Nieuws JSF

VS voeren voor het eerst aanval uit met JSF-gevechtsvliegtuig

De VS hebben de eerste aanval uitgevoerd met de JSF, na twintig jaar van tegenslagen bij de ontwikkeling. Een toestel steeg op van het amfibie-aanvalsschip USS Essex in de Perzische Golf en voerde een bombardement uit in Afghanistan. De F-35, zoals het gevechtsvliegtuig nu heet, is mede ontwikkeld door Nederland en is met 420 miljard dollar ’s werelds duurste defensieproject ooit.

Een F-35 wordt bijgetankt in de lucht. Beeld US Department of Defense

Het Amerikaanse oorlogsdebuut van ’s werelds modernste gevechtsvliegtuig is een mijlpaal in een project dat werd geplaagd door technische problemen, stijgende kosten en vertragingen. Ook Nederland heeft de F-35 aangeschaft.

De Israëlische luchtmacht gebruikte eerder dit jaar al de stealthjager voor een bombardementsmissie in Syrië. Die aanval was de eerste inzet van het toestel, dat wereldwijd de verouderde F-16’s moet gaan vervangen. Naar het Amerikaanse oorlogsdebuut werd echter uitgekeken omdat de F-35 werd bedacht door de VS en in de komende decennia het belangrijkste gevechtsvliegtuig van de Amerikanen moet worden.

De F-35 die donderdag werd gebruikt tegen een Taliban-doelwit in de provincie Kandahar, is de versie die speciaal werd ontwikkeld voor het Amerikaanse marinierskorps. Dit toestel kan verticaal landen en opstijgen vanaf amfibie-aanvalsschepen, de kleine vliegdekschepen die de gevechtsoperaties van het korps moeten ondersteunen. Ook de Britten hebben deze versie gekocht.

Een F-35 stijgt op van het amfibie-aanvalsschip USS Essex in de Perzische Golf. Beeld AFP

Verouderde vloot

Er zijn nog twee andere versies van de F-35 ontwikkeld, voor de marine en de luchtmacht. Nederland, dat 38 vliegtuigen heeft aangeschaft, zal gaan vliegen met de luchtmachtvariant. In totaal zullen de VS zo’n 2.500 toestellen aanschaffen voor de diverse krijgsmachtdelen om de verouderde vloot van F-16’s, F-18’s en Harriers te vervangen.

Het Amerikaanse oorlogsdebuut van de F-35 tekende zich de afgelopen dagen al af. F-35’s stegen op van de USS Essex om verkenningsvluchten uit te voeren boven Somalië, waar de VS regelmatig strijders aanvallen van de strijdgroep Al-Shabaab. Ook moesten de zes marinierstoestellen aan boord van het schip gereed zijn voor aanvalsmissies in Afghanistan tegen de Taliban.

Volgens de mariniers werden de F-35 te hulp geroepen om een operatie op de grond te ondersteunen tegen de Taliban. ‘De grondcommandant oordeelde dat de aanval succesvol was’, aldus het korps in een verklaring. Of de piloten van de F-35’s, die in de lucht moesten worden bijgetankt, de high techkwaliteiten van het toestel ten volle hebben gebruikt, is niet duidelijk. 

Een F-35 van het Amerikaanse marinierskorps twee jaar geleden tijdens een transatlantische vlucht. Beeld US Marines Corps

Gevoelige operaties

Het geavanceerde vliegtuig is onder andere moeilijk te zien op de radar waardoor het diep in vijandelijk gebied kan doordringen. Ook beschikt het over sensors en andere hoogwaardige technologie om van grote afstand aanvallen uit te voeren, luchtgevechten te overleven en luchtdoelraketten te ontwijken. 

De fabrikant van de F-35, Lockheed Martin, erkende in 2011 dat de meeste problemen bij de ontwikkeling van het vliegtuig werden veroorzaakt door de mariniersversie. Zo waren er berichten dat deze veel te zwaar zou zijn. Hierdoor moesten de andere varianten ook aangepast worden. Critici van het project waarschuwden al vanaf het begin dat het ontwikkelen van één gevechtsvliegtuig die geschikt moest zijn voor alle krijgsmachtdelen, vragen was om problemen.

Maar ook na de eerste vlucht van de F-35 in 2006, kwam er geen einde aan de technische tegenvallers. In 2014 werden alle testvluchten van de stealthjager zelfs tijdelijk gestopt na brand in een F-35. 

Hoe de Israëlische F-35’s functioneerden in mei tijdens de Syrië-missies en of er technische problemen waren, is ook onduidelijk.  De Israëlische luchtmacht hult zich in stilzwijgen over de gevoelige operaties van de F-35’s tegen militaire doelwitten van Hezbollah en Iran in Syrië. Ook wordt er gespeculeerd dat Israël de F-35 tot ver buiten de landsgrenzen inzet voor verkenningsmissies, hoogstwaarschijnlijk tegen Iran.

‘Wij vliegen de F-35 in het gehele Midden-Oosten’, pochte de bevelhebber van de Israëlische luchtmacht Amikam Norkin eerder dit jaar. Israël heeft vijftig toestellen gekocht.

De ontwikkeling van de F-35 werd in 1997 in gang gezet om wereldwijd de F-16’s te vervangen. Het toestel kost zo’n honderd miljoen dollar per stuk. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden