Nieuws Presidentsdebat

Vuurwerk blijft uit tijdens democratisch debat: geen duidelijke winnaar

Het laatste debat tussen de zes belangrijkste Democratische presidentskandidaten, dinsdag in Des Moines, Iowa, heeft geen duidelijke winnaar opgeleverd. Eens te meer bleek dat de belangrijkste tegenstander van de Democraten de huidige president is.

De Democratische presidentskandidatenTom Steyer, Elizabeth Warren, Joe Biden, Bernie Sanders, Pete Buttigieg en Amy Klobuchar tijdens het CNN-verkiezingsdebat. Beeld AP

Door het ontbreken van een duidelijke debatwinnaar wordt het er niet makkelijker op voor de kiezers in Iowa, die over 2,5 week via hun archaïsche en ingewikkelde variant van petje-op-petje-af als eersten een Democratische voorverkiezing houden. Er tekent zich nog geen duidelijke favoriet af – het verslaan van Trump in november heeft voor veel kiezers de hoogste prioriteit, waardoor zij twijfelen of ze principieel of strategisch moeten stemmen.

De presentatoren van het debat, uitgezonden door CNN, hadden twee potentiële vuurwerkbommen klaarstaan. De ene ging over de Amerikaanse rol in het Midden-Oosten, en de andere bom, specifiek bedoeld voor de progressievelingen Bernie Sanders en Elizabeth Warren, ging over de mogelijkheid van een vrouwelijke president, waarover Sanders en Warren voorafgaand aan het debat hadden gebekvecht.

Irak 2003

Waarom dachten de kandidaten dat ze een goede opperbevelhebber zouden zijn, was meteen de eerste vraag. Sanders mocht als eerste antwoorden, en haalde glorieus zijn gelijk over de inval in Irak in 2003.

‘Ik zei dat het een ramp zou worden. Het zou leiden tot ongekende chaos in de regio.’ Hij vertelde dat zowel hij als Joe Biden, destijds beiden senator, de argumenten van de toenmalige president George W. Bush en vicepresident Dick Cheney hadden aangehoord. ‘Ik dacht dat ze logen, ik geloofde ze geen moment’, zei Sanders. ‘Joe zag dat anders.’

Daarmee was een van de belangrijkste zwakke plekken van Biden direct geraakt.

Biden erkende dat hij een vergissing had gemaakt, maar zei dat hij later als vicepresident onder Barack Obama de troepen heeft teruggehaald – een claim waarvoor hij eerder van The Washington Post twee ‘pinokkio’s’ heeft gekregen, omdat die hooguit voor de helft waar is.

Vrouw als president

Een andere bom werd tussen Warren en Sanders geplaatst. Maandag had CNN onthuld dat Sanders in 2018 tegen Warren zou hebben gezegd dat een vrouw geen president kan worden. Warren bevestigde dat: ‘Ik dacht dat een vrouw kon winnen, hij dacht van niet’, zei ze.

Een dag eerder had Sanders al iets onaardigs gezegd over Warren, namelijk dat zij een kandidaat van de witte, hoogopgeleide elite is – waarmee de maandenlange vriendelijkheid tussen de twee progressiefste kandidaten ten einde was gekomen. Ze vissen in dezelfde vijver, en als ze die vissen gelijk verdelen, zullen ze het allebei niet gaan redden.

Senator Elizabeth Warren en Bernie Sanders bekvechten of een vrouw president van de VS kan worden, terwijl miljardair en groene activist Tom Steyer toekijkt. Beeld Reuters

Dus vroegen de debatpresentatoren: hoe zat het nou, met die opmerking?

‘Heb ik niet gezegd’, zei Sanders. ‘Er is een video van mij, waarin ik zeg dat vrouwen president kunnen worden. Hillary kreeg bij de vorige verkiezingen drie miljoen stemmen meer! En ik beloof: als een van de vrouwen hier de Democratische kandidaat wordt, wat ik niet hoop, dan doe ik alles wat in mijn macht ligt om haar verkozen te krijgen.’

Maar Warren hield voet bij stuk, en maakte de kwestie van vrouwelijke verkiesbaarheid nog groter – door het vrouw-zijn juist als voordeel te presenteren. ‘De mannen hier hebben samen tien verkiezingen verloren. De vrouwen hier zijn de enigen die al hun verkiezingen hebben gewonnen’, zei ze. ‘De enige die de laatste dertig jaar een zittende Republikeinse tegenstander heeft verslagen, ben ik.’

Sanders sputterde tegen: ‘Ik heb in 1990 een Republikein verslagen.’

Warren: ‘Was dat niet dertig jaar geleden?’

Even later zei ze dat de Democraten in 2018 het Huis van Afgevaardigden heroverd hebben dankzij vrouwen. Warren: ‘In 1960 dachten ze dat een katholiek geen president kon worden, in 2008 dachten ze dat een Afro-Amerikaan geen president kon worden. Democraten denken van wel en veranderen zo Amerika.’

Na afloop van het debat was er vooral debat over de vraag of Warren de hand van Sanders had geweigerd, en wat ze daarbij tegen elkaar gezegd zouden hebben.

Senator Amy Klobuchar presenteerde zich als het allerredelijkste alternatief. Beeld AFP

Over veel andere onderwerpen waren de kandidaten het eens. De prijzen van geneesmiddelen zijn te hoog, de kosten van kinderopvang zijn te hoog, en allemaal denken ze genoeg arme witte mensen in fly-over country te kennen om ze van Trump weg te lokken. Amy Klobuchar, senator uit Minnesota, presenteerde zich als het allerredelijkste alternatief; miljardair Tom Steyer presenteerde zich, niet geheel overtuigend, als het allergroenste alternatief.

Biden, inhoudelijk wederom wat wiebelig, zegde tot twee keer toe dat de brede steun die hij geniet onder verschillende bevolkingsgroepen een reden voor verschillende bevolkingsgroepen moet zijn om hem te steunen. Een cirkelredenering als argument: nu kijken of Iowa dat overtuigend genoeg vindt.

Joe Biden werd ermee geconfronteerd dat hij in 2003 als senator vóór de invasie van Irak had gestemd. Beeld AFP

Het Democratisch offensief komt uit deze hoeken
Van Joe Biden tot Tulsi Gabbard: er trekt een kleurrijke stoet van Democratische presidentskandidaten aan het oog van de Amerikaanse kiezer voorbij. Hier zetten we ze allemaal op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden