VS steunen Vietnam in dispuut met China

De Verenigde Staten gaan een groep Aziatische buurlanden van China financieel extra ondersteunen bij hun territoriale conflicten met dat land. Dat kondigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry maandag aan tijdens een bezoek aan Vietnam.

AMSTERDAM - De steun komt op een moment dat de spanningen in de regio over deze kwestie sterk zijn opgelopen. China heeft nog niet op de Amerikaanse stap gereageerd.


De landen ontvangen 24 miljoen euro extra 'om hun territoriale wateren te beschermen en om daar vrijheid van verkeer te garanderen', aldus Kerry. Het leeuwendeel gaat naar Vietnam, dat ook vijf patrouilleboten krijgt.


De VS investeren jaarlijks al miljoenen in maritieme steun aan Zuidoost-Aziatische landen. Kerry bezoekt vandaag de Filippijnen, dat ook gebieden in de Zuid-Chinese Zee opeist.


De Zuid-Chinese Zee is één van de drukste commerciële vaarroutes ter wereld. Daarnaast is het gebied rijk aan olie, aardgas en vis. Zeggenschap over de wateren en eilanden is hierdoor een lucratieve kwestie voor de omliggende landen. China is met vijf landen in conflict over de Zuid-Chinese Zee, die China in zijn geheel opeist.


Zowel China als Vietnam beroept zich op historische landkaarten en eigendomsdocumenten om gebieden te claimen. Het probleem daarbij is dat grenzen in het gebied tot ver in de twintigste eeuw niet duidelijk werden afgebakend. Bovendien waren veel Zuidoost-Aziatische landen vroeger Chinese vazalstaten. Hierdoor tracht China de gebieden hieromheen als historisch grondgebied te claimen.


Territoriale conflicten tussen China en Vietnam leidden eerder tot spanningen. Beide landen vochten in 1979 een grensoorlog uit, waarbij duizenden en mogelijk zelfs tienduizenden mensen stierven. In 1988 kwamen 70 Vietnamese mariniers om tijdens een zeeslag vlakbij betwiste eilanden. Geschillen over visrechten leiden geregeld tot gewelddadige incidenten op zee.


Communistisch

De Amerikaanse steun is opmerkelijk, omdat de VS en Vietnam tijdens de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw een bloedige oorlog voerden. Ook opvallend is dat Vietnam net als China een communistische eenpartijstaat is. Aanvankelijk was zeggenschap over de Zuid-Chinese Zee vooral een kwestie tussen China en Vietnam, maar in de loop der jaren hebben Taiwan, de Filippijnen, Maleisië en Brunei zich ook in het conflict gemengd.


'China acht de Zuid-Chinese Zee van cruciaal strategisch belang om zich te verdedigen tegen de Verenigde Staten', aldus Frans-Paul van der Putten, onderzoeker aan instituut Clingendael en gespecialiseerd in internationale veiligheid en Azië. 'China hekelt Amerikaanse militaire oefeningen en het verzamelen van inlichtingen voor de Chinese kust. Zeggenschap over de hele zee zou voor China een hefboom kunnen zijn om Amerikaanse schepen te weren.'


De Verenigde Staten hebben eerder hun zorg uitgesproken over toenemende Chinese agressie tegenover andere Aziatische landen. Hoewel de VS zeggen neutraal te zijn in de territoriale conflicten, benadrukken zij de noodzaak van een vreedzame oplossing tussen China en haar buurlanden bij hun geschil. Veel Amerikaanse commerciële schepen varen door de omstreden wateren. China stelt dat de VS geen recht hebben om zich te mengen in conflicten tussen China en andere landen.


'Het grootste probleem is dat de ruziënde landen elkaar niet vertrouwen', zegt Van der Putten. 'Vietnam en de Filippijnen vrezen Chinese expansiedrift, terwijl China bang is voor Amerikaanse aanwezigheid in de regio. Hierdoor loopt het conflict steeds hoger op.'


Eerder deze maand botste een Amerikaans militair vaartuig bijna op een Chinees vliegdekschip. De VS stellen dat ze in internationale wateren voeren, terwijl China beweert dat het Amerikaanse schip 'offensieve acties' ondernam tegen een Chinese marineoefening.


Van der Putten maakt zich zorgen over het zeedispuut. 'De conflicten in de regio stapelen zich op. Tijdens de Koude Oorlog was Zuidoost-Azië het strijdtoneel voor de grote mogendheden. Ik vrees dat deze situatie opnieuw kan ontstaan, maar ditmaal met China, Japan en de VS als strijdende partijen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden