Analyse

VVD anticipeert op een flop van plan-Samsom

In Den Haag leidt het plan-Samsom tot heel wat gefronste wenkbrauwen. En wat vindt Brussel van die EU-kopgroep die Nederland wil formeren?

Samsom: 'Ik denk juist dat we met dit plan veel problemen kunnen oplossen' Beeld anp

De fractietop was op de hoogte, maar de overige PvdA-Kamerleden hoorden woensdagavond voor het eerst over het plan waarmee hun leider Samsom en premier Mark Rutte Europa willen verlossen van de vluchtelingencrisis. Pas nadat de voorpagina van de Volkskrant via Twitter naar buiten kwam, kregen de Kamerleden het spraakmakende interview per mail toegestuurd.

De overval leidt tot enig gemor binnen de PvdA-gelederen, al is er ook 'respect' voor de moed van Samsom om te zoeken naar oplossingen. Verder wachten kritische PvdA-Kamerleden liever de uitwerking af.

De meeste oppositiepartijen nemen een vergelijkbare afwachtende houding aan, aangewakkerd door de sceptische geluiden vanuit Brussel. Het begint weer op een proefballon te lijken', zegt CDA-leider Buma. 'Samsom wekt de indruk dat hij en Rutte hier al weken mee bezig zijn, maar de premier houdt zich op de vlakte en uit Brussel horen we vooral kritiek.'

Medestanders van Samsom benadrukken dat er wel degelijk een uitgewerkt plan is. Rutte moet als EU-voorzitter voorzichtig opereren, maar is volgens de PvdA binnenboord. En de VVD stemt nu wél in met het uitnodigen van vluchtelingen, al is het door Samsom genoemde getal van 150.000 tot 250.000 geen uitgemaakte zaak.

Samsom zou met de bekendmaking van het vluchtelingenplan de gemeenschappelijke agenda van de coalitie voor de komende maanden hebben geopenbaard. Volgens de PvdA een nieuw bewijs dat dit kabinet niet is uitgeregeerd.

De sceptische geluiden vanuit Brussel zijn volgens Samsom vooral te wijten aan misverstanden. 'De indruk is gewekt dat wij gammele bootjes willen terugduwen, maar dat is dus niet zo.'

Toch leidt het zelfs bij medestanders van de PvdA-leider tot ongemak dat het coalitieplan nu opeens te boek staat als 'het plan-Samsom'. De pvdA'er vertelde in het Volkskrant-interview dat premier Rutte met die term kwam aanzetten. Het gevolg is dat veel media die naam nu overnemen. Tegenstanders verkneukelen zich over de eerlijkheid van de PvdA-leider. 'Als dit plan niet lukt, straalt dat straks vooral af op Samsom.'

De riskante beeldvorming roept herinneringen op aan de militaire missie naar de Afghaanse regio Kunduz. Rutte gaf destijds alle eer aan zijn gelegenheidsbondgenoot GroenLinks. Toen de kritiek op de missie toenam, kwam GroenLinks-leider Jolande Sap in de problemen; Rutte bleef buiten schot. Gisteren liet de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) nadrukkelijk weten dat Samsom niet namens de premier heeft gesproken. 'Dit is echt het plan-Samsom'. Die afstandelijke houding zou ook formalistische redenen houden: Als EU-voorzitter wil de premier zijn handen vrij houden.

De term 'plan-Samsom' wringt ook omdat de VVD nu al openlijk anticipeert op een mislukking. 'Ik ben heel blij dat Samsom zich ook committeert aan het feit dat hij nationaal hard ingrijpt als het Europees niet lukt en zijn missie niet slaagt', aldus VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra, die er en passant op wijst dat de PvdA vorig jaar vergelijkbare plannen nog 'onacceptabel' vond.

Bij de liberalen bestaan er inmiddels juist grote twijfels of de Turkse president Erdogan werkelijk bereid is Europa uit de brand te helpen. Als resultaat de komende weken uitblijft, wil de VVD-fractie naar 'plan B', bijvoorbeeld 'een quotum' voor het aantal vluchtelingen dat Nederland opneemt of een mini-Schengen, waarbij Nederland samen met landen als Duitsland en België weer grensbewaking gaat invoeren.

'Dat is helemaal niet mijn ambitie', zegt Samsom. 'Ik denk juist dat we met dit plan veel problemen kunnen oplossen.'

Lees hier over de 5 bezwaren tegen plan-Samsom

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden