VS sturen commando's naar Georgië

De Verenigde Staten hebben een nieuw front geopend in de strijd tegen het terrorisme. In Georgië worden honderd à tweehonderd Amerikaanse militaire adviseurs en commando's gelegerd....

De voorhoede van het Amerikaanse contingent is vorige week in de Kaukasus aangekomen met tien militaire helikopters voor het Georgische leger. Officieel in het kader van een samenwerkingsprogramma tussen met het Pentagon dat al vorig jaar van start ging, maar volgens de Washington Post in feite omdat de Pankisi-kloof in het noorden van Georgië als vluchthaven dient voor enkele tientallen Al Qa'ida-strijders. De Amerikanen zouden worden geleid door onderminister van Defensie Otar Shalikashvilli, die van Georgische komaf is.

De Pankisi-kloof is een glooiend bergdal van drie kilometer breed en dertig kilometer lang dat wordt afgesloten door de besneeuwde toppen van de Kaukasus. De dorpjes in de kloof worden bewoond door afstammelingen van Tsjetsjenen die in de negentiende eeuw vluchtten voor de legers van de tsaar. In 1999, toen het Russische leger een nieuwe campagne begon tegen de Tsjetsjeense rebellen, trokken er weer zevenduizend mensen de bergen over. Sindsdien klaagt Moskou dat de kloof door rebellen wordt gebruikt als uitvalsbasis voor acties tegen het leger. Bezoekers aan de kloof zeggen dat er een splinternieuwe moskee is gebouwd, de mannen er rondlopen in uniform (maar niet met wapens) en sommige vrouwen gesluierd gaan. Kennelijk hechten de VS nu geloof aan de Russische bewering dat er contact bestaat tussen de Tsjetsjenen en Al Qa'ida.

Voor Rusland is de legering van Amerikanen een nachtmerrie. 'We denken dat de toestand in de regio er verder door kan verslechteren, en die is nu al moeilijk genoeg', aldus minister van Buitenlandse Zaken Ivanov. Moskou ziet de Transkaukasus als zijn achtertuin en heeft militaire bases in Georgië, Armenië en Azerbeidzjan. Het Russische leger is schoorvoetend bezig het aantal militairen in Georgië te verminderen. Dat de Amerikanen misschien worden gelegerd op een basis die onlangs door de Russen is ontruimd, is zout in de wonde.

Het leger mort over de groeiende Amerikaanse aanwezigheid in de landen van de voormalige Sovjet-Unie. 'Op de lange duur zijn deze bases bedoeld om Rusland aan te vallen, en niet Bin Laden', schreef een groep gepensioneerde generaals vorige week in een open brief aan president Poetin. Ze beschuldigen hem ervan dat hij 'een lakei van het Westen' is.

De Amerikanen hebben niet alleen vanwege de aanwezigheid van Al Qa'ida-strijders baat bij de legering van militairen in Georgië. Washington lobbiet al jaren voor de aanleg van een pijpleiding door de Kaukasus naar Turkije voor de export van olie uit de landen rond de Kaspische Zee. De pijpleiding mijdt Russische grondgebied, en zou daardoor de greep van Moskou op de regio verzwakken, terwijl er meer olie op de wereldmarkt zou komen en de prijzen op de lange duur zouden dalen.

Het versterkt de wankele positie van de Georgische president Sjevardnadze, een voorbeeldige bondgenoot van de VS die al jaren naar het NAVO-lidmaatschap hengelt. In grote delen van zijn land heeft Sjevardnadze niets te vertellen. Na de onafhankelijkheid in 1991 brak er een burgeroorlog uit, en sindsdien zwaaien in de provincies Abchazië, Ossetië en Adzjarië plaatselijke potentaten de scepter. De economie kwijnt weg, en naast het geld dat Georgische gastarbeiders in Rusland naar huis sturen, zijn corruptie en drugssmokkel de voornaamste bron van inkomsten. Georgië heeft niet genoeg geld voor de import van olie en gas, en het land zit in de winter soms dagen zonder licht en verwarming.

Het Georgische leger, dat officieel 30 duizend man telt, is te zwak om de orde te herstellen. Op een paar speciale eenheden na bestaat het leger alleen op papier. Officieren ontvangen maandenlang geen soldij en dienstplichtigen lijden aan ondervoeding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden