Vulkaan spuwt paradijselijk eilandje Montserrat onder

Het Benedenwindse eilandje Montserrat wordt in zijn bestaan bedreigd. Door de steeds frequentere uitbarstingen van de vulkaan Soufriere raakt het Britse eilandje door puin- en asregens onbewoonbaar....

THE NEW YORK TIMES

The New York Times

SALEM, Montserrat

De reeds lang verlaten hoofdstad ligt in puin. Op 5 augustus werd hij getroffen door asregens en gloeiend hete vulkanische gassen. Bijna tweederde van de bevolking van het piepkleine Caribische eilandje Montserrat is geëvacueerd. De resterende vierduizend bewoners vrezen voor de toekomst.

De grens van het verwoeste gebied rukt steeds verder op naar het noorden, zei Margaret Wilson, die jarenlang op het eiland heeft gewoond, afgelopen vrijdag. Even later zou er weer een uitbarsting volgen van de Soufriere. De vulkaan stootte een paddestoelvormige wolk uit van zo'n tien kilometer hoogte en verduisterde de zon.

Het eilandje, een Britse kolonie, kreeg een regen van as en steentjes te verwerken. Wilson: 'We hebben geen haven meer, geen regeringsgebouwen, geen ziekenhuis en geen vliegveld. Ik weet niet hoe lang we het hier nog kunnen uithouden.'

Montserrat is vaak het 'smaragden eiland' van de Cariben genoemd, vanwege de Ieren die zich hier in de zeventiende eeuw vestigden en door de welige begroeiing, die vooral rijke toeristen trok.

Maar de afgelopen twee jaar zijn de bewoners slechts geconfronteerd met rampspoed. En de laatste twee maanden is het alleen maar slechter geworden op Montserrat, dat een kleine zeshonderd kilometer ten zuidoosten van Puerto Rico ligt.

De vulkaan Soufriere begon op 25 juni een regen van as, steen en gassen uit te spuwen, die een temperatuur van vijfhonderd graden Celsius had. Met een snelheid van soms honderd kilometer per uur baande de hete smurrie zich een weg langs de hellingen van de berg. De stroom kostte aan zeker tien mensen het leven en verscheidene dorpen moesten worden verlaten. Van negen vermisten wordt vermoed dat zij bedolven zijn geraakt.

Na pauze van enkele dagen - de bewoners van Montserrat geloofden al dat het ergste voorbij was - begon de vulkaan opnieuw, elke twaalf uur een volgende uitbarsting. De hoofdstad Plymouth werd het zwaarst getroffen. De huizen vlogen in brand toen de hete stroom de stad bereikte.

De uitbarsting van vrijdag werd voorafgegaan door de sirenes. Het openbare leven kwam tot stilstand en de bevolking ging massaal de straat op om te zien wat ging gebeuren. Even na de uitbarsting werd het aardedonker, auto's en vrachtwagens slipten van de weg, die spekglad was geworden door de aslaag. Mensen vluchtten naar huis alsof ze door een sneeuwstorm renden: ze probeerden hun gezichten te beschermen met mondkapjes en zelfs gasmaskers, hun haar was spookachtig wit van de as.

'Onder deze omstandigheden kan je helemaal niks doen', zegt boer Thomas Farrell, die al twee keer eerder heeft moeten vluchten voor de Soufriere en vorige week met zijn vrouw naar een schuilplaats moest. 'Moeten we blijven of niet, dat is de vraag. Maar aan deze onzekerheid moet een einde komen, uitbarsting of niet.'

Farrell en Montserrat staan niet alleen met hun problemen. Alle eilanden in de regio zijn van vulkanische oorsprong. Op het Franse eiland Martinique barstte de vulkaan Mont Pelée uit in 1902. Er vielen dertigduizend doden.

As die afkomstig was van de jongste uitbarsting van de Soufriere, kwam van de week vijfhonderd kilometer verder terecht op St. Thomas, een van de Maagdeneilanden.

De Britse vulkanologe Jill Norton, assistent-hoofd van de vulkanologische dienst van Montserrat, zegt dat niemand de bewoners zekerheid kan bieden. 'Hoewel de uitbarstingen geleidelijk aan erger worden, kan de vulkaan plotseling tot rust komen. Dat gebeurde zaterdag ook. Volgens de voorspelling zou toen een grote uitbarsting komen, maar het bleef rustig.'

Je kan er gewoon niks van zeggen, meent Norton, 'Het enige dat we weten is dat veel vulkanen een jaar of vijf, zes actief zijn en dan weer een slapend bestaan gaan leiden.'

Totdat de Soufriere op 18 juli 1995 voor het eerst actief werd, was toerisme de voornaamste bron van inkomsten. Maar nadat Plymouth en zijn haven waren geëvacueerd, bleven de cruiseschepen weg.

Nu het vliegveld is gesloten, veel vakantievilla's in de heuvels zijn bedolven onder vulkanische as en het laatste hotel dat nog open was zijn deuren heeft gesloten, zitten veel eilandbewoners zonder inkomsten.

'Ik ben alles kwijt', verzucht Danny Sweeny, eigenaar van een watersportbedrijf. In zijn rijke tijd leerde hij popmusici als Sting en Dire Straits windsurfen en waterskiën. Sweeney weet niet goed wat hij moet doen: weggaan of blijven. 'Ik kan niet beslissen, ik heb hier veel geld in geïnvesteerd.'

Het zuidelijk deel van het peervorminge eiland is uit veiligheidsoverwegingen afgesloten. Wie zich toch in het verboden gebied waagt, wordt gearresteerd. De rest van het eiland is in tweeën gedeeld: een centrale bufferzone die alleen overdag toegankelijk is, of als de sirene het sein 'veilig' geeft, en een veilig gebied in het noorden, waar de autoriteiten proberen de gemeenschap van Montserrat weer op te bouwen.

De omstandigheden waaronder de bewoners - voor zover ze niet zijn gevlucht naar andere eilanden als Antigua, Nevis of Guadeloupe - moeten leven, zijn bar. Meer dan duizend eilanders wonen in kerken en scholen die zijn omgebouwd tot schuilplaatsen.

Sommigen wonen daar al twee jaar, in een ruimte die vaak slechts wordt afgescheiden van de buren met een gordijn. Zij krijgen per maand een kleine honderd gulden per persoon om wat eten te kopen, kinderen krijgen minder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden