VS lobbyen fanatiek voor nieuw NPV

President Clinton heeft een nieuwe diplomatieke campagne gelanceerd om het verdrag tegen de verspreiding van kernwapens voort te zetten. Een losse groep van landen in het Midden-Oosten, Latijns-Amerika en Afrika verzet zich opvallend krachtig tegen onvoorwaardelijke continuering van het Non-Proliferatie Verdrag (NPV), dat komende zondag 25 jaar bestaat....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Met brieven aan onder anderen de regeringsleiders van Mexico, Colombia, Indonesië, Zuid-Afrika en Egypte en een toespraak voor het Nixon Center for Peace and Freedom heeft de president van de permanente voortzetting van het NPV 'een topprioriteit van het Amerikaanse buitenlandse beleid' gemaakt. Clinton heeft zijn regering en zijn corps diplomatique opgedragen in alle diplomatieke contacten een punt te maken van het NPV. Het internationale lobbywerk van Clinton wordt ondersteund door Rusland, de landen van de Europese Unie, Canada en Australië.

Clinton heeft daarnaast vice-president Gore opgedragen de Amerikaanse delegatie te leiden tijdens NPV-conferentie, die over zeven weken in New York begint. Tijdens de bijeenkomst van de 172 landen, die het verdrag hebben ondertekend, zal worden beslist of en hoe het verdrag zal worden voortgezet.

'Voor het tegengaan van de verspreiding van kernwapens is het van het allergrootste belang dat het verdrag voor onbepaalde tijd en onvoorwaardelijk te continueren', aldus Clinton, die het bestaan van het NPV de belangrijkste reden noemt waarom vele tientallen landen nog steeds geen kernwapens bezitten.

De Verenigde Staten hopen dat de 172 landen met verdrag met overgrote meerderheid zullen voortzetten en willen voorkomen dat er in New York moet worden gestemd. Waarschijnlijk zullen de ondertekenaars in dat geval met een kleine meerderheid de voortzetting van het verdrag aanvaarden, maar de VS vrezen dat met een stemming het morele en politieke gezag van het verdrag zal worden uitgehold.

Negentig landen hebben nog niet laten weten welk standpunt zij zullen innemen. Dertien landen, waaronder Noord-Korea, Thailand en Venezuela, hebben al aangekondigd tegen de voortzetting van het NPV te zullen stemmen. De Amerikaanse ambassadeurs in deze landen hebben instructies gekregen intensief te lobbyen voor het standpunt van de president.

Zelfs de nieuwe premier van Haïti kreeg onlangs van de onderminister van Defensie, Deutch, een uitvoerig referaat over de voordelen van het NPV. De Haïtiaanse premier, een voormalige zakenman, met totaal andere zorgen aan zijn hoofd, bekende voordien nog nooit van het verdrag te hebben gehoord.

Onder de groep van landen met bezwaren tegen continuering van het verdrag bevinden zich Indonesië, de voorzitter van de beweging van 111 ongebonden landen, het Amerikaanse buurland Mexico en Egypte. Egypte staat er op dat Israël het NPV ratificeert, en vindt net als Mexico dat onvoorwaardelijke voorzetting van het verdrag alleen maar aanvaardbaar is als de grote kernmachten concrete stappen zetten om hun arsenalen te verkleinen.

De Indonesische regering is ook van mening dat het NPV voor ontwikkelingslanden een slechte zaak is geweest. Deze landen vinden dat het verdrag de militaire en politieke superioriteit van de grote landen alleen maar heeft versterkt. Door voorwaarden te stellen hopen zij hun mogelijkheden invloed te kunnen uitoefenen, behouden.

Het Witte Huis sluit niet uit dat met deze landen een compromis gesloten moet worden om het verdrag te redden. Egypte heeft bovendien voorgesteld de Newyorkse conferentie uit te stellen totdat het verbod op het nemen van kernproeven rond is. Maar dat idee is in Washington met reserves ontvangen.

Egypte is niet te spreken over het gebrek aan bereidheid van de VS om Israël te bewegen tot het NPV toe te treden. Al jaren lang weigert Israël het kernwapenarsenaal, dat wordt beschouwd als het ultieme verdedigingsschild, in internationaal verband te bespreken. De Amerikaanse president heeft net als zijn voorgangers er vanaf gezien Israël onder druk te zetten.

'Verspilling van tijd en bovendien is het moment niet gunstig', aldus de Nationale Veiligheidsadviseur Anthony Lake. Israël en de PLO trachten de in 1993 gesloten Principe-verklaring uit te voeren en de Israëli's gaan liever geen nieuwe verplichtingen aan, die de veiligheid van het land raken.

Hoe hard Egypte en andere Arabische landen zich zullen opstellen zal blijken tijdens de bijeenkomst van de Arabische Liga eind maart. Vrijwel tegelijkertijd komen de Latijnsamerikaanse ondertekenaars van het NPV bijeen in Chili om een standpunt te bepalen.

President Clinton waarschuwde dat beëindiging van het verdrag 'de deur open zet naar een wereld vol met nucleaire problemen'. 'Paria-landen met starre ideologiëen en expansionistische ambities kunnen dan gemakkelijker aan deze verschrikkelijke wapens komen en landen die hebben afgezien van de nucleaire optie, zullen geneigd zijn zich alsnog te bewapenen', zei hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden