VS koersen af op confrontatie met Saddam

De Verenigde Staten en Irak stevenen af op een militaire en diplomatieke confrontatie. Volgens de Amerikaanse regering verspreiden eenheden van de Iraakse Republikeinse Garde zich over andere Koerdische gebieden ten noorden van de 36-ste breedtegraad in plaats van zich terug te trekken....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

De spanning in Washington en het Midden-Oosten steeg nadat de Amerikaanse inlichtingendiensten hadden geconstateerd dat van terugtrekking van Iraakse troepen uit Irbil geen sprake was. President Clinton, die de hele dag campagne had gevoerd in Wisconsin keerde maandagavond laat terug op het Witte Huis om vandaar uit verdere acties tegen Irak te organiseren.

Volgens de Amerikaanse televisiestations ABC, CBS, NBC en CNN hebben het Witte Huis en het Pentagon in principe besloten de 'de gewelddadige provocatie' tegen de Koerden te bestraffen met militaire middelen. Jordanië, Turkije en Saudi-Arabië hebben geen toestemming gegeven voor Amerikaanse acties vanaf hun grondgebieden.

De woordvoerder van het Witte Huis zei voor de terugkeer van de president in Washington dat Clinton geen besluit heeft genomen en dat alle militaire en diplomatieke opties nog op tafel liggen. Het Witte Huis hanteert echter als beleidslijn dat er geen uitspraken worden gedaan over aanstaande militaire acties of operaties, die nog aan de gang zijn.

Volgens bronnen in het Pentagon zullen hoogstwaarschijnlijk aanvallen met kruisraketten uitgevoerd worden op militaire doelen in Irak. Volgens militaire experts in de VS zou de inzet van Tomahawk-kruisraketten vanaf fregatten in de Perzische Golf en de Middellandse Zee en de B-52-bommenwerpers het meest voor de hand liggende actie zijn.

Bombardementen van Iraakse troepen in en rond Irbil zou immers te riskant zijn voor de Koerden. Het bombarderen van Bagdad met kruisraketten zou de Iraakse bevolking treffen en net als in 1994 leiden tot internationale protesten.

Het Pentagon heeft de president een reeks militaire doelen (communicatie- en antiraketinstallaties) in overweging gegeven, die direct of indirect te maken hebben met de Iraakse operaties boven de 36ste breedtegraad.

De inzet van kruisraketten zou bovendien geen risico inhouden voor Amerikaanse piloten. De Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole heeft met scherpe kritiek op de buitenlandse politiek van Clinton de president onder druk gezet. Maar militaire operaties in verkiezingstijd zijn riskant.

Acties kunnen misgaan, er kunnen verkeerde doelen worden geraakt en er kunnen Amerikaanse slachtoffers vallen.

De president wil geen herhaling riskeren van het drama in Somalië. En iedere Democraat is zich bewust van de rol die de gijzeling van Amerikaanse diplomaten en de pogingen van president Carter hen te bevrijden heeft gespeeld in de verkiezingen van 1981.

De nieuwste informatie over de Iraakse troepenbeweging kwam nadat eerder op de dag Mike McCurry, woordvoerder van Clinton, de berichten dat de Republikeinse Garde zich had teruggetrokken, ontkende. 'Wij zien troepenbewegingen rondom Irbil, maar er zijn geen aanwijzingen dat zij zich voorbereiden op de terugtocht naar hun oorspronkelijke posities.'

Namens de president, aan wie gisteren foto's, kaarten en inlichtingenrapporten werden getoond, zei McCurry dat de VS Saddam Hussein 'duidelijk zullen maken dat hij zijn provocerend gebruik van geweld ongestraft zal blijven'. Hij voegde er aan toe dat Saddam Hussein niet de indruk mag krijgen gewonnen te hebben in strategisch opzicht.

De president voerde gisteren tussen campagnetoespraken door, internationaal overleg met Europese en Arabische regeringsleiders. Het langst sprak hij gisteravond met de Franse president Chirac en de Britse premier Major. Major zou het met Clinton eens zijn dat Saddam Hussein bestraft moet worden. Het gesprek met Chirac werd 'nuttig en zakelijk' genoemd, een signaal dat de Franse president tot voorzichtigheid heeft gemaand.

Tijdens dat overleg bleek dat Turkije en Saudi-Arabië grote bezwaren hebben tegen de inzet van Amerikaanse vliegtuigen, die op hun grondgebied zijn gestationeerd. Volgens diplomaten in Washington zullen de Arabische landen, maar ook Frankrijk zich uiteindelijk niet verzetten tegen een militaire actie, mits de Amerikanen de taak helemaal zelf uitvoeren.

Een complicatie voor Clinton is de vaagheid van Resolutie 688, waarin de veilige zone voor de Koerden is gecreëerd. Deze zone wordt middels de operatie 'Provide Comfort' beschermd door de luchtmachten van de VS, Engeland en Frankrijk. Over bescherming tegen Iraakse grondtroepen wordt in de resolutie strikt genomen niet gesproken. Deze juridische tweeslachtigheid zal uiteindelijk geen belemmering vormen, want Irak heeft niet alleen de geloofwaardigheid van de VS, maar ook die van de Verenigde Naties in het geding gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden