij in tweeën scheuren.'

Ciska Scheidel en Francine Loos, voorzitter en voorlichter van de Jongerenorganisatie voor Vrijheid en Democratie: 'De heer Bolkestein is een groot politicus en hij drukt al tien jaar zijn stempel op de VVD.

'Terecht staat hij in het rijtje van Oud en Wiegel. Hij is taboedoorbrekend, een goed spreker en weet de kiezer te bereiken.

'Het ziet er gunstig uit voor het liberalisme. Maar wil er sprake zijn van een gouden toekomst, dan moet de VVD zich meer inspannen om de wetgeving in overeenstemming te brengen met de voortschrijdende individualisering. Op het immateriële vlak moet de partij zich een groter voorstander tonen van een terughoudende overheid.

'Bij een aantal onderwerpen heeft de VVD de liberale beginselen enigszins terzijde geschoven: het homohuwelijk en de legalisering van soft drugs.'

PvdA-Eerste-Kamerlid en politicoloog Thijs Wöltgens: 'Naar mijn gevoel maken we op dit moment het hoogtepunt van de liberale golf mee. De situatie doet me een beetje denken aan 1977, toen Den Uyl tien zetels won en de PvdA niet terugkwam in de regering. Ik denk ook dat we net als in 1977 afstevenen op een hele moeilijke kabinetsformatie.

'De zetelwinst van Den Uyl vormde eigenlijk de afsluiting van een sociaal-democratisch tijdperk, daarna schoven alle partijen wat meer op in de richting van het liberalisme. Nu zie je dat er juist weer meer aandacht komt voor de grenzen van de marktwerking, het succes van de overlegeconomie en sociale cohesie. Dat zie je helemaal in het CDA-verkiezingsprogramma.'

Vice-voorzitter van het CDA Tineke Lodders: 'Laten we niet vergeten dat de eerste liberale golf al in de negentiende eeuw over Nederland spoelde. Dat was de eeuw van de liberale nachtwakersstaat: weinig overheid en veel marktwerking, met als gevolg armoede en uitbuiting van grote groepen mensen. De sterken hadden het goed. Een eventuele nieuwe liberale golf, de ''Bolkestein-wave'', is dus niet iets om verlangend naar uit te kijken. Dat zou wel eens kunnen betekenen dat de verworvenheden van deze eeuw op de tocht komen te staan.

'Denk aan de negatieve gevolgen van de privatisering van de Ziektewet en de WAO. We zien toenemende onveiligheid en een samenleving waarin het steeds harder en killer toegaat. Daarom benadrukt de christen-democratie de onderlinge betrokkenheid van mensen en de solidariteit van de sterken met de zwakken, dit geeft veiligheid.'

Jan Willem Duyvendak, politicoloog en lid van GroenLinks: 'De VVD is over haar hoogtepunt heen. Het paarse kabinet kon tot stand komen omdat de liberale gedachten gemeengoed waren. Maar ik zie weinig noodzaak om Paars II te vormen.

'Paars I heeft de PvdA en het CDA dichter bij elkaar gebracht; de VVD heeft heel weinig bewogen. Het CDA heeft wel baat Paars II, dan krijgt het de kans de inhoudelijke vernieuwing door te zetten. Maar de PvdA moet erg uitkijken voor Paars II. Als de sociale component in de komende periode meer nadruk krijgt, kan dat de PvdA in tweeën trekken.'

Milja de Zwart

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden