Interview

'Vuur was altijd een goed hulpmiddel'

De branden in Indonesië zijn een deel van een wereldwijd probleem, zegt bosbouwkundige Holmgren. 'Als je alleen naar het klimaat kijkt, schrijf je het verkeerde verhaal.'

Een vrijwilliger blust een brandje in Palangkaraya, een stad met 240 duizend inwoners in Indonesië Beeld afp

Vanuit een bosrijk stukje wereld in Bogor, het vroegere Buitenzorg op Java, bestudeert het Center for International Forestry Research (Cifor) de teloorgang van de bossen in de wereld. Maar de problemen die de bossen bedreigen, zijn veelzijdiger dan de ontbossing alleen. 'Je moet uitzoomen', zegt directeur Peter Holmgren.

De bosbranden van Indonesië zijn maar een deel van een probleem dat wereldwijd bestaat en wijdvertakt is. Bossen en natuurgebieden worden tot gigantische papier- en palmolieplantages omgevormd, 'omdat er economische winst te halen valt, omdat mensen er een kans in zien om te investeren', zegt Holmgren. 'Dat moet je meewegen. Je moet niet alleen roepen dat palmolie slecht is. Oliepalmen zijn een prachtig gewas, met een hoge opbrengst. Je moet ze alleen niet in veengebieden neerzetten, of er kostbare bossen voor omhakken.'

Cifor richt zijn aandacht op de tropische gordel rond de evenaar. Daar wordt het landschap bedreigd door dezelfde combinatie van armoede en gewinzucht die ook de bossen in Indonesië bedreigt. Als je uitzoomt, zie je dat er meer overeenkomsten zijn dan verschillen.

Hongersnoden

'Het zijn ecologische rampen die zich langzaam voltrekken. Er waren elders hongersnoden die erger waren dan de branden in Indonesië. Die andere rampen zijn alleen niet zo zichtbaar.

'We kijken nu naar de branden in Indonesië, omdat zij een heleboel rook veroorzaken die ook nog eens naar Singapore waait. De aandacht is enorm zolang de branden en de rook er zijn, vooral in de media. Maar zodra het vuur uit is, is die aandacht meteen weer weg. In de getroffen gebieden wonen 47 miljoen mensen. Dat zijn er drie keer zoveel als in Nederland, hè? Als die mensen alleen in de media lezen dat de branden een ramp zijn voor het wereldklimaat, of dat er daardoor een Formule 1-race niet door kan gaan, dan schrijf je het verkeerde verhaal. Voor de betrokkenen gaat het om heel andere zaken.

'Het vuur is niet het probleem. Vuur is altijd een goedkoop en effectief hulpmiddel geweest in de landbouw, wereldwijd. Wij moeten ons niet alleen concentreren op de klimaataspecten van die branden. De economische kant van het verhaal moet ook meegewogen worden.

Opkomende economie

'In veel rurale gebieden hebben mensen niet de mogelijkheden om hun levensonderhoud te verbeteren. Ook Indonesië is nog steeds een opkomende economie, met de aspiraties en ambities van veel arme mensen die een beter leven zoeken.

'Ja, natuurlijk, de branden zijn een groot probleem. Ja, er gaan belangrijke ecosystemen verloren. Ja, er worden heel veel broeikasgassen uitgestoten. Ja, we creëren gezondheidsproblemen voor de mensen die er wonen. Maar je moet naar de onderliggende problemen kijken.'

Als Holmgren weer inzoomt, moet hij toegeven dat de situatie in Indonesië niet erg hoopgevend is. Van mooie beloften van de vorige en de huidige president is nog weinig terechtgekomen en het ziet er niet naar uit dat dat snel zal veranderen. 'Het is een complex probleem. Een probleem van wetshandhaving, overlappende competenties, gelaagde en onheldere machtsstructuren. Positief is, dat mensen zich nu bewust zijn van het probleem. De wil is er, maar verandering heeft tijd nodig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden