reportage najaarscongres vvd

VVD-festival vol proefballonnen flirt met de ‘V’ van ‘Volkspartij’

Met een politiek congres dat meer weg had van een festival wil de VVD laten zien dat ze een echte volkspartij is en niet meer zo kakkineus. ‘Een partij voor doeners die wat van het leven willen maken.’ 

Klaas Dijkhoff tijdens het VVD partijfestival in Den Bosch. Beeld Freek van den Bergh

Staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie), die vrijdag de strijd aanbond tegen vet en overgewicht, heeft nog wat missiewerk voor de boeg. Hij presenteerde zijn Preventieakkoord namens het hele kabinet, maar op het van frituurlucht doordrenkte VVD-partijcongres in Den Bosch was het even zoeken naar een gezonde maaltijd tussen de hamburgers, hotdogs, tosti’s, friet en kroketten. De enige optie was een salade caprese.

Het najaarscongres van de liberalen leek meer op een feest dan op een politieke bijeenkomst. De VVD nodigde zijn leden uit voor een ‘Festival’ met ‘muziek, bier, bitterballen, stand-up politics met Klaas Dijkhoff, debat en lekker eten!’ Kamerlid Erik Ziengs leidde een pubquiz en bezoekers konden bij een groene caravan op de foto met een kartonnen Mark Rutte, terwijl de echte in de zaal ernaast rondliep. Kamerlid Wybren van Haga nam plaats in een boksring om de VVD-zienswijze op Buitenlandse Handel uit de doeken te doen. Hij kreeg een aantal kritische vragen toegeworpen, maar de handschoenen bleven uit.

De nieuwe laagdrempelige festivalformule van het partijcongres past bij de imagoverandering die de partij nastreeft. Het profiel van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie moet minder kakkineus worden. Die koersverlegging heeft deels te maken met de opmars in de peilingen van de nieuwe populistische concurrent op rechts, Forum voor Democratie. Kiezersonderzoek toont aan dat veel aanhangers van de partij van Thierry Baudet voorheen op de VVD stemden.

Platteland

Maar de ‘popularisering’ van de VVD vloeit ook voort uit een interne transformatie van de partij. De VVD heeft met dank aan de krimp van het CDA veel kiezers gewonnen op het platteland. Zo kleurden Noord-Brabant, Zeeland, Drenthe en Gelderland bijna helemaal blauw bij de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar. Die nieuwe kiezers komen niet uit de maatschappelijke elite. Het zijn mensen uit de ondernemende middenklasse, burgers die hun zaakjes graag zelf regelen zonder al te veel bemoeienis van de overheid. In de woorden van partijleider Mark Rutte: ‘De VVD is de partij van de doeners en van de mensen die vooruit willen.’

Partijvoorzitter Christianne van der Wal poetste de ‘V’ van Volkspartij flink op in haar toespraak en benadrukte de noodzaak van vernieuwing. ‘VVD-politici moeten meer in gewone mensentaal praten en niet zo politiek doen’, zei ze. ‘De nieuwe VVD is minder Haags, minder voor systemen. Geen partij voor mensen die politieke banen willen, maar een partij voor doeners die wat van het leven willen maken. Ik hoor nog te vaak van mensen dat de VVD niet bij hen past, omdat ze ons zien als een elitaire partij. Dat moet veranderen, want dat beeld klopt allang niet meer.’

Mark Rutte en Frits Bolkestein tijdens het VVD partijfestival in Den Bosch. Beeld Freek van den Bergh

Dat kan Frits Bolkestein in zijn zak steken. De 85-jarige voormalige VVD-leider, die zich in het congrescentrum staande hield met behulp van een wandelstok, is een bekakt pratende intellectueel en trouw bezoeker van het Concertgebouw. Het contrast met het nieuwste aanstormende talent, Thierry Aartsen, kon niet groter zijn. Aartsen (28) gaat prat op zijn volkse manier van doen en geeft liever subsidie aan carnavalsverenigingen dan aan de klassieke muziekconcerten die Bolkestein frequenteert.

Sinds zijn veel bekritiseerde ‘pleur op’-uitspraak in Zomergasten heeft de premier het populistisch profileren goeddeels gedelegeerd aan zijn kroonprins, Klaas Dijkhoff. De fractievoorzitter haalt geregeld het nieuws met politieke voorstellen die worden afgeschoten, maar wel het gewenste beeld neerzetten van een partij die staat voor een strenge aanpak van raddraaiers, immigranten, antivaccinatieouders en milieufanaten.

De uitlatingen van Dijkhoff vallen niet bij alle VVD’ers in de smaak. Een deel van de achterban raakt daardoor juist vervreemd van de partij. De VVD-burgemeester van Assen, Marco Out, zegde donderdag zijn lidmaatschap op omdat hij zich ongemakkelijk voelt bij het oprukkende Dijkhoff-populisme. Ook JOVD-voorzitter Splinter Chabot is daar niet zo gelukkig mee. ‘Pleiten voor zwaarder straffen in probleemwijken is een negatieve, repressieve maatregel. Ik ben meer voor een positieve benadering. Je moet vanuit je eigen overtuiging handelen en niet je verhaal aanpassen in de hoop meer kiezers te trekken. Als je als partij meevaart met wat mensen willen horen, word je een lege huls.’

Klaas Dijkhoff laat proefballonnen op tijdens het VVD partijfestival in Den Bosch. Beeld Freek van den Bergh

Ondanks de kritiek laat Dijkhoff op het congres nog wat extra proefballonnen op. Letterlijk, in dit geval. Na zijn stand-upact moet iedereen naar buiten. Op de parkeerplaats laat Dijkhoff vijfhonderd blauwe ballonnen los, versierd met zijn baardige silhouet. Aan elke ballon bungelt een ideetje van een VVD-lid. ‘Zo laten we onze beleidsideeën op heel Nederland neerdalen’, aldus een stralende Dijkhoff.

Boswachter

De ludieke actie pakt verkeerd uit. Een ziedende boswachter pakt meteen de telefoon om de VVD in de media van hypocrisie te betichten. Is de VVD helemaal betoeterd om zoveel plastic in de natuur te storten? Terwijl Dijkhoff minuten daarvoor nog stond te betogen dat ook de VVD de planeet niet als een puinhoop wil achterlaten voor volgende generaties? De VVD sputtert nog tegen dat het biologisch afbreekbare ballonnen waren, maar dan is de pr-schade al geschied.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.