VU-econoom Nijkamp hergebruikte veel van zijn teksten

VU-econoom Peter Nijkamp hergebruikte veelvuldig delen van zijn teksten in wetenschappelijke artikelen, zonder dit aan de lezer duidelijk te maken. Dat concludeert de commissie die zijn oeuvre het afgelopen jaar onderzocht op plagiaat.

Vrije Universiteit AmsterdamBeeld anp

De commissie onder leiding van oud-hoogleraar belastingrecht Jaap Zwemmer van de Universiteit van Amsterdam was in het leven geroepen na klachten over 'wetenschappelijk wangedrag' van de hoogleraar ruimtelijke economie. Het was het derde en meest omvangrijke onderzoek naar het werk van de in opspraak geraakte Nijkamp. De academische prijswinnaar en oud NWO-voorzitter zou overdadig gebruik hebben gemaakt van zelfcitatie - het hergebruiken van eigen tekstfragmenten - zonder heldere verwijzing.

Vorige week concludeerde het LOWI, de wetenschappelijke scheidsrechter, nog dat er geen sprake was van plagiaat door Nijkamp en een oud-promovenda. Maar wat dinsdag eindelijk voor helderheid had moeten zorgen in een al bijna twee jaar durende kwestie, biedt opnieuw stof tot discussie. Het bestuur van de VU verwerpt namelijk een deel van de conclusies van haar eigen commissie en Nijkamp noemt het onderzoek 'broddelwerk'.

Er is dan misschien geen sprake van plagiaat in de zin van 'pronken met andermans veren', stelt de onderzoekscommissie, maar Nijkamp maakte zich wel schuldig aan discutabel gedrag, ofwel 'questionable research practice'. Deze term wordt sinds vorig jaar door de KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) gehanteerd omdat er over de benaming 'zelfplagiaat' nogal wat onduidelijkheid bestond. Ook suggereert de commissie dat Nijkamp kwantiteit en niet kwaliteit leidend heeft laten zijn in zijn publicatiestrategie.

'Ontzagwekkend' oevre

De commissie hield een selectie van 261 publicaties uit Nijkamps 'ontzagwekkende' oeuvre van bijna 2.400 publicaties tegen het licht. Criteria waren de digitale beschikbaarheid van de artikelen en het feit dat ze verschenen in gerefereerde (peer reviewed) wetenschappelijke tijdschriften. In 43 van de onderzochte publicaties trof de commissie 'overlappende passages' aan zonder 'bronvermelding die de lezer had moeten attenderen op het feit dat het op deze plekken geen oorspronkelijk werk betrof'.

Het bestuur van de Vrije Universiteit sluit zich aan bij de conclusie dat Nijkamp helderder had kunnen zijn in zijn bronverwijzingen. 'De omvang van het hergebruik van eigen teksten roept vragen op', zegt rector Frank van der Duijn Schouten in een reactie. De andere conclusies van de commissie wijst het bestuur van de universiteit echter af omdat de publicaties van Nijkamp niet inhoudelijk individueel zijn onderzocht door de commissie.

Nijkamp noemt het rapport 'ongefundeerde lariekoek'. Hij zegt niets verkeerd te hebben gedaan en kan dat 'empirisch aantonen'. Volgens Nijkamp heeft de commissie niet alleen maar gerefereerde artikelen bekeken, maar ook naar bijvoorbeeld 'discussiestukjes' of 'editorials'.

'Ik weet hoe je wetenschap bedrijft en doe het al jaren met veel idealisme en toewijding', zegt de econoom, die inmiddels met emeritaat is. Natuurlijk recyclet hij weleens eerdere passages, maar dat doet iedereen in zijn vakgebied. 'Als we willen dat het anders gaat, prima, maar verander dan vanaf nu de praxis. Nu ben ik het slachtoffer van niet bestaande regels.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden