Nieuws Syrië

VS verplaatsen beruchte Britse ‘Jihadi Beatles’ vanuit Syrië naar het buitenland

Het Amerikaanse leger heeft twee beruchte Britse IS-strijders die in Noord-Syrië werden vastgehouden door de Koerden, naar het buitenland overgebracht. Dit heeft president Trump donderdag bevestigd. 

Twee beruchte Britse IS-strijders (bijnaam: The Beatles) zouden door het Amerikaanse leger uit een Koerdische gevangenis in Syrië zijn weggehaald. Beeld AFP

De verplaatsing van de gevangenen, betrokken bij veel onthoofdingen, zou al hebben plaatsgevonden terwijl Turkije zich voorbereidde op het offensief dat Ankara woensdag begon tegen de Syrisch-Koerdische YPG-militie. Volgens een Amerikaanse functionaris worden de IS-strijders nu vastgehouden in Irak. 

Trump zei in een tweet dat het tweetal uit voorzorg uit Syrië was gehaald, voor het geval dat Turkije en de Syrische Koerden de controle over de situatie in het noorden verliezen. Door de Turkse inval kan de bewaking van de IS-gevangenen in gevaar komen. De door Koerden geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), waarvan de YPG deel uitmaakt, bewaken momenteel duizenden IS-strijders. ‘Zij zijn het ergst van allemaal’, aldus Trump over het tweetal.

Volgens de president bevinden de Britten zich nu op een ‘beveiligde locatie’. Het duo, El Shafee Elsheikh (bijgenaamd Jihadi George) en Alexanda Anon Kotey (Jihadi Ringo), maakte deel uit van een IS-cel die ‘The Beatles’ werd genoemd. Ze kregen deze bijnaam van IS-gevangenen vanwege hun Britse accent. De terreurgroep hield sinds 2014 meer dan twintig westerlingen vast, onder wie journalisten en hulpverleners.

Van hen werden er zeven onthoofd. Een aantal Syrische soldaten ondergingen hetzelfde lot. De video’s die IS van de onthoofdingen naar buiten bracht, leidden wereldwijd tot geschokte reacties. De twee Britten werden in het oosten van Syrië gevangen genomen door Koerdische strijders. Hun aanhouding leidde mede tot een verheviging van het debat in Europa en de VS over hoe westerse IS-strijders moeten worden vervolgd.

Buitenlanders

De Britten, afkomstig uit Londen, worden ook van verdacht van betrokkenheid bij de marteling van westerse journalisten en hulpverleners. Volgens de VS, die hen op een terreurlijst plaatste, werden de IS-gevangenen onderworpen aan waterboarding en kregen ze elektrische schokken toegediend. 

Andere Britse leden van ‘The Beatles’-cel waren Mohammed Emwazi (bijnaam Jihadi John) en Aine Davis (Jihadi Paul). Die laatste werd in Turkije vastgezet. Emwazi, naar verluidt betrokken bij de moord op de Amerikaanse journalist James Foley, werd in 2015 bij een Amerikaanse drone-aanval gedood.  

De twee nu overgeplaatste Britten worden mogelijk snel naar de VS gebracht. Justitie wil hen in Virginia aanklagen vanwege hun betrokkenheid bij de dood en slechte behandeling van Amerikaanse IS-gevangenen. De moeder van Elsheikh probeert al enige tijd via de rechter Britse medewerking aan hun berechting te blokkeren. Zij vindt dat Londen niet mag meewerken aan het overdragen van bewijs aan de Amerikanen omdat het tweetal in de VS de doodstraf kan krijgen, een straf die in Groot-Brittannië is afgeschaft. De moeder verloor de rechtszaak begin dit jaar, maar nu moet het hoogste Britse hof oordelen of de regering mag meewerken aan de berechting in de VS.

President Trump liet woensdag ook weten dat verscheidene gevangen IS-strijders binnen Syrië zijn overgeplaatst om te voorkomen dat ze tijdens gevechten de benen nemen. Volgens The New York Times gaat het om enkele tientallen strijders. Op de Amerikaanse basis waar de twee Britten zich nu zouden bevinden, werden al enkele IS-strijders met de Amerikaanse nationaliteit gevangen gehouden. Sommigen zijn inmiddels naar de VS overgebracht.  

Ontsnappen

Op de vraag of er IS-strijders zullen ontsnappen door het Turkse offensief, zei Trump dat hij zich daar geen zorgen over maakt. Als ze ontsnappen, aldus de president, dan gaan ze naar Europa. ‘Daar willen ze heen. Ze willen terug naar hun thuis.’ 

Onder de 14- tot 18 duizend strijders die nog altijd actief zijn bij IS, bevinden zich drieduizend buitenlanders. Dat blijkt uit een recent Amerikaans overheidsrapport. De terreurgroep heeft toegang tot het vluchtelingenkamp Al Hol, waar zo’n 68 duizend vrouwen en kinderen uit het voormalige kalifaat zitten.

Een Turks offensief in Syrië zal IS in de kaart spelen, schreef Volksrant-correspondent Ana van Es eerder deze week. SDF-strijders, nu bezig met het verhinderen van de terugkeer van IS, zullen gestationeerd worden aan de Turkse grens en kunnen op langere termijn mogelijk niet meer alle gevangen IS-strijders bewaken. 

Amerika wil Turkije de verantwoordelijkheid geven over de IS-gevangenen. Turkije is in het verleden mild geweest voor Europese IS-strijders, die veelal over Turks grondgebied het toenmalige kalifaat wisten te bereiken. Mogelijk repatrieert Turkije de circa tweeduizend buitenlandse gevangenen terug naar hun thuislanden. Nederland en andere Europese landen hebben altijd gezegd dat ze hen terugnemen als ze zich weten te melden bij een consulaat. Turkije kan dit faciliteren. 

Dit schreven we eerder over de omgang met Nederlandse Syriëgangers

Eén van de gevolgen van de Amerikaanse terugtrekking uit Noord-Syrië is dat terreurgroep IS een gouden kans krijgt om zich te hergroeperen en te werken aan een terugkeer. 

In de regeringscoalitie is weinig draagvlak om Nederlandse Syriëgangers te repatriëren, zo bleek eerder dit jaar. ‘Wij hebben geen behoefte aan tikkende tijdbommen.’ 

In alle verborgenheid werkt een speciale eenheid in Nederland aan het deradicaliseren van teruggekeerde Syriëgangers. Emotioneel en soms gevaarlijk werk. ‘Zit daar ineens een hooggeplaatst kopstuk op de bank.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden