Vuurdoop voor coalitie, test voor oppositie: wat doet de lokale kiezer vandaag?

Inwoners van zes gemeenten die pas vanaf volgend jaar bestaan, mogen vandaag naar de stembus. Zij kiezen tijdens de herindelingsverkiezingen hun nieuwe gezamenlijke gemeenteraad. Voor de regeringspartijen is deze stembusgang een vuurdoop: kan de lokale kiezer hun regeerakkoord waarderen?

Mark Rutte op straat in gesprek met inwoners van Leeuwarden over de gemeenteraadsverkiezingen.Beeld anp

Natuurlijk: het zijn lokale verkiezingen met lokale thema's. Zoals dreigende tekorten op de gemeentebegroting door rijkskortingen op de zorg (Leeuwarden), meer sociale huurwoningen (Midden-Groningen) en Duitse les op school (Westerwolde). Zoals ondernemer Wietze Snaak uit Noordbroek de herindelingsverkiezingen in Midden-Groningen duidde tegenover RTV Noord: 'Het huwelijk is gesloten. Woensdag mogen we naar de stembus voor de huwelijkse voorwaarden.'

Toch is bekend dat gemeenteraadsverkiezingen gedomineerd worden door landelijke thema's en verhoudingen. Voor GroenLinks is de herindelingsverkiezing de eerste kans om de kater van het mislopen van kabinetsdeelname weg te spoelen. 'De verandering begint in Leeuwarden', zei landelijk voorman Jesse Klaver maandagavond tijdens een drukbezochte 'meet-up' in de Friese hoofdstad.

Jesse Klaver is in gesprek met inwoners van Leeuwarden over de herindelingsverkiezingen.Beeld anp

Vuurdoop

Voor de regeringspartijen zijn de herindelingsverkiezingen een vuurdoop: kan de lokale kiezer hun regeerakkoord waarderen? Ook bij hun kopstukken is Leeuwarden - van alle nieuwe gemeenten met ruim 120 duizend inwoners de grootste - populair. Premier Mark Rutte schoof er zondag aan in de 'VVD Bakkie Doen-truck'. Sybrand Buma (CDA) kwam flyeren, net als Gert-Jan Segers (ChristenUnie). Die botste vrijdag op het Zaailand op Alexander Pechtold (D66). 'Nou doei hè!' - 'Ja hoi!', aldus de korte conversatie tussen de mannen die eerder dit jaar nog maandenlang tegenover elkaar zaten in de Stadhouderskamer.

Pechtolds partij organiseerde zaterdag zelfs het partijcongres in Leeuwarden, dat werd afgetrapt door de lokale lijsttrekker Hilde Tjeerdema. 'Zou het niet mooi zijn als Leeuwarden na zeventig jaar rood bestuur een groene partij aan de macht krijgt?' Pechtold raadde af op een lokale partij te stemmen. Die zijn bij gemeenteraadsverkiezingen al jaren aan een opmars bezig. Maar, zei Pechtold: 'Die hebben geen toegang tot de boomtoppen in Den Haag. De lokale voedingsbodem moet de zuurstof voor de landelijke politiek zijn.'

Fenerbahçe

Op straat had de D66-leider niet bij iedereen succes. Tegen een jongetje: 'Wil jij ook een flyer?' Het jongetje: 'Nee, ik ben voor Fenerbahçe', noteerde een verslaggever van de Leeuwarder Courant. De PvdA hoopt met oud-Kamerlid Lutz - no Lutz, no glory - Jacobi als lijsttrekker de partij opnieuw de grootste te maken in Leeuwarden. Ze vond Lodewijk Asscher aan haar zijde. Spannend wordt het tenminste om één reden: aan peilingen doet men in gemeenteland niet.

'Wel zo relaxt', zei Jacobi tegen Elsevier Weekblad. Eén steunbetuiging heeft ze in ieder geval al, uit opvallende hoek. VVD-mastodont Hans Wiegel zou misschien wel op haar stemmen, liet hij in een videoboodschap weten. Als hij in Leeuwarden had gewoond.

Beeld anp

Wie mogen er stemmen?

In Friesland mag ruim eenderde van de inwoners stemmen. Menaldumadeel, Franekeradeel, Het Bildt en een deel van Littenseradeel fuseren tot de nieuwe gemeente Waadhoeke. Leeuwarden krijgt Leeuwarderadeel en ook een stukje Littenseradeel erbij. Eenderde deel van Littenseradeel komt onder de hoede van Súdwest-Fryslân. In Oost-Groningen gaan Vlagtwedde en Bellingwedde volgend jaar samen verder als Westerwolde. Slochteren, Menterwolde en Hoogezand-Sappemeer worden Midden-Groningen. In Gelderland voegt Rijnwaarden zich bij Zevenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden