VS moeten zich terugtrekken uit Irak

Wat doen de Amerikanen en hun paar onfortuinlijke bondgenoten in godsnaam nog in Irak? Het karwei is geklaard, Saddam Hussein is verwijderd en de structuur van de Ba'ath-partij is ontmanteld, verder is er geen eer aan te behalen....

Ferry Biedermann

Een bezetting staat die doelen alleen maar in de weg. Hoe meer bloed er vloeit en hoe meer martelschandalen er naar buiten komen, hoe meer woede er ontstaat. Het wordt voor gematigde Irakezen steeds moeilijker hun stem te laten klinken.

Inderdaad hebben de VS en de bondgenoten een verantwoordelijkheid tegenover Irak. Die wordt nu echter ook niet naar behoren vervuld. Ondanks alle berichten over geweld tegen westerlingen zijn de meeste slachtoffers van het geweld uiteraard Irakezen.

Bovendien is het de vraag of de coalitie er ooit nog in slaagt de situatie zodanig te stabiliseren dat na een terugtrekking gegarandeerd geen geweld uitbreekt. Het is dan beter meteen maar weg te gaan en de Irakezen zelf verantwoordelijkheid te laten nemen. Uiteraard moet het Westen alle hulp blijven aanbieden die het land kan gebruiken en als het echt helemaal uit de hand loopt kan een gericht internationaal humanitair ingrijpen opnieuw overwogen worden.

Om nu de hele puinhoop over te dragen aan de Verenigde Naties is echter geen oplossing. Als de Amerikaanse troepen blijven dan worden de VN simpelweg gezien als een verlenging van de bezetting. Zonder Amerikaanse soldaten zal de volkerenorganisatie een heel leger blauwhelmen nodig hebben en dat zit er niet in. Het enige alternatief voor een vertrek van de coalitie is er nog meer soldaten in te pompen. Met twee keer zoveel troepen is de orde misschien nog te herstellen; of het op de lange termijn tot enige stabiliteit leidt is maar de vraag.

Een door de Amerikanen geleide bezetting van Irak was van het begin af aan al een slecht idee. Nu wordt iedere dag duidelijker hoe rampzalig het idee wel was. Dat wil niet zeggen dat de hele actie niet terecht was. De Amerikanen hebben fantastisch werk geleverd in het oprollen van Saddam Hussein en zijn regime, de rest hebben ze verknald, al was het waarschijnlijk ook fout gegaan als ze beter hadden opgetreden.

Voor en ook na de oorlog nog was het duidelijk dat de meeste Irakezen graag van Saddam Hussein afwilden en dat zelfs de hulp van de VS daarbij niet geheel onwelkom was. Veel Irakezen wilden ook dat het Westen hun land zou helpen bij de wederopbouw. Wat ze echter niet wilden, soennieten noch shi'ieten, was een Amerikaanse bezetting.

Een door de VN gesteunde stabilisatiemacht had uitkomst kunnen bieden, maar daar is het nu te laat voor. Dat had al voor de oorlog geregeld moeten worden, maar VN-deelname werd mede door Frankrijk en Duitsland geblokkeerd.

De VS hebben na de oorlog, die relatief weinig schade en burgerslachtoffers heeft veroorzaakt, enkele grote fouten gemaakt. Ten eerste stelde Washington geen duidelijk doel voor het vertrek van de troepen, inclusief een daarbij behorende tijdslimiet. De bevolking kreeg het idee dat de Amerikaanse bezetting permanent was.

Dat gevoel werd versterkt door een aantal acties aan het begin van de bezetting. Het toestaan van de plundering en de vernietiging van overheidsgebouwen wekte de indruk dat Irak zelf geen regeringsstructuur meer kreeg. Het ontbinden van het leger, hoe noodzakelijk misschien ook, droeg nog meer bij aan dat gevoel en maakte ook van honderdduizenden getrainde militairen vijanden.

Mogelijk werden de Amerikanen door twee verwijten uit het verleden achtervolgd. De shi'itische meerderheid stond wantrouwig tegenover hen omdat de VS in 1991 eerst hun opstand hadden aangemoedigd en vervolgens geen hand uitstaken toen ze door Saddam Hussein werden afgemaakt. Een garantie dat de troepen zouden blijven totdat Saddam Hussein en zijn kornuiten waren opgepakt, maar niet langer, had wat dat betreft kunnen helpen.

Het andere verwijt geldt Afghanistan, dat door het Westen in de steek werd gelaten nadat de Russen waren verdreven. Irak is echter niet Afghanistan en bovendien is het terugtrekken van troepen niet hetzelfde als het land in de steek laten.Deze situatie is niet meer te redden. Een verlenging van de militaire aanwezigheid ver voorbij 30 juni maakt alles alleen maar erger.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden