Vulkaan smelt Groenlands ijs

Onder de ijskap van Groenland zit een warmtebron van mogelijk vulkanische oorsprong. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in Science (14 december)....

De ijskap van Groenland is immens: ze beslaat een gebied dat 45 keer zo groot is als Nederland. De ijskap is voortdurend in beweging, in wezen is ze een verzameling gletsjers.

Die gletsjers worden gevormd doordat laag na laag sneeuw samengedrukt wordt tot ijs, onder het gewicht van grote hoeveelheden verse sneeuw. De wrijvingskracht van een zware gletsjer is zo hoog dat hij slechts zeer langzaam van de berg af kan glijden.

Maar de snelste gletsjer ter wereld zoeft met 19 meter per dag de Groenlandse hellingen af. Volgens de onderzoekers kan dat alleen als er een dunne laag smeltwater onder de gletsjers aanwezig is. Dat water dient als smeermiddel.

Het belang van smeltwater als smeermiddel is al langer bekend. 'Vooral onder gletsjers buiten het poolgebied stroomt veel smeltwater', vertelt glacioloog Hans Oerlemans van de Universiteit van Utrecht. 'De temperatuur van het ijs in deze gletsjers is bijna nul graden. De zon kan het ijs daarom makkelijk smelten.'

In poolgletsjers ontstaat smelt op een andere manier. 'Het ijs is veel kouder: min dertig tot min veertig graden aan het oppervlak', legt Oerlemans uit. 'De aarde geeft warmte af aan het ijs. Bij dunne gletsjers kan die warmte door het ijs heen ontsnappen naar de atmosfeer. Bij een dikke ijskap als die op Groenland kan dat niet, de warmte zit als het ware gevangen in de onderste ijslaag. Dat laagje smelt, gemiddeld met een paar millimeter per jaar.'

De Amerikanen ontdekten dat het ijs op Groenland met twintig centimeter per jaar afsmelt. 'Dat is spectaculair te noemen', vindt Oerlemans. Voor een dergelijke smelt is een sterke ondergrondse warmtebron nodig.

De onderzoekers vonden in het gebied met grote smelt afwijkingen in het aardmagnetisch veld en de gravitatiekrachten. Ze concluderen dat ondergrondse vulkanische activiteit de meest waarschijnlijke warmtebron is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden