VS in problemen door zaak-Chen

De VS zijn in verlegenheid gebracht door een onverwachte wending in zaak van de blinde activist Chen Guangcheng. Chen liet donderdag weten dat hij toch liever met zijn gezin het land verlaat, omdat hij zich in China niet meer veilig voelt.

SHANGHAI - De wending legt een schaduw over de gesprekken die minister Hillary Clinton van Buitenlandse Zaken donderdag en vrijdag voert in Peking. Op de agenda staan zaken als Syrië, Iran en Noord-Korea. De Amerikanen hadden gehoopt dat de kwestie-Chen was opgelost voor de topontmoeting die plaats vindt in het kader van het reguliere strategisch overleg tussen beide grootmachten.


De 40-jarige Chen, een van China's bekendste dissidenten, ontsnapte vorige week aan zijn huisarrest in een dorp in de provincie Shandong. Vervolgens werd hij door sympathisanten naar Peking gebracht, waar medestanders contact opnamen met de Amerikaanse ambassade. Die brachten hem in een auto met diplomatieke nummerplaten langs de Chinese wachtposten de ambassade binnen.


Woensdag leek de zaak met een sisser af te lopen, omdat de activist te kennen had gegeven in China te willen blijven. Dat gebeurde nadat Amerikaanse diplomaten van de Chinese regering de toezegging hadden gekregen dat hij met zijn gezin een veilig leven zou kunnen leiden en zou mogen studeren aan de universiteit van de stad Tianjin.


Chen verliet daarop uit vrije wil de Amerikaanse ambassade. Onder begeleiding van de Amerikaanse ambassadeur werd hij woensdagmiddag naar een ziekenhuis gebracht om zich laten behandelen aan zijn voet, die bij zijn vlucht uit huisarrest was gebroken.


Nadat de activist in het ziekenhuis volgens afspraak met zijn vrouw, dochter en zoon was herenigd, ging het mis. De Amerikaanse diplomaten moesten 's avonds van de ziekenhuisleiding het pand verlaten, formeel omdat de bezoektijd voorbij was.


De 40-jarige Chen begon zich toen volgens medestanders die telefonisch contact met hem hielden steeds ongemakkelijker te voelen. Hij klaagde dat medestanders hem niet mochten bezoeken, en dat hij geen contact kon krijgen met zijn familie in Shandong.


'Chen werd in het ziekenhuis bewaakt door agenten van de Chinese geheime dienst. Zijn vrouw vertelde hem ook dat ze weer was bedreigd. Hij trok daaruit de conclusie dat Peking zijn beloften niet nakwam', zegt een jurist die hem goed kent.


Amerikaanse diplomaten lieten donderdag weten dat ze Chen verder willen helpen. Maar de kans dat de activist toestemming krijgt om China te verlaten, is klein. De Amerikanen hebben ook geen mogelijkheid meer om hem naar de ambassade terug te brengen, omdat het ziekenhuis door de politie is afgegrendeld.


Het lot van de dissident dreigt zo een pijnlijke affaire te worden voor de regering van Barack Obama. De Amerikaanse president kan er in de aanloop naar de verkiezingen op rekenen dat hij van zijn Republikeinse tegenstander kritiek krijgt omdat hij naïef een deal met Peking sloot over Chen.


Volgens de jurist is het waarschijnlijk dat er achter de schermen opnieuw onderhandeld wordt door Washington om Peking alsnog aan zijn beloften te houden. 'De Chinese regering wil duidelijk laten merken dat zij de baas is, maar ook Peking heeft er belang bij dat dit niet verder ontspoort. Dan wordt het niet alleen een politiek drama voor Obama, maar loopt ook het imago van China als betrouwbare partner lelijke schade op.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden