VS winnen kwartetspel om M-Oosten

De discussie die de VS, de VN, de EU en Rusland in New York hebben gevoerd over het Midden-Oosten staat wel erg ver af van de werkelijkheid....

Van onze correspondent Ferry Biedermann

Een 'diepe kloof' is opnieuw gesignaleerd tussen de Verenigde Staten en de rest van de wereld wat betreft het conflict tussen Israël en de Palestijnen. De bijeenkomst in New York van het zogenoemde kwartet van bemiddelaars, de VS, de Verenige Naties, de Europese Unie en Rusland, toont echter veeleer de diepe kloof aan tussen schijn en werkelijkheid als het over het Midden-Oosten gaat.

De drie andere partners in New York weigerden mee te gaan met de Amerikaanse obsessie om Yasser Arafat buiten spel te zetten. Daarmee was de toon gezet voor de eerste bijeenkomst van het kwartet sinds de Midden-Oostentoespraak van president Bush, eind vorige maand. Afgezien van het feit dat Amerikaanse bronnen mompelen dat er binnenskamers een ander geluid te horen was, betekent de focus op Arafat dat de VS het pleit al gewonnen hebben.

De Palestijnse Autoriteit heeft grote behoefte aan hervorming en democratisering, maar de discussie daarover heeft op de korte termijn weinig te maken met het vlottrekken van het vredesproces. Hervormingen bieden geen enkele garantie dat er een einde komt aan het conflict. De kans dat zich juist een militantere leiding aandient, is volgens veel Palestijnen zeer aannemelijk.

De discussie over de toekomst van Arafat is daarom grotendeels irrelevant voor het vredesproces . Toch zijn de Amerikanen erin geslaagd vrijwel iedere actie in het Midden-Oosten uit te stellen tot na de aangekondigde Palestijnse verkiezingen, begin volgend jaar. Daarna zal het ook zeker nog enige maanden duren voordat er een duidelijk beeld naar boven komt van de verhoudingen binnen de Palestijnse Autoriteit.

Tegen de tijd dat de mist rond de interne Palestijnse aangelegenheden is opgetrokken, zijn we mogelijk een jaar verder. Dat lijkt precies waar het de regering-Bush om te doen was: tijd winnen, terwijl het toch lijkt alsof de Amerikanen een redelijk plan hebben klaarliggen voor het oplossen van het conflict.

Dat de opzet van de Verenigde Staten is geslaagd, valt onder meer op te maken uit de inhoud van de slotverklaring van het kwartet. Israël wordt niet eens meer opgeroepen zich onmiddellijk terug te trekken uit de Palestijnse steden op de Westoever, dat hoeft pas zodra 'de veiligheid verbetert door wederzijdse stappen'. Aangezien het veiligheidsoverleg stil ligt, is dat in feite een carte blanche van de wereldgemeenschap aan Israël.

De Amerikanen hebben ook hun andere doel bereikt, namenlijk het zoethouden van de Arabische bondgenoten. Die hebben zich in New York uiteindelijk achter het door de VS beïnvloede plan van het kwartet geschaard, omdat daarin toch sprake is van een Palestijnse staat naast Israël op redelijk korte termijn. 'Hoewel we het niet eens zijn met sommige details', aldus een kanttekening van de Jordaanse minister van Buitenlandse Zaken.

Het is voor de Amerikanen van groot belang dat ze het conflict tussen Israël en de Palestijnen zoveel mogelijk van de internationale agenda afhouden. Ze hebben al hun aandacht nodig voor de 'strijd tegen het terrorisme' en de mogelijke actie tegen Irak, die eind dit jaar of begin volgend jaar zou kunnen komen.

Een nieuwe opleving van het Israëlisch-Palestijnse conflict zou schadelijk zijn voor de Amerikanen. Maar grote vooruitgang in het vredesproces, waardoor ze zich in het Midden-Oosten moeten storten, is ook niet aantrekkelijk. Zo'n intensieve betrokkenheid vergt veel energie en brengt veel risico's met zich mee.

De stappen die nu genomen worden door het kwartet, zoals een werkgroep sturen om met de hervormingen te helpen en het opnieuw bijeenkomen over een paar maanden, bieden geen enkele hoop op een oplossing. Het ziet ernaar uit dat de wereldgemeenschap berust in de huidige situatie en zelfs de Israëlische herbezetting van de Palestijnse steden door de vingers ziet, zolang die effectief lijkt in het kalmeren van de situatie.

Die houding is voor de Palestijnse militanten alleen maar aanleiding om nog harder te proberen de Israëlische veiligheidsmaatregelen te omzeilen . Het enige argument dat nu nog kan worden ingebracht tegen Palestijnse beweringen dat de wereld pas naar hen luistert als er geweld wordt gebruikt, is dat zelfs op de momenten dat het conflict escaleerde niemand effectief in actie kwam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden