Nieuws Navo-afspraken

VS verbijsterd over Voorjaarsnota: ‘Nederland draagt te weinig bij aan de Navo’

Nederland verliest zijn positie binnen de Navo als ‘middenmoter’ op het gebied van defensie-uitgaven en zakt naar ‘het rijtje van vijf tot zeven landen in de Navo die het minst uitgeven’. Dat zegt de Amerikaanse ambassadeur in Nederland Pete Hoekstra in reactie op de maandag verschenen Voorjaarsnota.

Amerikaanse ambassadeur in Nederland Pete Hoekstra. Beeld Guus Dubbelman

Het kabinet heeft daarin extra geld voor Defensie gereserveerd. Het gaat in totaal om 1,5 miljard euro tot 2024, en daarna 162 miljoen structureel per jaar. Volgens minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten laat dit zien ‘dat Defensie tot de topprioriteiten van dit kabinet behoort’ en dat ‘Nederland hiermee laat zien dat we onze afspraken nakomen en een betrouwbare bondgenoot binnen de NAVO zijn’.

Maar volgens Hoekstra wordt het tegendeel aangetoond, namelijk dat Nederland op defensiegebied nog steeds geen serieuze stappen zet om Navo-afspraken na te komen. In 2014 spraken Navo-landen in Wales af om, gezien de verslechterde internationale veiligheidssituatie, ‘ernaar te streven binnen tien jaar te bewegen naar de 2 procent-richtlijn’ voor defensie-uitgaven, gerelateerd aan het bruto binnenlands product (bbp).

Hoekstra: ‘Ik ben door Defensie ingelicht over hun plannen en heb ze gevraagd wat het betekent voor het uitgavenniveau in 2024. En zij zeiden: in 2024 zullen we 1,3 procent van het bbp uitgeven aan defensie.  Dat is een heel duidelijk statement: we blijven op 1,3 procent zitten. Het is echt geld. Maar je kunt niet claimen dat dit een belangrijke stap is richting 2 procent. De echte vraag blijft: waarom is Nederland niet bereid om zijn eerlijke aandeel bij te dragen aan de Navo?’

‘Realpolitik’ 

In februari hield premier Rutte nog een toespraak in Zürich waarin hij een pleidooi hield voor Europese ‘Realpolitik’ en zich duidelijk uitsprak over de defensie-uitgaven: ‘In 2014 hebben alle NAVO-leden afgesproken dat zij in 2024 2 procent  van het bbp aan hun defensie gaan besteden. We moeten vasthouden aan deze belofte, niet alleen omdat de Amerikanen vinden dat de Europese bijdrage aan de NAVO moet stijgen, maar vooral omdat het in ons eigenbelang is.’

Volgens Hoekstra zullen dan ook niet alleen de VS maar ook andere Navo-bondgenoten die wel stappen zetten richting 2 procent ‘heel teleurgesteld’ zijn. De vraag over de ongelijke lastenverdeling binnen de Navo, tussen Amerika en de Europese bondgenoten die de kelk met ‘vredesdividend’ na de Koude Oorlog helemaal leegdronken, is allerminst nieuw. Maar zij heeft aan urgentie gewonnen door de verslechterende internationale veiligheidssituatie en met het aantreden van president Trump. In december meldde The New York Times dat Trump binnenskamers herhaaldelijk heeft gezegd dat hij zich liever uit de alliantie terug zou trekken.

Duitsland

Onlangs uitte Hoekstra’s collega in Berlijn, Richard Grenell, ook al felle kritiek op de ontwikkeling van de Duitse defensie-uitgaven, die volgens de huidige schattingen in 2024 circa 1,24 procent van het bbp zullen bedragen. Maar ook Nederland dreigt dus in de bezemwagen terecht te komen, vrezen de Amerikanen.

En daarmee stellen Nederland en andere Europese bondgenoten zelf de toekomst van de Navo ter discussie, zegt Hoekstra. ‘Als deze landen de waarde van de Navo niet zien, en multilaterale organisaties niet op waarde schatten, ontstaat er discussie. De VS hebben decennia de rekening betaald, maar we zullen dat niet blijven doen. En als de Europeanen er niet in investeren zoals ze beloofd hebben, kan dat het debat stimuleren over de vraag wat we eigenlijk met de Navo willen.’

Reactie

Volgens minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten ‘heeft Hoekstra een punt: 1,3 procent is geen 2 procent’, maar ze voegt eraan toe dat Nederland wel stappen zet. ‘We zijn een betrouwbare bondgenoot.’ Bijleveld-Schouten wijst er ook op dat je niet alleen moet kijken naar het geld, maar ook naar betrokkenheid en investeringen in capaciteit – punten waarop Nederland beter scoort. ‘Als het gaat om bijdragen aan militaire missies, dragen we meer dan ons steentje bij.’ De minister is het ermee eens dat er meer geïnvesteerd moet worden in defensie, niet zozeer omdat de Amerikanen dat vragen ‘maar vooral omdat dat in het belang is van onze eigen veiligheid’.    

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden