Vulkaan bracht nieuw bestaan

Kali Adem is de verwoestende uitbarsting van de Merapi, drie jaar geleden, te boven gekomen. Dankzij jeeps, toerisme en de verkoop van vulkanisch zand en stenen.

VAN ONZE CORRESPONDENT MICHEL MAAS

YOGYAKARTA - Een jeep is ongeveer twee dode koeien. Dat is de koers die ze in Kali Adem hanteren. Neem Wanto. Die had zes dode koeien, kocht drie jeeps, en heeft nu met zijn jeeps de koeien terugverdiend. Het wemelt in Kali Adem van de jeeps, die allemaal geduldig staan te wachten op toeristen die 'adventure' komen zoeken op de hellingen van de Merapi.

Geen van die toeristen heeft de dode koeien gezien, niemand heeft geroken hoe zij in Kinahrejo lagen te rotten, of gehoord hoe de nog levende koeien, half verbrand, stonden te loeien van de pijn. Zij stappen in het hoogseizoen blij fotograferend achterin de oude Willy's en laten zich met open mond over de asvlaktes van Kali Adem rijden waaronder hele huizen zijn verdwenen.

Dat is alweer meer dan drie jaar geleden. De hete aswolken hadden 353 mensenlevens geëist, duizenden boeren van de berg verdreven en het landschap onherkenbaar veranderd. Zelfs wie wist waar zijn huis was, kon het niet meer vinden. De berg had zijn bewoners duidelijk gemaakt wie er hier de baas was.

Vrijdagochtend was de schrik daarom ontzettend groot, toen de bergbewoners hun ramen en deuren openden en daar een grijswit maanlandschap aantroffen. Zij hadden niets gehoord, niet de doffe onderaardse dreunen gevoeld, geen waarschuwing gekregen en geen voorspelling van een uitbarsting, en toch was alles ineens bedekt met as. Zij waren blij toen zij hoorden dat de as niet van hun Merapi kwam, maar de vulkaan Kelud, 300 kilometer verderop. De Merapi was rustig, er was geen gevaar voor de koeien of de jeeps en de mensen gaan door met hun leven alsof er niets is gebeurd.

De uitbarsting van 2010 heeft Kali Adem verwoest, maar het tegelijk meteen een nieuw bestaan gegeven. De regering gaf iedere boer 15 miljoen rupiah, zo'n 1.200 Euro, voor elke koe die was omgekomen. Niemand kocht nieuwe koeien, want er was geen gras meer om ze mee te voeren en de stallen waren ook verdwenen. Ook veel wegen waren onder de as bedolven. Alleen een jeep kon moeiteloos over het stoffige landschap rijden. Dus kocht iedereen een jeep.

Nog voordat de as was afgekoeld, meldden zich de eerste toeristen en het duurde niet lang of het vervoer van toeristen per jeep werd de belangrijkste bron van inkomsten voor de boeren van Kali Adem, gevolgd door de lucratieve handel in vulkanisch zand en stenen voor de bouw.

Wie geen huis meer had, kreeg een huisje in een vluchtelingencomplex, een eind naar beneden op de helling. Het zijn nette huisjes en her en der in het complex zie je al nieuwe daken, uitbreidingen, een goede voordeur: de eerste tekenen van de nieuwe welvaart.

De mensen op de helling lijken zich nauwelijks om de as te bekommeren. Zij weten wat zij moeten doen: veel water spuiten op de daken en de wegen, of wachten op de regen. Het komt wel weer goed.

Dat is de geest die je proeft langs de wegen van Yogya, ook helemaal beneden in de stad. Vier dagen rouw is de mensen hier kennelijk wel genoeg geweest. Maandag doen de mensen hun mondkapjes af en beginnen overal de stoepen schoon te spuiten, en de as op hopen te scheppen.

De smerige as die de mensen dagenlang de adem heeft benomen, boezemt de mensen van Yogya ineens geen angst meer in. In tegendeel. Zakjes gevuld met as worden nu zelfs mee naar huis genomen. Voor de planten. Want vulkanische as is de beste mest die er bestaat. Als je leeft in de schaduw van de Merapi, dan weet je dat soort dingen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden